Felsefenin Alt Disiplinleri, Bilim-Din-Sanatla İlişkisi ile Bireysel ve Toplumsal İşlevleri
FEL.10.1.1. Felsefenin anlamını, gelişim sürecini ve işlevini sorgulayabilme · Düşünce deneyleri ve gerçek yaşam vakaları üzerinden refleksif ve Sokratik yöntemle felsefi sorular yapılandırabilme · Felsefenin alt disiplinlerini ve bilim, din, sanat ile olan benzerlik ve farklılıklarını karşılaştırabilme · Felsefenin bireysel ve toplumsal işlevlerini felsefe öğrenmek ile felsefe yapmak ayrımı temelinde değerlendirebilme
- Felsefe; ontoloji (varlık), epistemoloji (bilgi), etik (ahlak), estetik (sanat) ve siyaset gibi temel alt disiplinlerden oluşur.
- Felsefe bilime yöntem ve kavramsal netlik sağlar; sanatla sezgisel-estetik, dinle ise varlığı ve anlamı sorgulama zemininde ilişki kurar.
- Felsefe bireye eleştirel düşünme ve ön yargılardan arınma becerisi kazandırırken topluma hoşgörü ve demokrasi kültürü aşılar.
Felsefenin alt disiplinlerini inceledikleri temel problemlerle eşleştiriniz.
Aşağıdaki tabloda felsefenin bilim, din ve sanatla mukayesesini tamamlayınız.
| Alan | Temel Yaklaşımı | Yöntemi | Nihai Amacı |
|---|---|---|---|
| Felsefe | Eleştirel ve refleksif akıl | Kavramsal çözümleme | Bütüncül hikmete ulaşma |
| Bilim | Olgusal ve deneysel | Gözlem ve deney | Doğa yasalarını açıklama |
| Din | İnanç ve ilahi vahiy | Kutsal metin tefsiri | Ahlaki ve manevi kurtuluş |
| Sanat | Sezgisel ve yaratıcı duyuş | Estetik biçimlendirme | Güzellik ve duygu aktarımı |
Sokrates'in karşısındakinde bulunan bilgileri ustaca sorularla açığa çıkarma yöntemine ne ad verilir?
- AMaiotik (doğurtma)
- BDogmatik kabulleniş
- CPozitivist deney
- DGündelik sezgi
Düşüncenin kendi üzerine dönerek kendini sorgulamasına felsefede ne ad verilir?
Toplumsal yaşamda farklı düşüncelere saygı duyulması ve demokratik uzlaşının gelişmesi felsefenin hangi işlevine örnektir?
- AMetafizik İşlevine
- BToplumsal İşlevine
- CTeknolojik İşlevine
- DEkonomik İşlevine
Felsefi bilginin ve düşünüşün nitelikleriyle ilgili ifadeleri değerlendiriniz.
| D | Y | |
| Felsefe bitmiş ve mutlak doğrular sunan deneysel bir bilim dalıdır. | ✓ | |
| Felsefe bireylere olaylara farklı açılardan bakabilme yetisi kazandırır. | ✓ | |
| Etik disiplini yalnızca pozitif hukuk yasalarının biçimini inceler. | ✓ | |
| Felsefi sorular evren, insan ve değerler hakkında köklü sorulardır. | ✓ |
Felsefe öğrenmek ile felsefe yapmak (felsefî tavır takınmak) arasındaki temel fark nedir?
İpuçlarından hareketle felsefe kavramlarını yazınız. Numaralı kutulardan 'ETİK' kelimesini bulunuz.
Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: ETİK
Felsefenin bireye kazandırdığı en önemli düşünsel beceriyi kısaca belirtiniz.
Sokratik sorgulama yönteminin aşamalarını mantıksal olarak sıralayınız.
- 3Kişinin aslında kesin bilgiye sahip olmadığını fark etmesini sağlama
- 4Yönlendirici sorularla zihinde saklı olan doğru kavramı doğurtma (maiotik)
- 1Muhatabın doğru bildiğini varsaydığı tanımı ortaya koyması
- 2Usta sorularla muhatabın tanımındaki çelişkileri açığa çıkarma (ironi)
Felsefi soruları doğrudan ilgili oldukları alt disiplinlerle eşleştiriniz.
Felsefenin bireysel ve toplumsal etkileriyle ilgili yargıları değerlendiriniz.
| D | Y | |
| Felsefe dogmatik inançları sorgulamadan onaylayan bir düşünce sistemidir. | ✓ | |
| Bilim olgularla ilgilenirken felsefe olguların ardındaki anlamı da sorgular. | ✓ | |
| Refleksif düşünce yalnızca dış dünyadaki fiziksel nesnelere odaklanır. | ✓ | |
| Felsefi düşünüş toplumlarda ön yargıların kırılmasına doğrudan katkı sağlar. | ✓ |