Felsefenin Bireysel ve Toplumsal İşlevlerinin Sorgulanması ve Tartışılması
Felsefenin bireysel (kendini tanıma, eleştirel düşünme, özgürleşme) ve toplumsal işlevlerini sorgular. · Felsefi düşüncenin demokrasi, insan hakları ve bilimsel gelişmelere katkısını tartışır. · 21. yüzyılın güncel sorunları (yapay zekâ etiği, biyoetik, ekoloji, dezenformasyon) karşısında felsefenin rolünü değerlendirir.
- Felsefenin bireysel işlevleri; insanın kendini tanımasını, önyargı ve dogmalardan kurtularak kendi aklıyla özgürce düşünmesini sağlamaktır.
- Felsefenin toplumsal işlevleri; demokrasi, insan hakları, hukukun üstünlüğü ve çoğulculuk (hoşgörü) kültürünün kuramsal zeminini kurmaktır.
- Yapay zekâ etiği, biyoetik, iklim krizi ve post-truth (hakikat ötesi) çağda bilgi kirliliği felsefenin güncel sorgulama alanlarıdır.
Felsefenin işlevlerini ve güncel uygulama alanlarını açıklamalarıyla eşleştiriniz.
Felsefenin bireysel ve toplumsal işlevleriyle ilgili ifadeleri Doğru/Yanlış olarak belirleyiniz.
| D | Y | |
| Felsefi düşünce bireye dezenformasyona (bilgi kirliliğine) karşı eleştirel direnç kazandırır. | ✓ | |
| Felsefe yalnızca soyut kavramlarla ilgilenir, toplumsal yaşam ve hukukla hiçbir bağı yoktur. | ✓ | |
| Farklı fikirlerin şiddetsiz ve hoşgörüyle bir arada yaşaması felsefi çoğulculuk kültürüyle beslenir. | ✓ | |
| Bilimlerin felsefeden ayrılmasıyla birlikte felsefenin bilimlerle ilişkisi tamamen sona ermiştir. | ✓ |
Sokrates'in 'Sorgulanmamış yaşam, yaşanmaya değer değildir.' sözü felsefenin öncelikle hangi bireysel işlevine işaret eder?
- Aİnsanın kendini tanıması ve yaşamın anlamını bilinçle sorgulaması
- BToplumsal yasaların mahkemeler aracılığıyla zorla uygulanması
- CDeneysel laboratuvar verilerinin matematiksel formüle dökülmesi
- DGeleneksel kalıpların hiçbir eleştiri yapılmadan kabul edilmesi
Aydınlanma filozofu Kant'ın 'Kendi aklını kullanma cesaretini göster!' (Sapere aude) çağrısı bireyi hangi durumdan kurtarmayı amaçlar?
Felsefenin bireysel, toplumsal ve 21. yüzyıl işlevleri tablosundaki boşlukları tamamlayınız.
| İşlev Alanı | Temel Kazanımı | Somut Örneği |
|---|---|---|
| Bireysel Boyut | Eleştirel ve bağımsız düşünme | Manipülasyonu fark etme |
| Toplumsal Boyut | Demokrasi ve hukuk devleti zemini | İnsan hakları bildirgeleri |
| Bilimsel Boyut | Yeni bilimlere ve etiğe kaynaklık | Fizik, psikoloji ve sosyolojinin doğuşu |
| 21. Yüzyıl Etiği | Teknoloji ve doğa krizlerini sorgulama | Yapay zekâ ve çevre etiği |
Sosyal medyada karşılaşılan şüpheli bir haberi felsefi ve eleştirel tutumla değerlendirme adımlarını sıralayınız.
- 2İddianın kaynağını, kavramların anlamını ve kanıtların güvenilirliğini sorgulama
- 1Haberin uyandırdığı ani duygusal tepkiye kapılmadan iddiaya şüpheyle yaklaşma
- 3Sunulan argümanda mantıksal çelişki veya safsata (akıl yürütme hatası) olup olmadığını denetleme
- 4Karşıt görüşleri de inceleyerek gerekçelendirilmiş rasyonel bir yargıya ulaşma
21. yüzyılın güncel felsefi sorun alanlarını temel sorularıyla eşleştiriniz.
Bilim ve teknolojinin hızla geliştiği günümüzde felsefi ve etik sorgulamanın neden vazgeçilmez olduğunu açıklayınız.
John Locke, Montesquieu ve Rousseau gibi filozofların 'kuvvetler ayrılığı, doğal haklar ve toplumsal sözleşme' fikirleri tarihte neyi sağlamıştır?
- AModern demokratik anayasaların ve insan haklarının doğuşunu
- BOrta Çağ skolastik düşüncesinin Avrupa'da güç kazanmasını
- CFelsefenin tüm üniversite müfredatlarından çıkarılmasını
- DBireysel düşünce özgürlüğünün mutlak monarşiye devredilmesini
Cümlelerdeki boşlukları uygun kavramlarla tamamlayınız.
- Bir iddiayı kanıt ve mantık süzgecinden geçirerek değerlendirmeye eleştirel düşünme denir.
- Farklı inanç ve görüşlerin barış içinde bir arada yaşaması ilkesine çoğulculuk adı verilir.
- Nesnel olguların yerini duygusal manipülasyonların aldığı döneme post-truth (hakikat ötesi) denir.
'Felsefe karın doyurmaz ama ruhu ve aklı özgürleştirir.' sözüyle vurgulanan temel düşünce hangisidir?
- AFelsefenin değeri maddi çıkarda değil, düşünsel yetkinleşmededir.
- BFelsefe ekonomik üretimi doğrudan yöneten bir mühendisliktir.
- CPratik faydası olmayan hiçbir düşünsel etkinliğe yer verilmemelidir.
- DYalnızca biyolojik gereksinimleri karşılamak mutluluk için yeterlidir.
İpuçlarından yararlanarak kavramları yazınız ve felsefenin toplumsal yaşamda koruduğu şifre değeri bulunuz.
Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: ADALET