İnsanda Sindirim Sistemi: Kanal Organları, Yardımcı Organlar ve Enzimlerle Sindirim
Sindirim kanalı organlarında gerçekleşen mekanik ve kimyasal sindirimi, iletim ve emilim olaylarıyla birlikte açıklar. · Karaciğer, safra kesesi, pankreas ve tükürük bezlerinin sindirime katkısını salgılarının içeriğiyle ilişkilendirir. · Nişasta, protein ve yağın enzimlerle sindiriminin başladığı ve bittiği yerleri, görev alan enzimleri ve oluşan monomerleri belirler.
- Enzimlerle parçalama yalnız ağız, mide ve ince bağırsakta yapılır; yemek borusunda ve kalın bağırsakta enzimle sindirim olmaz.
- Safrayı karaciğer üretir, safra kesesi saklar; enzim içermez, yağları küçük damlacıklara ayırır.
- Nişasta ağızda, protein midede, yağ ince bağırsakta sindirilmeye başlar; üçünün sindirimi de ince bağırsakta biter.
Görseldeki sindirim kanalı şemasında bazı yapılar harflerle gösterilmiştir. Aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?
- AK – Yağların kimyasal sindirimi başlar.
- BL – Besin, peristaltik hareketlerle iletilir.
- CM – Villuslar aracılığıyla glikoz emilir.
- DP – Lipaz enzimi salgılanır.
Sindirim sistemiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden doğru olanlara D, yanlış olanlara Y yazınız.
| D | Y | |
| Lokma yutulurken gırtlak kapağı soluk borusunun girişini kapatır. | ✓ | |
| Midede tükürük amilazı nişastayı sindirmeyi sürdürür. | ✓ | |
| Kalın bağırsaktaki bakteriler B ve K vitaminlerini üretir. | ✓ | |
| Pepsin, mide bezlerinden aktif hâlde salgılanır. | ✓ |
Soldaki enzimleri sağdaki görevleriyle eşleştiriniz.
Tablodaki besinlerin kimyasal sindirimiyle ilgili boş hücreleri doldurunuz.
| Besin | Başladığı organ | Bittiği organ | Oluşan monomer |
|---|---|---|---|
| Nişasta | Ağız | İnce bağırsak | Glikoz |
| Protein | Mide | İnce bağırsak | Amino asit |
| Nötral yağ | İnce bağırsak | İnce bağırsak | Yağ asidi ve gliserol |
Görselde X, Y ve Z organlarının salgılarını onikiparmak bağırsağına ulaştıran kanallar gösterilmiştir. Bu organlarla ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
- AX'in ürettiği salgıda sindirim enzimi bulunmaz.
- BY, gelen salgıyı depolar ve yoğunlaştırır.
- CZ'nin salgısı mideden gelen asidik besini nötralize eder.
- DY, yağları damlacıklara ayıran salgıyı üretir.
Proteinlerin kimyasal sindiriminde gerçekleşen olayları oluş sırasına göre sıralayınız.
- 2Pepsin proteinleri polipeptitlere ayırır.
- 3Enterokinaz, tripsinojeni aktif tripsine çevirir.
- 4Peptidazlar peptit bağlarını koparıp amino asitleri serbest bırakır.
- 1HCl, pasif pepsinojeni aktif pepsine dönüştürür.
Cümlelerdeki boşlukları kutudaki uygun kavramlarla tamamlayınız. Kutudaki bir kavram kullanılmayacaktır.
- Midede oluşan asidik, yarı sıvı besin bulamacına kimus denir.
- Yemek borusu, düz kasların dalga şeklindeki peristaltik hareketleriyle lokmayı mideye iletir.
- Mide mukozasından kana verilen gastrin hormonu mide öz suyu salgısını artırır.
- İnce bağırsağın iç yüzeyini kaplayan, emilimi kolaylaştıran parmak biçimli çıkıntılara villus denir.
Görseldeki tüpler 30 dakika bekletildikten sonra her birine nişastayı mavi-mora boyayan iyot çözeltisi damlatılıyor. Hangi tüplerde mavi-mor renk görülür?
- AYalnız 1
- B2 ve 3
- C2, 3 ve 4
- D1, 2, 3 ve 4
İnsanda selülozu sindiren enzim üretilmediği hâlde günlük beslenmede lifli besinler önerilir. Bunun nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- ASelüloz ince bağırsakta glikoza ayrılarak enerji verir.
- BLifler bağırsak duvarını uyararak peristaltik hareketi artırır.
- CSelüloz mide öz suyundaki HCl'yi etkisiz hâle getirir.
- DLifler safra üretimini durdurarak yağ emilimini artırır.
Görseldeki grafik X, Y ve Z besinlerinin sindirim kanalı boyunca sindirilmemiş miktarlarını göstermektedir. X, Y ve Z sırasıyla hangileri olabilir?
- AProtein – Nişasta – Yağ
- BYağ – Protein – Nişasta
- CNişasta – Protein – Yağ
- DNişasta – Yağ – Protein
Görselde üç sindirim enziminin etkinliğinin pH'ye göre değişimi verilmiştir. I, II ve III numaralı eğriler sırasıyla hangi enzimlere ait olabilir?
- ATükürük amilazı – Pepsin – Tripsin
- BPepsin – Tükürük amilazı – Tripsin
- CTripsin – Pepsin – Tükürük amilazı
- DPepsin – Tripsin – Tükürük amilazı
Görselde ince bağırsağın iç yüzeyi şematik olarak verilmiştir. A ve B yapılarının adlarını yazınız. Bu yapıların emilime katkısı nedir?
Görseldeki kişinin safra kesesi ameliyatla alınmıştır. Bu kişiye doktoru yağlı yemekleri azaltmasını öneriyor. Önerinin nedenini safranın görevleriyle ilişkilendirerek açıklayınız.