Türkistan’dan Türkiye’ye Uzanan Süreçte Meydana Gelen Önemli Askerî Mücadelelerin Türk Tarihinin Seyrine Etkileri
TAR.10.1.1. Türkistan’dan Türkiye’ye uzanan süreçte 1040-1299 yılları arasında meydana gelen önemli askerî mücadelelerin Türk tarihinin seyrine etkilerini karşılaştırabilme
- Malazgirt (1071) Anadolu'nun kapılarını açmış, Miryokefalon (1176) ise Anadolu'nun kesin Türk yurdu olduğunu tescillemiştir.
- Katvan (1141) Büyük Selçuklu'yu yıkılışa sürüklemiş; Yassıçemen (1230) Harzemşahları yıkarak Moğol istilasıyla Selçuklu aralığındaki tamponu kaldırmıştır.
- 1243 Kösedağ yenilgisi Türkiye Selçuklu Devleti'ni zayıflatmış ancak Anadolu'da İkinci Beyliklerin ve nihayetinde Osmanlı'nın doğuşuna zemin hazırlamıştır.
1040-1299 dönemi dönüm noktası savaşlarını tarihsel sonuçlarıyla eşleştiriniz.
Selçuklu askerî mücadeleleri ve siyasi sonuçlarıyla ilgili ifadeleri değerlendiriniz.
| D | Y | |
| 1141 Katvan yenilgisi Büyük Selçuklu Devleti'nin yıkılış sürecini başlatmıştır. | ✓ | |
| Yassıçemen Savaşı sonucunda Anadolu Selçukluları Eyyubiler ile savaşa girmiştir. | ✓ | |
| Kösedağ Savaşı'ndan sonra Anadolu'da İkinci Beylikler Dönemi başlamıştır. | ✓ | |
| Miryokefalon Zaferi sonrasında Bizans ordusu Anadolu'da karşı hücuma geçmiştir. | ✓ |
I. Alâeddin Keykubad'ın 1230 Yassıçemen Savaşı'nda Harzemşahları mağlup etmesinin Selçuklular açısından en tehlikeli dolaylı sonucu nedir?
- AMoğol istilası ile Selçuklu devleti arasındaki tampon bölgenin yok olması
- BBizans ordusunun Konya önlerine kadar ilerleyip şehri kuşatması
- CHaçlı Seferlerinin yeniden canlanarak Kudüs'ü ele geçirmesi
- DAnadolu'daki Türk beyliklerinin tamamen dağılarak bağımsız kalması
Malazgirt Zaferi (1071) ile Miryokefalon Zaferi (1176) arasındaki tamamlayıcı ilişki nedir?
Kösedağ yenilgisi sonrası Batı Anadolu uç bölgesinde kurulup cihan devletine dönüşen beylik hangisidir?
Aşağıdaki tabloda Anadolu'daki 1. ve 2. Dönem Türk Beyliklerinin niteliklerini tamamlayınız.
| Dönem | Ortaya Çıkaran Askerî Olay | Öne Çıkan Beylikler | Genel Tarihî Rolü |
|---|---|---|---|
| 1. Dönem Beylikler | 1071 Malazgirt Zaferi | Danişment, Saltuk, Mengücek | Anadolu'yu fethetti ve Türkleştirdi |
| 2. Dönem Beylikler | 1243 Kösedağ Savaşı | Osmanoğulları, Karamanoğulları | Türk siyasi birliğini yeniden kurdu |
| Denizci Beylikler | Ege ve Akdeniz kıyıları | Çaka, Karesi, Aydın, Menteşe | Türk denizcilik mirasını başlattı |
| Hükümran Güç | Merkezî Selçuklu çöküşü | İlhanlı vesayeti | Moğol baskısına karşı direniş |
1040-1299 dönemi Türk tarihinin seyrine ilişkin hükümleri değerlendiriniz.
| D | Y | |
| Haçlı Seferleri Anadolu Türklerinin İslam dünyasını korumasında mihenk taşıdır. | ✓ | |
| Katvan Savaşı sonrasında Büyük Selçuklu Devleti sınırlarını Çin'e kadar genişletmiştir. | ✓ | |
| Miryokefalon Zaferi ile Anadolu'da Bizans'ın taarruz gücü tamamen kırılmıştır. | ✓ | |
| 1243 Kösedağ Savaşı sonrası Moğollar Anadolu'dan tamamen çekilmiştir. | ✓ |
İpuçlarından yararlanarak tarihî kavramları yazınız. Numaralı kutulardan 'BEYLİK' kelimesini bulunuz.
Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: BEYLİK
Türk tarihinin kaderini belirleyen büyük savaşları kronolojik olarak sıraya koyunuz.
- 31230 Yassıçemen Savaşı ile Harzemşah Devleti'nin saf dışı kalması
- 11040 Dandanakan Zaferi ile Büyük Selçuklu Devleti'nin kuruluşu
- 41243 Kösedağ Savaşı ile Türkiye Selçuklu Devleti'nin Moğollara yenilmesi
- 21141 Katvan Savaşı'nda Sultan Sencer'in Karahitaylara yenilmesi
1141 yılında gerçekleşen ve Sultan Sencer'in Karahitaylara mağlup olmasıyla Büyük Selçuklu Devleti'nin dağılma sürecine girdiği savaş hangisidir?
- APasinler Savaşı
- BKatvan Savaşı
- CHıttin Savaşı
- DKösedağ Savaşı
Askerî mücadeleleri savaşılan rakip devletler veya güçlerle eşleştiriniz.
Yassıçemen Savaşı'nın Türkiye Selçukluları açısından yarattığı jeopolitik riski belirtiniz.