CBS ve Uzaktan Algılamanın Uygulama Alanları
COĞ.10.2.1. Örnek uygulamalar üzerinden CBS ve uzaktan algılamanın kullanım alanlarını özetleyebilme
- Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS); konuma dayalı mekânsal verileri toplayan, depolayan, katmanlar halinde analiz eden yazılım ve donanım bütünüdür.
- Uzaktan algılama; yeryüzüyle doğrudan fiziksel temas kurmadan uçak veya uydu algılayıcılarıyla yansıtılan elektromanyetik verileri kaydetmektir.
- CBS ve uzaktan algılama afet yönetimi, orman yangını izleme, şehir planlama, tarımsal rekolte tahmini ve arazi kullanım analizinde kritik rol oynar.
Mekânsal bilgi teknolojilerini temel işlevleriyle eşleştiriniz.
CBS ve uzaktan algılama teknolojileriyle ilgili ifadeleri değerlendiriniz.
| D | Y | |
| CBS'de farklı tematik haritalar üst üste katmanlaştırılarak analiz edilir. | ✓ | |
| Uzaktan algılama uyduları sadece gündüzleri görünür ışık bandında kayıt yapabilir. | ✓ | |
| Piksel boyutu küçüldükçe uzaktan algılama görüntüsünün çözünürlüğü artar. | ✓ | |
| Türkiye'nin yerli yüksek çözünürlüklü gözlem uydusu İMECE yörüngede görevdedir. | ✓ |
Geniş bir coğrafi alanda çıkan orman yangınının ilerleme yönünü ve yanan alanın büyüklüğünü anlık izlemede en etkili teknoloji hangisidir?
- AUydu tabanlı termal uzaktan algılama ve CBS analizi
- BKlasik pusulalı kâğıt topoğrafya haritası incelemesi
- CMeteoroloji istasyonundan elle rüzgâr gülü çizilmesi
- DBölgedeki yerel kütüphane arşiv kayıtlarının taranması
CBS'de vektör veri modelini oluşturan üç temel geometrik bileşeni yazınız.
Türkiye'nin yerli imkânlarla ürettiği ve metre altı çözünürlükle yeryüzü gözlemi yapan uydumuz hangisidir?
- ATÜRKSAT 4A
- BİMECE
- CKANDİLLİ 1
- DRASAT MINI
Aşağıdaki tabloda CBS mekânsal veri türlerinin özelliklerini tamamlayınız.
| Veri Modeli | Geometrik Yapı | Temsil Edilen Coğrafi Varlık | Örnek Gösterim |
|---|---|---|---|
| Vektör (Nokta) | Tekil koordinat (x, y) | Yangın kulesi, kuyu, zirve | Sembolik işaret |
| Vektör (Çizgi) | Birbirine bağlı noktalar | Akarsu, fay hattı, karayolu | Doğrusal hat |
| Vektör (Poligon) | Kapalı sınır alanı | Göl, orman alanı, il sınırı | Renkli alan dolgusu |
| Raster | Piksel ızgaraları (grid) | Uydu görüntüsü, sayısal yükseklik | Sayısal matris |
CBS uygulama alanlarını çözdükleri pratik sorunlarla eşleştiriniz.
Mekânsal teknolojiler ve analiz kabiliyetleriyle ilgili hükümleri değerlendiriniz.
| D | Y | |
| CBS'de konuma bağlı verilerin yanında tablosal öznitelik bilgileri de saklanır. | ✓ | |
| Kâğıt haritalar mekânsal sorgulama ve anlık güncellemede CBS'den daha pratiktir. | ✓ | |
| GNSS alıcıları en az dört uydudan sinyal alarak üç boyutlu konum belirler. | ✓ | |
| Uzaktan algılama verileri ormanların klorofil sağlığını ölçmek için kullanılır. | ✓ |
CBS ile bir akarsu havzasında taşkın risk haritası üretme aşamalarını sıralayınız.
- 3Katmanları ağırlıklı çakıştırma analiziyle birleştirerek risk katsayılarını hesaplama
- 1Havzaya ait sayısal yükseklik modeli (DEM) ve topoğrafya verilerini CBS'ye aktarma
- 2Eğim, yağış miktarı, toprak geçirgenliği ve bitki örtüsü katmanlarını oluşturma
- 4Olası su basma sınırlarını poligon olarak çizip taşkın tahliye planını raporlama
Uzaktan algılamada piksel boyutu 30 metreden 1 metreye indirildiğinde mekânsal çözünürlük nasıl değişir?
İpuçlarından yararlanarak coğrafi teknoloji kavramlarını yazınız. Numaralı kutulardan 'UYDU' kelimesini bulunuz.
Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: UYDU
CBS'nin geleneksel basılı kâğıt haritalara göre sağladığı en büyük iki avantajı belirtiniz.