Kemosentez (Işık Enerjisi Kullanılmadan Besin Sentezi) ve Canlılarda Sindirim (Hücre İçi - Hücre Dışı Sindirim ve Sindirim Yapıları)
Işık enerjisi kullanılmadan inorganik maddelerin oksidasyonuyla organik besin üretilmesi sürecini (kemosentez) açıklar ve fotosentezle karşılaştırır. · Heterotrof canlılarda büyük organik moleküllerin monomerlerine parçalanmasını (hidroliz); hücre içi ve hücre dışı sindirim üzerinden analiz eder. · Farklı canlı gruplarındaki sindirim yapılarını (sindirim kofulu, tek açıklıklı gastrovasküler boşluk ve iki açıklıklı sindirim kanalı) karşılaştırır.
- Kemosentez yalnız bazı prokaryotlarda (bakteri ve arkeler) görülür; NH3, NO2-, H2S oksidasyonuyla gece-gündüz besin üretilir.
- Kimyasal sindirim (hidroliz) polimerlerin su ve enzimle monomerlere parçalanmasıdır; hidrolizde doğrudan ATP harcanmaz.
Kemosentez ve sindirim süreçleriyle ilgili kavramları açıklamalarıyla eşleştiriniz.
Kemosentez ve sindirim sistemleriyle ilgili ifadeleri Doğru/Yanlış olarak belirleyiniz.
| D | Y | |
| Kimyasal sindirim (hidroliz) tepkimeleri sırasında doğrudan ATP harcanmaz. | ✓ | |
| Kemosentez yalnızca bazı prokaryotlarda (bakteri ve arkeler) görülür. | ✓ | |
| Toprak solucanında ağız ve anüs aynı açıklıktır (tek açıklıklı sistem vardır). | ✓ | |
| Hücre dışı sindirim, hücre zarından geçemeyecek büyük besinlerden yararlanmayı sağlar. | ✓ |
Kemosentez olayı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi YANLIŞTIR?
- AHem bakterilerde hem de yeşil bitkilerin kök hücrelerinde görülür.
- BIşık ve klorofil gerekmeden gece-gündüz 24 saat gerçekleşebilir.
- CKarbon kaynağı olarak karbondioksit (CO2) kullanılır.
- Dİnorganik maddelerin oksidasyonundan elde edilen enerji kullanılır.
Nitrit ve nitrat bakterileri kemosentez sırasında O2 ürettikleri hâlde neden atmosfere O2 vermezler?
Aşağıdakilerden hangisi tüm kimyasal sindirim (hidroliz) tepkimeleri için ORTAKTIR?
- AYalnızca hücre dışında gerçekleşmesi
- BTepkime sırasında bol miktarda ATP üretilmesi
- CSu (H2O) ve sindirim enzimlerinin kullanılması
- DLizozom organeli içinde gerçekleşmesi
Canlı gruplarındaki sindirim yapılarını karşılaştıran tablodaki boşlukları tamamlayınız.
| Canlı Grubu | Sindirim Yapısı | Sindirim Türü |
|---|---|---|
| Süngerler | Sindirim boşluğu yok | Yalnız hücre içi sindirim |
| Hidra ve Planarya | Tek açıklıklı (Gastrovasküler) | Hücre dışı + Hücre içi |
| Toprak Solucanı | İki açıklıklı sindirim kanalı | Hücre dışı sindirim baskın |
| Saprofit Mantarlar | Sindirim sistemi yok | Hücre dışı sindirim (Ekzositoz) |
Hem ağız hem anüs görevi gören 'tek açıklıklı sindirim boşluğu' aşağıdaki canlıların hangisinde bulunur?
- AToprak solucanı
- BHidra ve Planarya
- CÇekirge
- DGüvercin
Cümlelerdeki boşlukları uygun biyolojik kavramlarla tamamlayınız.
- Polimer besinlerin su ve enzimlerle monomerlerine parçalanmasına kimyasal sindirim veya hidroliz denir.
- Amip ve akyuvar gibi hücrelerde fagositozla alınan besin kofulu lizozom organeliyle birleşerek sindirilir.
- Amonyağı (NH3) nitrat tuzlarına dönüştürerek azot döngüsünde rol oynayan bakteriler kemosentez yapar.
İnsan vücudunda gerçekleşen 'hücre dışı sindirim' ve 'hücre içi sindirim' olaylarına birer örnek vererek açıklayınız.
Çürükçül (saprofit) bir mantarın hücre dışı sindirimle beslenme basamaklarını sıraya diziniz.
- 4Oluşan glikoz ve amino asit gibi monomerlerin difüzyon/aktif taşımayla hücreye alınması
- 3Büyük organik polimerlerin hücre dışında su ve enzimle monomerlere hidroliz edilmesi
- 1Sindirim enzimlerinin hücre içinde sentezlenip salgı kofuluyla paketlenmesi
- 2Enzimlerin ekzositoz yoluyla hücre dışındaki organik atıkların üzerine salgılanması
Verilen canlı veya hücreleri gerçekleştirdikleri beslenme/sindirim özelliğiyle eşleştiriniz.
İpuçlarından yararlanarak kavramları yazınız ve hücre içi sindirimden sorumlu organeli belirten şifreyi bulunuz.
Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: LİZOZOM