Türkistan’dan Türkiye’ye Uzanan Süreçte Türklerin Sosyal Yaşamları ve Ekonomik Faaliyetleri
Türkistan’dan Türkiye’ye uzanan süreçte konargöçer, köylü ve şehirli Türklerin sosyal yaşam biçimlerini karşılaştırır. · Türkiye Selçuklu Devleti ve Anadolu beylikleri döneminde tarım, hayvancılık, zanaat ve uluslararası ticareti geliştirme politikalarını analiz eder. · Ahilik teşkilatının, vakıf kurumlarının ve Horasan erenlerinin Anadolu’nun şehirleşmesi ve sosyoekonomik yapısındaki rolünü değerlendirir.
- Anadolu'da Türk toplumu konargöçerler (hayvancılık/halıcılık), köylüler (tarım) ve şehirliler (zanaat/ticaret) olarak bütünleşmiştir.
- Türkiye Selçukluları Antalya, Alanya, Sinop ve Suğdak limanlarını fethetmiş, kervansaraylar kurmuş ve devlet ticaret sigortası uygulamıştır.
- Ahi Evran'ın kurduğu Ahilik teşkilatı esnaf dayanışmasını, mesleki eğitimi ve kalite/fiyat (narh) denetimini sağlamıştır.
Türkiye Selçuklu dönemi sosyoekonomik kavram ve kurumlarını açıklamalarıyla eşleştiriniz.
Selçuklu dönemi sosyal ve ekonomik yaşamıyla ilgili ifadeleri Doğru/Yanlış olarak belirleyiniz.
| D | Y | |
| Orta Çağ Avrupa'sının aksine Anadolu Türk toplumunda feodal sınıf ayrımı ve kölelik düzeni yoktur. | ✓ | |
| Ahilik teşkilatının ahlak ve meslek kurallarını içeren eserlere 'Siyasetname' adı verilir. | ✓ | |
| Konargöçer Türkmenler hayvancılık ve halı-kilim dokumacılığıyla şehir ekonomisini beslemiştir. | ✓ | |
| Ahilik teşkilatında fiyatların serbest bırakılıp tekelciliğin teşvik edilmesine 'narh' denir. | ✓ |
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye Selçuklularının uluslararası ticareti geliştirmek için yaptığı çalışmalardan biri DEĞİLDİR?
- AGümrük vergilerini aşırı yükseltip yabancı tüccarı engellemek
- BAntalya, Alanya, Sinop ve Suğdak gibi limanları fethetmek
- CTicaret yolları üzerinde güvenli kervansaraylar inşa etmek
- DZarara uğrayan tüccarın malına devlet sigortası uygulamak
Türkiye Selçuklularında uygulanan 'İkta Sistemi'nin devlet ekonomisine ve ordusuna sağladığı iki temel faydayı yazınız.
Anadolu'daki üçlü sosyal yaşam tarzını ve ekonomik faaliyetlerini karşılaştıran tabloyu tamamlayınız.
| Toplumsal Kesim | Yaşam Alanı | Temel Ekonomik ve Sosyal Rolü |
|---|---|---|
| Konargöçerler (Türkmenler) | Yaylak ve kışlaklar | Hayvancılık, halı-kilim dokuma ve uç savunması |
| Köylüler | Kırsal yerleşimler ve ovalar | Buğday, arpa, pamuk ve meyve tarımı |
| Şehirliler | Konya, Sivas, Kayseri gibi merkezler | Zanaat, ticaret, ilim ve yönetim |
| Ahiler (Esnaf ve Zanaatkâr) | Şehir çarşıları ve arastalar | Kaliteli üretim, fiyat (narh) ve meslek eğitimi |
Ahilik teşkilatında bir gencin mesleğe girişinden kendi dükkânını açmasına kadar geçen aşamaları sıraya diziniz.
- 2Bir ustanın yanında 'çırak' olarak çalışıp mesleğin temel becerilerini ve fütüvvet ilkelerini öğrenmesi
- 1Genç adayların teşkilata 'yiğit / yamak' sıfatıyla kabul edilip ahlaki terbiyeye başlaması
- 4Şed kuşatma töreniyle icazet (diploma) alarak 'usta' olması ve kendi iş yerini açması
- 3Meslekte deneyim kazanarak 'kalfa' unvanına yükselmesi ve ustalık sınavına hazırlanması
Cümlelerdeki boşlukları uygun tarih kavramlarıyla tamamlayınız.
- Ahilik teşkilatının uyulması gereken ahlaki ve mesleki kurallarını içeren tüzüğe fütüvvetname denir.
- Selçuklu şehirlerinde hastaların ücretsiz tedavi edildiği ve tıp eğitimi verilen vakıf kurumuna darüşşifa denir.
- Mülkiyeti devlete ait olan topraklara Türk-İslam devletlerinde mîrî arazi adı verilir.
Selçuklu şehirlerindeki vakıf ve ticaret yapılarını temel işlevleriyle eşleştiriniz.
Ahilik teşkilatında 'pabucun dama atılması' ve 'narh koyma' uygulamalarının temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
- AYabancı tüccarların Anadolu'da ticaret yapmasını yasaklamak
- BTüketiciyi koruyup üretimde kaliteyi ve adil fiyatı güvenceye almak
- CTarımsal toprakları özel mülkiyete devredip iktayı kaldırmak
- DKonargöçer Türkmenlerin şehirlere girmesini engellemek
1243 Kösedağ Savaşı öncesinde Anadolu'da ilim, ticaret ve imar faaliyetlerinin zirveye ulaştığı hükümdar kimdir?
- ASüleyman Şah
- BI. Kılıç Arslan
- CI. Alâeddin Keykubad
- DII. Gıyâseddin Keyhüsrev
İpuçlarından yararlanarak kavramları yazınız ve Ahi Evran'ın kurduğu esnaf teşkilatının adını belirten şifreyi bulunuz.
Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: AHİLİK
Mevlânâ, Yunus Emre ve Hacı Bektâş-ı Velî gibi Horasan erenlerinin Anadolu'nun Türkleşmesindeki rolünü açıklayınız.