Varlık Felsefesi: Temel Kavramlar, Varlığın Var Olup Olmadığı, Sayısı ve Ne Olduğu Problemleri
Ontolojinin konusunu ve gerçek-ideal varlık, töz-ilinek, öz, oluş, arkhe gibi temel kavramlarını örneklerle açıklar. · "Varlık var mıdır?" ve "Varlık kaç tanedir?" sorularına verilen nihilist, realist, monist, düalist ve plüralist yanıtları karşılaştırır. · Varlığın ne olduğuna ilişkin oluş, idea, madde, idea-madde ve fenomen görüşlerini filozoflarıyla ilişkilendirir.
- Gerçek varlık uzay ve zamanda yer kaplar, duyularla algılanır; ideal varlık zihne bağlıdır, duyularla algılanmaz.
- Töz kendi başına var olan kalıcı dayanaktır; ilinek tözün üzerindeki geçici niteliktir.
- Tek ilke: monizm · ruh ve madde: düalizm · ikiden çok ilke: plüralizm.
Görselde verilen varlıklardan hangileri ideal (düşünsel) varlıklardır?
- Açınar ağacı, nehir, masa
- Büçgen, adalet, 7 sayısı
- Cüçgen, nehir, adalet
- Dçınar ağacı, 7 sayısı, masa
Varlık felsefesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden doğru olanlara D, yanlış olanlara Y yazınız.
| D | Y | |
| Ontoloji, varlığı parçalara ayırmadan bir bütün olarak inceler. | ✓ | |
| Bilim, varlığın var olup olmadığını sorgulayarak işe başlar. | ✓ | |
| İlk Çağ filozofları evrenin ilk ana maddesini arkhe kavramıyla açıklamaya çalışmıştır. | ✓ | |
| Bir elmanın rengi ve tadı onun tözüdür. | ✓ |
Aşağıdaki filozofları yaşadıkları döneme göre eskiden yeniye doğru sıralayınız.
- 1Thales
- 3Descartes
- 2Platon
- 4Husserl
Tablodaki filozofların varlığın ne olduğuna ilişkin görüşlerini yazınız.
| Filozof | Varlık ... olarak kabul edilir |
|---|---|
| Herakleitos | Oluş (sürekli değişim) |
| Platon | İdea |
| Demokritos | Madde (atomlar) |
| Aristoteles | Hem idea (form) hem madde |
| Husserl | Fenomen |
Görselde varlığın sayısına ilişkin üç görüş şemayla gösterilmiştir. I, II ve III numaralı şemalar sırasıyla hangi görüşlere aittir?
- AMonizm – Düalizm – Plüralizm
- BDüalizm – Monizm – Plüralizm
- CPlüralizm – Düalizm – Monizm
- DMonizm – Plüralizm – Düalizm
Bir düşünüre göre duygu ve düşünceler beynin maddi işleyişinden doğar; evrende maddeden bağımsız bir gerçeklik yoktur. Bu düşünürün görüşü aşağıdakilerden hangisidir?
- Aİdealizm
- BFenomenoloji
- CNihilizm
- DMateryalizm
Cümlelerdeki boşlukları kutudaki uygun kavramlarla tamamlayınız. Kutudaki bir kavram kullanılmayacaktır.
- Değişimler sırasında aynı kalan, varlığı kendinden olan temele töz denir.
- Ancak bir tözde bulunabilen, gelip geçen özelliğe ilinek denir.
- Doğa filozoflarının her şeyin kendisinden çıktığını düşündüğü ilk maddeye arkhe denir.
- Duyularla algılanan, bilince görünen somut nesneye fenomen denir.
Soldaki kavramları sağdaki açıklamalarla eşleştiriniz.
Görselde iki filozofun varlık anlayışı verilmiştir. Bu iki görüşü karşılaştırınız ve hangisine daha yakın olduğunuzu bir örnekle gerekçelendiriniz.
Görseldeki söz hangi düşünüre aittir ve hangi görüşü yansıtır?
- AHerakleitos – Oluş
- BGorgias – Nihilizm
- CDescartes – Düalizm
- DThales – Monizm
Görselde Aristoteles'in nedenler anlayışıyla bir vazonun ortaya çıkışı gösterilmiştir. Soru işaretli kutuya aşağıdakilerden hangisi yazılmalıdır?
- AKil
- BVazonun biçimi
- CÇömlekçinin ustalığı
- DSu saklamak
Görseldeki dönüşümü töz ve ilinek kavramlarıyla açıklayınız: Değişmeden kalan nedir, değişenler nelerdir?
Felsefenin varlığa yaklaşımını bilimden ayıran özellik aşağıdakilerden hangisidir?
- AYalnız gözlem ve deneyle elde edilen verileri kullanması
- BVarlığı parçalara ayırarak incelemesi
- CVarlığı bütüncül olarak ele alıp var olup olmadığını da sorgulaması
- DUlaştığı sonuçları sayısal olarak ifade etmesi