Türkistan’dan Türkiye’ye Uzanan Süreçte Türklerin Sosyal Yaşamları, Ekonomik Faaliyetleri (İkta ve Ahîlik) ve Bilim-Sanat Hayatı
Büyük Selçuklu ve Türkiye Selçuklu devletlerinde uygulanan toprak yönetimini (mîrî arazi, ikta, vakıf) ve ikta sisteminin faydalarını analiz eder. · Anadolu’nun kalkınmasında Ahîlik teşkilatının, Bacıyân-ı Rûm’un, kervansarayların ve devlet sigortacılığının rolünü açıklar. · 1040-1299 yılları arasında Türk-İslam dünyasında gelişen medrese eğitimini, bilim insanlarını, mutasavvıfları ve mimari eserleri değerlendirir.
- Mîrî arazi Has, İkta, Mülk ve Vakıf olarak ayrılır; İkta sistemiyle hazineden para çıkmadan atlı sipahi ordusu yetiştirilir ve üretim sürer.
- Ahi Evran Ahîlik teşkilatını, Fatma Bacı Bacıyân-ı Rûm'u kurmuştur; kervansaraylar ve devlet sigortacılığı uluslararası ticareti geliştirmiştir.
Selçuklu dönemine ait ekonomik ve sosyal kurumları açıklamalarıyla eşleştiriniz.
1040-1299 dönemi Türk-İslam tarihiyle ilgili ifadeleri Doğru/Yanlış olarak belirleyiniz.
| D | Y | |
| Anadolu’da inşa edilen ilk medrese Tokat-Niksar’daki Yağıbasan Medresesi’dir. | ✓ | |
| Büyük Selçuklu ve Türkiye Selçuklu saraylarında resmi yazışma dili yalnızca Türkçedir. | ✓ | |
| Ömer Hayyam başkanlığındaki heyet güneş yılı esaslı Celâlî Takvimi'ni hazırlamıştır. | ✓ | |
| Kervansaraylar ticaret yollarında kervanların güvenliğini ve konaklamasını sağlamıştır. | ✓ |
Selçuklularda hazineden para çıkmadan komutan maaşlarının ödendiği ve atlı asker yetiştirilen sistem hangisidir?
- Aİkta Sistemi
- BVakıf Sistemi
- CNarh Sistemi
- DLonca Sistemi
Türkiye Selçuklularının eşkıya veya korsan saldırısına uğrayan tüccarların zararını hazineden karşılaması neyin göstergesidir?
1040-1299 dönemi bilim, kültür ve mimari eserlerini gösteren tablodaki boşlukları tamamlayınız.
| Kişi / Eser / Kurum | Devlet / Beylik / Şehir | Tarihsel Önemi ve Özelliği |
|---|---|---|
| Nizâmiye Medreseleri | Büyük Selçuklu (Bağdat) | Nizâmülmülk kurdu; Gazâlî müderrislik yaptı |
| El-Cezerî | Artuklular (Diyarbakır) | Sibernetik ve robotik biliminin kurucusu |
| Gevher Nesibe Darüşşifası | Türkiye Selçuklu (Kayseri) | Anadolu'daki ilk tıp okulu ve hastane (1206) |
| Divriği Ulu Camii | Mengücekliler (Sivas) | UNESCO Dünya Mirası Listesi'ndeki şaheser |
Ahîlik teşkilatında bir gencin mesleğe adım atmasından usta olup esnaf denetimine katılmasına kadar geçen süreci sıraya diziniz.
- 2Mesleğin inceliklerini öğrenerek kalfalık basamağına yükselmesi
- 3Ahî şeyhi huzurunda yapılan 'şed kuşatma töreni' ile ustalığa geçip dükkân açması
- 4Üretilen malların kalitesini ve fiyatları (narh) denetleyerek tüketici hakkını koruması
- 1Gencin yamak ve çırak olarak bir ustanın yanında iş ahlakı (fütüvvet) eğitimi alması
Cümlelerdeki boşlukları uygun tarih kavramlarıyla tamamlayınız.
- Selçuklularda mülkiyeti devlete ait olan topraklara mîrî arazi denirdi.
- 13 Mayıs 1277'de yayımladığı fermanla Türkçeyi resmi dil ilan eden bey Karamanoğlu Mehmet Bey'dir.
- Selçuklu mimarisinde devlet büyükleri için yapılan çadır biçimli anıt mezarlara kümbet denir.
Anadolu'nun kültür ve bilim hayatına yön veren şahsiyet ve eserleri eşleştiriniz.
Artuklular döneminde Diyarbakır'da yaşamış, su saatleri ve otomatlar tasarlamış sibernetik kurucusu bilgin kimdir?
- AÖmer Hayyam
- BEl-Cezerî
- Cİmam Gazâlî
- DKaşgarlı Mahmud
13. yüzyılda Ahi Evran tarafından kurulan Ahîlik teşkilatının görevleri arasında aşağıdakilerden hangisi YER ALMAZ?
- AUsta-kalfa-çırak ilişkisiyle mesleki eğitim vermek
- BMalların kalitesini ve fiyatlarını (narh) denetlemek
- CYabancı devletlerle siyasi barış antlaşmaları imzalamak
- DEsnaflar arasında yardımlaşma ve dayanışmayı sağlamak
İpuçlarından yararlanarak kavramları yazınız ve devlet büyükleri için yapılan çadır biçimli anıt mezarı bulunuz.
Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: KÜMBET
Moğol istilası sürecinde Anadolu toplumunun ayakta kalmasında Ahîlik teşkilatı ve mutasavvıfların rolünü açıklayınız.