Allah-Âlem İlişkisi: Yaratma, Sünnetullah ve Evrendeki Ölçü ve Düzen
Allah-âlem ilişkisini yaratma, şehadet-gayb âlemi ve sünnetullah kavramları çerçevesinde açıklar. · Evrendeki kusursuz ölçü, düzen ve dengeyi (kader ve mîzân) ayet örnekleriyle analiz eder. · İnsanın âlemdeki halifelik, tefekkür ve emanet sorumluluğunu çevre ahlakıyla ilişkilendirir.
- Allah (c.c.) dışındaki tüm varlıklar bütününe âlem (mâsivâ) denir; duyularla algılanana şehadet, yalnız vahiyle bilinene gayb âlemi denir.
- Allah'ın evrendeki uyumu sağlamak için koyduğu fiziksel, biyolojik ve toplumsal yasalara Sünnetullah (Âdetullah) denir.
- Kamer suresi 49. ayet ve Rahmân suresi 7-8. ayetler evrendeki her şeyin bir ölçüye (kader) ve dengeye (mîzân) göre yaratıldığını bildirir.
Allah-âlem ilişkisiyle ilgili temel kavramları tanımlarıyla eşleştiriniz.
İnsanın evrendeki ayetleri gözlemleyerek Yaratıcıya ve çevre bilincine ulaşma sürecini sıralayınız.
- 4Emanet bilinciyle doğadaki mîzânı koruyup şükür ve salih amelle yaşama
- 2Gözlemlenen bu kusursuz düzen üzerinde akıl yürüterek tefekkür etme
- 3Evrendeki ölçü ve dengenin Yüce Allah'ın ilim ve kudretine işaret ettiğini kavrama
- 1Göklerin, yerin ve canlıların yaratılışındaki uyumu duyu ve bilimle gözlemleme
'Şüphesiz biz her şeyi bir ölçüye (kader) göre yarattık.' (Kamer, 49) ayeti evrenin hangi özelliğini vurgulamaktadır?
- AEvrendeki her varlığın planlı bir ölçü ve düzenle yaratıldığını
- BDoğa olaylarının tesadüfen ve kuralsız biçimde gerçekleştiğini
- Cİnsanın evrendeki dengeye karşı hiçbir sorumluluğu olmadığını
- DYalnızca görünmeyen gayb âleminin bir düzen içinde bulunduğunu
Evrendeki yaratılış delillerini akıl ve ibret gözüyle derinlemesine düşünmeye İslam düşüncesinde ne ad verilir?
Sünnetullah kapsamındaki evrensel yasalar tablosundaki boşlukları tamamlayınız.
| Yasa Türü | Temel Özelliği | Somut Örneği |
|---|---|---|
| Fiziksel Yasalar | Madde ve enerjinin işleyişi | Gece-gündüz ve çekim yasası |
| Biyolojik Yasalar | Canlıların doğumu, büyümesi ve üremesi | Fotosentez ve hücre bölünmesi |
| Toplumsal Yasalar | Toplumların yükseliş ve çöküş ilkeleri | Adalet, göç ve dayanışma |
| Mîzân İlkesi | Ekolojik ve kozmik dengenin korunması | Oksijen ve su döngüsü |
Allah-âlem ilişkisi ve sünnetullah kavramlarıyla ilgili ifadeleri Doğru/Yanlış olarak belirleyiniz.
| D | Y | |
| Melekler, cennet, cehennem ve kıyamet vakti gayb âlemi kapsamında yer alır. | ✓ | |
| Allah evreni yarattıktan sonra kendi hâline bırakmış, işleyişine müdahale etmemiştir. | ✓ | |
| Suyun kaldırma kuvveti ve gezegenlerin yörünge hareketi fiziksel yasalara örnektir. | ✓ | |
| İnsan yeryüzünün mutlak sahibi olduğundan doğayı sınırsızca tüketme hakkına sahiptir. | ✓ |
Cümlelerdeki boşlukları uygun kavramlarla tamamlayınız.
- Allah'ın zatı dışındaki bütün varlıklar dünyasına âlem (mâsivâ) denir.
- İnsanın yeryüzünü imar etmek ve adaleti sağlamakla görevli olmasına halife denir.
- Allah'ın her an yeni bir yaratış ve tecelli hâlinde olduğunu el-Hallâk ismi ifade eder.
Aşağıdakilerden hangisi Sünnetullah kavramının özelliklerinden biri değildir?
- AKişilere ve toplumlara göre keyfî olarak sürekli değişmesi
- BEvrende neden-sonuç ilişkisini ve bilimi mümkün kılması
- CFiziksel, biyolojik ve toplumsal yasaları bütünüyle kapsaması
- DKur'an'da evrensel ve değişmez ilahi yasa olarak bildirilmesi
Sünnetullah yasalarının değişmez olmasının bilimsel çalışmalar ve insan hayatı açısından önemini açıklayınız.
'Göğü Allah yükseltti ve mîzânı (dengeyi) O koydu. Sakın dengeyi bozmayın!' (Rahmân, 7-8) uyarısı günümüzde hangi tutumu zorunlu kılar?
- ADoğal kaynakları israf etmeden ekolojik dengeyi korumayı
- BSanayi üretimi için ormanları ve su havzalarını tüketmeyi
- CBilimsel araştırmaları yalnızca uzay çalışmalarıyla sınırlamayı
- DDoğa olaylarını sünnetullah yasalarından bağımsız açıklamayı
Kur'an'da geçen Allah'ın yaratma sıfatlarını anlamlarıyla eşleştiriniz.
İpuçlarından yararlanarak kavramları yazınız ve evrendeki ilahi dengeyi ifade eden şifre kelimeyi bulunuz.
Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: MİZAN