Kimyasal Tepkime Türleri: Çökelme, İndirgenme-Yükseltgenme ve Asit-Baz Tepkimeleri
10.1.3. Kimyasal tepkime türlerinin oluşum sürecine ilişkin bilimsel gözlem yapabilme
- Çözünme-çökelme tepkimelerinde suda az çözünen katı bir çökelti oluşur; tepkimeyi net iyon denklemi belirlerken çökmeyenler seyirci iyondur.
- İndirgenme-yükseltgenme (redoks) tepkimelerinde elektron alışverişi gerçekleşir; elektron veren yükseltgenir, alan indirgenir (yanma redokstur).
- Asit-baz nötralleşme tepkimelerinde H⁺ ve OH⁻ iyonları birleşerek su ve tuz oluşturur; net iyon denklemi H⁺(suda) + OH⁻(suda) → H₂O(s) şeklindedir.
Kimyasal tepkime türlerini örnek tepkime denklemleriyle eşleştiriniz.
Kurşun(II) nitrat ve potasyum iyodür çözeltileri karıştırıldığında sarı renkli PbI₂(k) çökmektedir. Bu tepkimenin net iyon denklemi hangisidir?
- APb²⁺(suda) + 2I⁻(suda) → PbI₂(k)
- BK⁺(suda) + NO₃⁻(suda) → KNO₃(suda)
- CPb²⁺(suda) + 2NO₃⁻(suda) → Pb(NO₃)₂(k)
- D2K⁺(suda) + 2I⁻(suda) → 2KI(k)
Sulu çözeltilerde gerçekleşen asit-baz nötralleşme tepkimelerinin evrensel net iyon denklemini yazınız.
AgCl çökelme tepkimesinde çözeltide serbest kalan Na⁺ ve NO₃⁻ iyonlarına ne ad verilir?
Kimyasal tepkime türleri ve özellikleri ile ilgili hükümleri değerlendiriniz.
| D | Y | |
| Tüm yanma tepkimeleri aynı zamanda indirgenme-yükseltgenme (redoks) tepkimesidir. | ✓ | |
| Asit-baz nötralleşme tepkimelerinde net iyon denklemini daima oluşan tuz belirler. | ✓ | |
| Bir tepkimede elektron veren tanecik yükseltgenir, elektron alan indirgenir. | ✓ | |
| Çözünme-çökelme tepkimelerinde atomların değerlikleri zorunlu olarak değişir. | ✓ |
Bir yanma tepkimesinin aynı zamanda neden bir redoks tepkimesi olduğunu belirtiniz.
Aşağıdaki tabloda verilen tepkimelerin türlerini ve net iyon denklemlerini tamamlayınız.
| Tepkime Denklemi | Tepkime Sınıfı | Net İyon Denklemi | Gözlenen Olay |
|---|---|---|---|
| Ag⁺(suda) + Cl⁻(suda) → AgCl(k) | Çözünme-çökelme | Ag⁺ + Cl⁻ → AgCl(k) | Beyaz katı çökelti |
| H⁺(suda) + OH⁻(suda) → H₂O(s) | Asit-baz (nötralleşme) | H⁺ + OH⁻ → H₂O(s) | Sıcaklık artışı (ekzotermik) |
| Zn(k) + Cu²⁺(suda) → Zn²⁺ + Cu(k) | Redoks | Zn + Cu²⁺ → Zn²⁺ + Cu | Renk değişimi / kaplama |
| C(k) + O₂(g) → CO₂(g) | Yanma (redoks) | C + O₂ → CO₂ | Isı ve alev çıkışı |
Aşağıdaki kimyasal olaylardan hangisinde atomlar arasında elektron aktarımı (redoks) gerçekleşir?
- ASudaki kirecin çökmesi
- BDemirin oksijenle paslanması
- CTuzun suda çözünmesi
- DAsit ve bazın nötralleşmesi
İpuçlarından yararlanarak kimya terimlerini yazınız. Numaralı kutulardan 'REDOKS' kelimesini bulunuz.
Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: REDOKS
Laboratuvarda bir çözünme-çökelme deneyini gerçekleştirme adımlarını sıraya koyunuz.
- 1Berrak ve renksiz iki farklı tuz çözeltisini ayrı beherlerde hazırlama
- 2İki çözeltiyi aynı deney tüpünde karıştırarak bulanıklık ve çökelti oluşumunu gözleme
- 4Çöken katının formülünü saptayıp tepkimenin net iyon denklemini yazma
- 3Karışımı süzgeç kâğıdı kullanarak süzüp katı çökeltiyi sıvıdan ayırma
Kimyasal tepkime kavramlarını tanımlarıyla eşleştiriniz.
Tepkime gözlemleri ve iyon dengeleriyle ilgili yargıları değerlendiriniz.
| D | Y | |
| Çözünme-çökelme tepkimelerinde elektrik iletkenliği zamanla değişebilir. | ✓ | |
| Tüm asit-baz tepkimelerinde suyun yanında mutlaka gaz kabarcığı çıkar. | ✓ | |
| Aktif bir metalin asitle tepkimesinden H₂ gazı çıkışı redoks kanıtıdır. | ✓ | |
| Kapalı kapta yürütülen redoks tepkimelerinde toplam kütle korunur. | ✓ |