Felsefi Sorunun Temel Özellikleri ve Felsefi Soru Oluşturma
FEL.10.1.1. Felsefenin anlamını, gelişim sürecini ve işlevini sorgulayabilme (c. Felsefi soruların temel özelliklerini ifade ederek felsefi soru sorar)
- Felsefi sorular; varlığın, bilginin ve değerlerin özüne, anlamına ve amacına yönelik genel, köklü ve refleksif sorulardır.
- Gündelik sorular pratik faydaya, bilimsel sorular olgusal 'nasıl'a odaklanırken; felsefi sorular kavramsal 'nedir'e ve 'niçin'e yönelir.
- Felsefede sorular yanıtlardan daha önemlidir; sorular düşünceyi canlı tutar, yeni sorgulama alanları açar ve dogmatizmi kırar.
Soru türlerini örnek soru cümleleriyle eşleştiriniz.
'Bugün hangi yemeği yemeliyim?' sorusunu felsefi bir soruya nasıl dönüştürebiliriz?
Felsefi soruların toplumsal kültürdeki dogmatizmi kırmadaki işlevi nedir?
Aşağıdaki sorulardan hangisi özü, anlamı ve kök ilkeleri sorgulayan tipik bir felsefi sorudur?
- Aİnsan eylemlerinde gerçekten özgür ve sorumlu mudur?
- BBugün borsa endeksi kaç puan yükselmiştir?
- CTürkiye'nin en uzun nehri kaç kilometredir?
- DHücre zarından madde geçişi nasıl gerçekleşir?
Felsefi soruların yapısal nitelikleriyle ilgili ifadeleri değerlendiriniz.
| D | Y | |
| Felsefi sorular yalnızca laboratuvar ölçümleriyle çözülebilen sorulardır. | ✓ | |
| Felsefi sorular kavramların özünü ve mahiyetini ('nedir?') sorgular. | ✓ | |
| Felsefede soru sormak, hazır cevaplara sığınmaktan daha değerlidir. | ✓ | |
| Felsefi sorular herkes için tek ve mutlak bir cevaba bağlanmak zorundadır. | ✓ |
Felsefi soruların doğrudan deneysel gözlemlerle test edilememesinin temel gerekçesi nedir?
Aşağıdaki tabloda soru türlerinin temel niteliklerini tamamlayınız.
| Soru Türü | Temel Amacı | İnceleme Nesnesi | Yöntemi |
|---|---|---|---|
| Gündelik Soru | Pratik fayda sağlama | Günlük yaşam olayları | Alışkanlık ve tecrübe |
| Bilimsel Soru | Olgusal yasaları bulma | Somut fiziksel dünya | Gözlem ve kontrollü deney |
| Felsefi Soru | Özü ve anlamı sorgulama | Kavramlar, değerler, töz | Akıl yürütme ve refleksivite |
| Dini Soru | Kulluk ve ibadeti öğrenme | İlahi emir ve yasaklar | Kutsal metin tefsiri |
Felsefi merak ve soru sorma becerisiyle ilgili hükümleri değerlendiriniz.
| D | Y | |
| Felsefi soru sormak bireyi dogmatik kabullerden ve ön yargılardan korur. | ✓ | |
| Felsefi sorular yalnızca çağın teknolojik icatlarının patentini belirler. | ✓ | |
| Merak ve hayret duygusu felsefi soruların doğuşundaki temel motivasyondur. | ✓ | |
| Felsefi sorular zamanla bilimsel sorulara dönüşse de öz felsefe tükenmez. | ✓ |
İpuçlarından yararlanarak felsefi düşünüş kavramlarını yazınız. Numaralı kutulardan 'MERAK' kelimesini bulunuz.
Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: MERAK
Somut bir yaşam olayından hareketle felsefi soru üretme aşamalarını sıralayınız.
- 2Olaydaki şahsi detayları ayıklayıp konuyu soyut kavram düzeyine çıkarma
- 1Günlük yaşamda karşılaşılan somut bir haksızlık durumunu fark etme
- 3'Haksızlık' olgusundan hareketle 'adalet ve hak' kavramlarını sorgulama
- 4'Adil bir toplum düzeni neyi gerektirir?' evrensel felsefi sorusuna ulaşma
Felsefe tarihinde 'Felsefe yolda olmak demektir; onda sorular cevaplardan daha önemlidir' sözü neyi ifade eder?
- ACevapların kesinleşip sorgulamanın bittiğini
- BArayışın ve eleştirel merakın sürekliliğini
- CBilimsel deneylerin tek ölçüt sayıldığını
- DFelsefenin pratik fayda üretmediğini
Felsefe alanlarını ürettikleri temel felsefi sorularla eşleştiriniz.