Mekânsal Bilgi Teknolojilerinin Bileşenleri (CBS, Uzaktan Algılama, GPS) ve Afet Yönetiminde AYDES Uygulaması
Mekânsal bilgi teknolojilerinin bileşenlerini ve kullanım alanlarını çözümler. · Uydu görüntülerindeki unsurları nokta, çizgi ve alan verileriyle analiz eder. · Afet yönetiminde AFAD ve AYDES sistemlerinin önemini değerlendirir.
- Mekânsal bilgi teknolojileri; CBS, Uzaktan Algılama ve GPS/GNSS sistemlerinden oluşur.
- AYDES (Afet Yönetim Karar Destek Sistemi), AFAD tarafından afet müdahale ve tahliyeyi koordine etmek için kullanılır.
- Uzaktan algılama uyduları temassız veri toplarken, CBS bu verileri katmanlar hâlinde çakıştırır.
Mekânsal teknoloji bileşenlerini görevleriyle eşleştiriniz.
AYDES sisteminin afet yönetimindeki açılımını ve temel işlevini yazınız.
CBS'de bir yangın kulesi ile bir kaçış karayolu hangi vektör geometrisiyle gösterilir?
Deprem sonrasında yıkılan binaların tespiti ve acil tahliye koordinasyonunda AFAD hangi sistemden yararlanır?
- AAYDES (Afet Yönetim Karar Destek Sistemi)
- BKlasik basılı topoğrafya haritası
- CYalnızca barometre ve termometre kayıtları
- DGeleneksel pusula ve nivo ölçüm aletleri
Mekânsal teknolojilerle ilgili ifadeleri Doğru/Yanlış olarak belirleyiniz.
| D | Y | |
| Uzaktan algılama yangınların yayılma yönünü anlık izleyebilir. | ✓ | |
| GPS sinyalleri yer altındaki kayaçların kimyasal yaşını doğrudan ölçer. | ✓ | |
| CBS'de toplanma alanları poligon, kaçış yolları çizgi ile gösterilir. | ✓ | |
| AYDES sistemi yalnızca afet bittikten 1 yıl sonra çalıştırılır. | ✓ |
Afet yönetiminde AYDES gibi karar destek sistemlerinin kriz anındaki can kurtarma rolünü açıklayınız.
Afet yönetim evreleri ve teknoloji tablosunu tamamlayınız.
| Afet Yönetim Evresi | Kullanılan Teknoloji | Uygulama Alanı | Amaç |
|---|---|---|---|
| Afet Öncesi (Zarar Azaltma) | CBS & Eğim/Fay Analizi | Riskli zemin haritalama | Güvenli yerleşim planı |
| Afet Anı (Müdahale) | AYDES & GPS | Arama kurtarma ekiplerini sevk etme | Enkazdan hızlı can kurtarma |
| Afet Sonrası (İyileştirme) | Uzaktan Algılama Uyduları | Hasar tespiti ve enkaz hacmi | Yeniden inşa planlaması |
| Erken Uyarı Süreci | Deprem İstasyonları & Radar | Sarsıntı dalgalarını algılama | Gaz ve elektrik hatlarını kesme |
CBS veri modelleriyle ilgili ifadeleri Doğru/Yanlış olarak belirleyiniz.
| D | Y | |
| GPS cihazı en az 4 uydu ile 3 boyutlu konum (X, Y, Z) üretir. | ✓ | |
| Vektör veriler piksel adı verilen ızgara hücrelerinden oluşur. | ✓ | |
| Öznitelik tabloları nesnelerin ad, nüfus, derinlik bilgilerini tutar. | ✓ | |
| Afet yönetiminde mekânsal teknolojiler sadece depremde kullanılır. | ✓ |
İpuçlarından yararlanarak coğrafi teknoloji kavramlarını yazınız. Numaralı kutulardan 'AYDES' kelimesini bulunuz.
Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: AYDES
Bir sel felaketinde AYDES ve mekânsal teknolojilerin kullanım basamaklarını sıraya diziniz.
- 2CBS taşkın modellemesiyle su altında kalacak riskli alanların tespiti
- 3AYDES üzerinden tahliye güzergâhlarının belirlenip acil ekiplerin sevki
- 4Sel çekildikten sonra yüksek çözünürlüklü uyduyla hasar alanlarının haritalanması
- 1Meteoroloji radarı ve uydu verileriyle aşırı yağış uyarısının sisteme düşmesi
Şehir planlamasında heyelan riski yüksek dik yamaçların yerleşime kapatılmasında CBS'nin en büyük avantajı nedir?
- AEğim, jeoloji ve yağış katmanlarını üst üste bindirerek nesnel risk haritası üretmesi
- BŞehirdeki tüm konutların inşaat maliyetini piyasaya göre düşürmesi
- CYamaçlardaki yer çekimi kuvvetini uydularla sıfıra indirmesi
- DArazideki tüm orman örtüsünü temizleyip zemini çıplak kayaya çevirmesi
Uzaktan algılama uydu türlerini izledikleri alanlarla eşleştiriniz.