Coğrafi Bakış (Bölgesel ve Küresel Örnek Olay Analizleri: Marmara Gölü, Süveyş Kanalı, Aral Gölü ve Meksika Körfezi)
COĞ.10.1.1. Örnek olay, olgu ve/veya mekânı coğrafyanın temel kavramları ile ilişkilendirebilme · Edebî metinlerdeki ve günlük yaşamdaki mekânsal ögeleri coğrafyanın fiziki ve beşerî alt bölümleriyle ilişkilendirebilme · Marmara Gölü, Süveyş Kanalı, Aral Gölü ve Meksika Körfezi örnek olaylarını konum, zaman, ölçek, hareket, dağılış ve sürdürülebilirlik kavramlarıyla çözümleyebilme
- Marmara Gölü'nün kuruması, aşırı yeraltı suyu çekimi ve tarımsal sulama baskısıyla bölgesel ekolojik dengenin bozulmasına örnektir.
- Süveyş Kanalı'ndaki Ever Given kazası, dar bir su yolundaki tıkanmanın küresel deniz ticaret ağlarını nasıl felç ettiğini gösterir.
- Aral Gölü ve Meksika Körfezi olayları, insan müdahalesinin havza ölçeğinde telafisi güç çevre felaketlerine yol açabileceğini kanıtlar.
Örnek olayları ilgili coğrafi süreç ve özelliklerle eşleştiriniz.
Süveyş Kanalı'nın ulaşıma kapanması sonucu gemilerin rotalarını Ümit Burnu'na çevirmesi hangi coğrafi kavramla doğrudan ilişkilidir?
- AHareket ve küresel ağlar
- BMutlak konum koordinatları
- CVolkanik ada oluşumu
- DRüzgâr aşındırma biçimleri
Aral Gölü'nün kuruması göl havzasında hangi iklimsel ve tarımsal değişime yol açmıştır?
Marmara Gölü nerede yer alır ve gölün kurumasındaki en temel beşerî etken nedir?
Küresel ve bölgesel çevre olaylarıyla ilgili hükümleri değerlendiriniz.
| D | Y | |
| Aral Gölü'nü besleyen Seyhun ve Ceyhun nehir suları pamuk üretimi için saptırılmıştır. | ✓ | |
| Süveyş Kanalı Akdeniz ile Hazar Denizi'ni birbirine bağlayan doğal bir su yoludur. | ✓ | |
| Meksika Körfezi'ndeki petrol sızıntısı açık deniz ekosistemini ve kıyı balıkçılığını vurmuştur. | ✓ | |
| Marmara Gölü tektonik kökenli doğal bir sulak alan değil yapay baraj gölüdür. | ✓ |
Süveyş Kanalı'nın küresel deniz ticaretindeki jeopolitik önemini bir cümleyle açıklayınız.
Aşağıdaki tabloda örnek olayların coğrafi niteliklerini tamamlayınız.
| Örnek Olay | Bulunduğu Bölge | Etkilenen Coğrafi Alan | Temel Neden |
|---|---|---|---|
| Marmara Gölü | Ege (Manisa) | Bölgesel sulak alan | Aşırı yeraltı suyu tüketimi |
| Süveyş Kanalı | Mısır | Küresel deniz ticareti | Gemi karaya oturması |
| Aral Gölü | Orta Asya | Göl havzası ve iklim | Nehir yataklarının saptırılması |
| Meksika Körfezi | Kuzey Amerika | Açık deniz ekosistemi | Derin deniz sondaj patlaması |
Bir coğrafi bölgede sanayi ve tarım faaliyetlerinin doğal taşıma kapasitesini aşması hangi ilkenin çiğnendiğini gösterir?
- AFosil Yakıt Serbestliği
- BSürdürülebilirlik İlkesi
- CPlansız Sanayileşme
- DKontrolsüz Madencilik
Coğrafyanın temel kavramlarını örnek olay durumlarıyla eşleştiriniz.
Coğrafi bir örnek olayı bilimsel olarak inceleme ve raporlaştırma basamaklarını sıralayınız.
- 2Sahaya ait harita, istatistik ve uydu görüntü verilerini toplama
- 1İncelenecek olayın mekânsal sınırlarını ve konumunu belirleme
- 3Fiziki ve beşerî unsurların karşılıklı etkileşimini analiz etme
- 4Sürdürülebilirlik ilkeleri doğrultusunda çözüm önerileri geliştirme
İnsan-doğa etkileşimi ve sürdürülebilirlikle ilgili ifadeleri değerlendiriniz.
| D | Y | |
| Marmara Gölü'nün kuruması bölgedeki göçmen kuşların yaşam döngüsünü bozmuştur. | ✓ | |
| Süveyş Kanalı kapandığında deniz ticareti için başka hiçbir alternatif rota bulunamamıştır. | ✓ | |
| Coğrafi olayların incelenmesinde neden-sonuç ve dağılış ilkeleri birlikte uygulanır. | ✓ | |
| Aral Gölü'nün alanı son elli yılda uygulanan projelerle iki katına çıkmıştır. | ✓ |
İpuçlarından yararlanarak coğrafya kavramlarını yazınız. Numaralı kutulardan 'KANAL' kelimesini bulunuz.
Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: KANAL