İçeriğe geç

10. sınıf · Kimya · 4. hafta (5-9 Ekim 2026)

Kimyasal Tepkime Türlerinin Oluşum Süreci: Tanecik Boyutunda Gösterim, Net İyon Denklemi ve Seyirci İyonlar: çalışma kâğıdı

12 soru. Yazdırmak için PDF'i indirin; cevaplı sürüm öğretmenler için.

PDF indir Cevaplı PDF Konu özeti
DERS KUTUSUDERSKUTUSU.COM
ÇALIŞMA KÂĞIDICEVAPLI
10. Sınıf · Kimya · 4. Hafta
Ad Soyad:Sınıf / No:Tarih:

Kimyasal Tepkime Türlerinin Oluşum Süreci: Tanecik Boyutunda Gösterim, Net İyon Denklemi ve Seyirci İyonlar

Kimyasal tepkimelerin oluşum sürecini makroskobik, tanecik boyutu ve sembolik düzeyde kaydeder. · Çökelme ve nötralleşme tepkimelerinde net iyon denklemi ve seyirci iyonları belirler. · Tepkime sürecindeki elektriksel iletkenlik değişimini serbest iyon derişimiyle yorumlar.

HATIRLAYALIM
  • Çözünme-çökelme tepkimesinde dibe çöken katıyı oluşturan iyonlar net iyon denkleminde yer alır; çözeltide kalanlar seyirci iyondur.
  • Asit-baz nötralleşme tepkimesinde net iyon denklemi suyun oluşumudur: H⁺(suda) + OH⁻(suda) -> H₂O(s).
  • Bir çözeltide serbest iyon derişimi azaldıkça (örneğin iyonların çökelek oluşturmasıyla) elektriksel iletkenlik düşer.
1Eşleştirme

Kimyasal tepkime gösterim düzeylerini uygun açıklamalarıyla eşleştiriniz.

MakroskobikÇökelek ve renk değişimi gözlemiMikroskobikİyonların çarpışması ve kristalleşmeNet İyonSadece çöken katıyı gösteren denklemSeyirci İyonÇözeltide kalan serbest iyonlar
a1. Makroskobik düzey
c2. Mikroskobik (Tanecik) düzey
d3. Sembolik düzey
b4. Net iyon denklemi
a)Laboratuvarda renk değişimi, çökelek ve gaz kabarcığı gözlemi
b)Tepkimede çöken katıyı veya oluşan nötr molekülü gösteren denklem
c)Atom, molekül ve iyonların çarpışma ve bağ kurma modelleri
d)Kimyasal formüller, faz indisleri ve katsayılı eşitlikler
2Doğru mu, yanlış mı?

Net iyon denklemleri ve elektriksel iletkenlikle ilgili ifadeleri Doğru/Yanlış olarak belirleyiniz.

Tepkime Sürecinde Serbest İyonlar ve SeyircilerÇöken Katı (AgCl)Net iyonu oluşturan ürünSeyirci İyonlar (Na⁺, NO₃⁻)Suda çözünmüş kalan iyonlarİletkenlik Değişimiİyon sayısı azaldıkça iletkenlik düşer
DY
Tüm asit-baz nötralleşme tepkimelerinin net iyon denklemi su oluşumudur.✓
Çökelme gerçekleştikçe çözeltideki serbest iyon sayısı ve iletkenlik artar.✓
Seyirci iyonlar net iyon denkleminde yazılmaz, tam iyon denkleminde yer alır.✓
Moleküler denklemde tüm maddeler iyonlarına ayrıştırılarak gösterilir.✓
3Çoktan seçmeli

AgNO₃(suda) + NaCl(suda) -> AgCl(k) + NaNO₃(suda) tepkimesinin net iyon denklemi hangisidir?

ÇÖZÜNME-ÇÖKELME VE NET İYON DENKLEMİ ŞEMASIAgNO₃(suda) + NaCl(suda) -> AgCl(k) + NaNO₃Tam moleküler tepkime eşitliğiNet İyon: Ag⁺(suda) + Cl⁻(suda) -> AgCl(k)Beyaz kristal katı çökelek oluşumu
  1. AAg⁺(suda) + Cl⁻(suda) -> AgCl(k)
  2. BNa⁺(suda) + NO₃⁻(suda) -> NaNO₃(suda)
  3. CAg⁺(suda) + NO₃⁻(suda) -> AgNO₃(k)
  4. DNa⁺(suda) + Cl⁻(suda) -> NaCl(k)
4Kısa cevap

Çözünme-çökelme tepkimesinde kimyasal değişime katılmayıp çözeltide serbest yüzen iyonlara ne ad verilir?

Asit-Baz Nötralleşmesinde Net İyon DenklemiHCl(suda) + NaOH(suda)Asit ve bazın moleküler karışımıH⁺(suda) + OH⁻(suda) -> H₂O(s)Nötralleşmenin özü: Sıvı su oluşumu
Seyirci (gözlemci) iyonlar denir.
5Tabloyu tamamla

Sulu çözelti tepkimelerinin net iyon ve seyirci iyon tablosunu tamamlayınız.

Tepkime BileşenleriOluşan ÜrünlerNet İyon DenklemiSeyirci İyonlar
Pb(NO₃)₂ + 2KIPbI₂(k) + 2KNO₃(suda)Pb²⁺ + 2I⁻ -> PbI₂(k)K⁺, NO₃⁻
HCl + NaOHNaCl(suda) + H₂O(s)H⁺ + OH⁻ -> H₂O(s)Na⁺, Cl⁻
BaCl₂ + Na₂SO₄BaSO₄(k) + 2NaCl(suda)Ba²⁺ + SO₄²⁻ -> BaSO₄(k)Na⁺, Cl⁻
HNO₃ + KOHKNO₃(suda) + H₂O(s)H⁺ + OH⁻ -> H₂O(s)K⁺, NO₃⁻
6Sıralama

Bir çökelme tepkimesinde net iyon denklemine ulaşma adımlarını sıraya diziniz.

ÇÖKELME TEPKİMESİNDE NET İYON DENKLEMİNE ULAŞMA1. MolekülerBileşik formülleri2. Tam İyonSulu iyonlara ayırma3. SeyircilerOrtak iyonları silme4. Net İyonÇökelek eşitliğini yazma
  1. 2Suda iyi çözünen güçlü elektrolitleri sulu iyonlarına ayrıştırarak tam iyon denklemini kurma
  2. 4Dibe çöken katı ürünü ve onu oluşturan iyonları net iyon denklemi olarak kaydetme
  3. 3Tepkimenin her iki tarafında aynen kalan seyirci iyonları belirleyip sadeleştirme
  4. 1Tepkimeye giren ve çıkan maddelerin moleküler formüllerini ve fiziksel hâllerini yazma
7Doğru mu, yanlış mı?

Kimyasal denklemler ve iyon süreçleriyle ilgili ifadeleri Doğru/Yanlış olarak belirleyiniz.

DY
Net iyon denkleminde atom sayısı ve elektriksel yük daima korunur.✓
Katı hâldeki çökelekler elektrik akımını sulu çözelti gibi iletir.✓
Bir tepkimede birden fazla tür seyirci iyon bulunabilir.✓
Nötralleşme tepkimelerinde tuz daima katı çökelti olarak dibe iner.✓
8Şifreli kelime

İpuçlarından yararlanarak kimya kavramlarını yazınız. Numaralı kutulardan 'ÇÖKELTİ' kelimesini bulunuz.

ANAHTAR KAVRAM ŞİFRE ŞERİDİ: Ç - Ö - K - E - L - T - İ1Ç2Ö3K4E5L6T7İ
İki veya daha fazla maddenin homojen karışımıÇÖZELTİ
Laboratuvarda nicel değerleri saptama işlemiÖLÇÜM
Elektron vererek artı yükle yüklenmiş iyonKATYON
Atomun çekirdeği etrafında dönen eksi yüklü tanecikELEKTRON
Sıvı çözeltilerde kullanılan temel hacim birimiLİTRE
Maddeyi oluşturan atom, molekül veya iyon birimiTANECİK
Artı veya eksi elektrik yükü taşıyan atom grubuİYON

Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: ÇÖKELTİ

9Çoktan seçmeli

Ba(OH)₂(suda) çözeltisine damla damla H₂SO₄(suda) eklendiğinde hem BaSO₄ katısı hem H₂O oluşuyor. İletkenlik nasıl değişir?

Çökelme Sürecinde Elektriksel İletkenlik EğrisiBaşlangıçYüksek serbest iyon derişimiÇökelme Anıİyonlar katıya bağlanır, düşerDönüm NoktasıMinimum iletkenlik seviyesi
  1. ASerbest iyonlar çöktüğü ve suya dönüştüğü için iletkenlik minimuma iner
  2. BOrtama asit eklendiği için iletkenlik sürekli doğrusal olarak artar
  3. COluşan katı tuz çözeltinin elektrik iletkenliğini yüz katına çıkarır
  4. DTepkime süresince iletkenlik değerinde hiçbir değişiklik meydana gelmez
10Kısa cevap

Potasyum sülfat ile baryum nitrat karıştırıldığında oluşan BaSO₄ katısının rengini ve rolünü yazınız.

Beyaz renkli çökelektir; net iyon denklemini belirler.
11Eşleştirme

Tepkime türleri ile net iyon denklemi çıktılarını eşleştiriniz.

ÇökelekSuda çözünmeyen katı fazNet İyonGerçek kimyasal dönüşümSeyirci İyonDeğişime katılmayan iyonİletkenlikSerbest iyonların yük akışı
a1. Çözünme-çökelme tepkimesi
c2. Asit-baz nötralleşme tepkimesi
b3. Metal-asit redoks tepkimesi
d4. Seyirci iyonlar
a)Katı kristal çökelek oluşumu
b)Gaz kabarcığı (H₂) çıkışı
c)Sıvı su (H₂O) molekülü oluşumu
d)Çözeltide serbest fazda kalma
12Açık uçlu

Bir çökelme tepkimesinde moleküler denklem ile net iyon denklemi arasındaki temel farkı açıklayınız.

Moleküler denklem tüm bileşikleri; net iyon ise sadece çöken katıyı gösterir.