Mekânsal Verilerin Haritalara Aktarılması: Harita Oluşturma Sürecinin Adımları ve Uygulama Örnekleri
Mekânsal verileri haritaya aktarma sürecinin altı temel adımını sırasıyla açıklar. · Harita üzerindeki konumsal, doğrusal ve yüz ölçümsel verileri nokta, çizgi ve alan sembolleriyle eşleştirir. · Başlık, lejant, ölçek, yön oku ve coğrafi koordinat gibi temel harita elemanlarını doğru kullanır.
- Harita oluşturma süreci; amaç belirleme, araç-yöntem seçme, veri toplama, harita türü seçme, verileri harita elemanlarıyla aktarma ve kullanıp düzenleme adımlarından oluşur.
- Mekânsal veriler haritaya nokta (zirve, kuyu, okul), çizgi (akarsu, yol, fay) ve alan (göl, orman, il sınırı) sembolleriyle aktarılır.
- Haritada kullanılan özel işaret ve renklerin ne anlama geldiğini açıklayan bölüme lejant (harita anahtarı) denir.
Coğrafi unsurları haritaya aktarılırken kullanılan geometrik sembol türleriyle eşleştiriniz.
Harita oluşturma süreci ve sembollerle ilgili ifadeleri Doğru/Yanlış olarak belirleyiniz.
| D | Y | |
| Akarsular, kara yolları ve boru hatları haritada çizgi sembolüyle gösterilir. | ✓ | |
| Lejant olmadan tematik bir haritadaki özel renk ve semboller eksiksiz okunabilir. | ✓ | |
| CBS yazılımları, GPS ve uydu görüntüleri mekânsal veri toplama ve işleme araçlarıdır. | ✓ | |
| Van Gölü ve Konya Ovası gibi geniş yüzeyler nokta sembolüyle haritaya aktarılır. | ✓ |
Bir ilçenin deprem toplanma alanlarını gösterecek harita tasarımında ilk yapılması gereken adım hangisidir?
- AHarita oluşturma amacını net olarak belirlemek
- BToplanan verileri lejant kutusuna yerleştirmek
- CBasılı haritayı kullanıcı görüşüne göre düzenlemek
- DÇizgi ölçeği kesir ölçeğe dönüştürüp boyamak
Haritadaki küçültme oranını gösteren ve iki nokta arasındaki gerçek uzaklığı hesaplamaya yarayan harita elemanı nedir?
Okul bahçesi ve yakın çevresinin afet tahliye krokisini/haritasını çizen bir öğrencinin acil çıkış güzergâhını hangi sembolle göstermesi en uygundur?
- AYönlü çizgi (ok) sembolüyle
- BEş yükselti eğrisiyle
- CKoyu mavi alan dolgusuyla
- DYalnızca kesir ölçek rakamıyla
Harita elemanları ve üstlendikleri görevler tablosundaki boşlukları tamamlayınız.
| Harita Elemanı | Temel Görevi | Örnek Gösterim |
|---|---|---|
| Başlık | Haritanın konusunu ve alanını belirtir | Türkiye Fiziki Haritası |
| Lejant | Sembol ve renklerin anlamını açıklar | Harita sağ alt kutusu |
| Ölçek | Küçültme oranını ve mesafeyi verir | 1 / 500.000 |
| Yön Oku | Kuzey doğrultusunu gösterir | K (Kuzey) ibresi |
Cümlelerdeki boşlukları uygun kavramlarla tamamlayınız.
- Belirli bir konuya (iklim, nüfus, tarım) odaklanan özel haritalara tematik harita denir.
- Haritadaki özel işaretlerin açıklandığı bölüme harita anahtarı veya lejant adı verilir.
- Haritalanan bölgenin Dünya üzerindeki mutlak konumunu koordinat ağ çizgileri gösterir.
İpuçlarından yararlanarak kavramları yazınız ve harita işaretlerini açıklayan şifre kelimeyi bulunuz.
Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: LEJANT
Harita oluşturma sürecinin son adımında 'haritayı kullanma ve yeniden düzenleme' aşamasının bulunmasının önemini açıklayınız.
Mekânsal verilerin haritalara aktarılması sürecindeki adımları baştan sona doğru sıralayınız.
- 4Hazırlanan haritanın kontrol edilerek kullanılması ve yeniden düzenlenmesi
- 2Saha çalışması, GPS veya uzaktan algılama ile mekânsal verilerin toplanması
- 1Harita oluşturma amacının belirlenmesi ve araç-yöntem seçimi
- 3Amaca uygun harita türünün (genel/tematik) seçilip verilerin sembollerle aktarılması
Bir araştırmacı Türkiye'deki fındık üretim bölgelerini, ana demir yolu hatlarını ve liman kentlerini aynı haritada gösterecektir. Sırasıyla hangi sembolleri kullanmalıdır?
- AAlan — Çizgi — Nokta
- BNokta — Alan — Çizgi
- CÇizgi — Nokta — Alan
- DAlan — Nokta — Çizgi
Harita oluşturma adımlarını bu adımlarda yapılan örnek çalışmalarla eşleştiriniz.