Türk-İslam Medeniyetinin Bilim, Eğitim ve Sanata Etkileri ile Türkistan'dan Türkiye'ye Ünite Değerlendirmesi
11-13. yüzyıllarda Avrupa ile Türk-İslam coğrafyasının bilim, eğitim ve sağlık anlayışlarını karşılaştırır. · Bilim, tasavvuf, mimari ve sanat faaliyetlerinin Anadolu'nun Türk ve Müslüman yurdu hâline gelmesindeki rolünü açıklar. · 1040-1299 arasındaki siyasi, askerî, idari ve ekonomik gelişmeleri bütüncül olarak değerlendirir.
- Kilise denetimindeki Avrupa'nın aksine Türk-İslam şehirlerinde medrese, rasathane ve darüşşifalar gelişti.
- Horasan erenleri zaviyeleriyle, cami-medrese-kervansaray gibi eserler de kalıcı izleriyle Anadolu'yu Türk yurdu yaptı.
- 1040 Dandanakan kuruluş, 1071 Malazgirt yurt açan, 1176 Miryokefalon yurt tutan savaş olarak anılır.
Görseldeki karşılaştırmaya göre aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?
- ATürk-İslam dünyasında pozitif bilimler dinî ilimlerle birlikte okutulmuştur.
- BAvrupa'da bilimsel düşünce dogmalarla sınırlandırılmıştır.
- CTürk-İslam şehirlerinde sağlık hizmeti toplumsal bir görev sayılmıştır.
- DAvrupa'da akıl hastaları için darüşşifalar yaygınlaşmıştır.
Türk-İslam medeniyetiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden doğru olanlara D, yanlış olanlara Y yazınız.
| D | Y | |
| Kırşehir'deki Cacabey Medresesi astronomi çalışmalarıyla öne çıkmıştır. | ✓ | |
| Medreselerdeki eğitim masrafları öğrencilerden alınan ücretle karşılanmıştır. | ✓ | |
| Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası UNESCO Dünya Mirası listesindedir. | ✓ | |
| Avrupa, İslam bilimiyle yalnız ticaret yoluyla tanışmıştır. | ✓ |
Artuklu sarayında çalışmış, otomatik makineleri anlattığı "Kitâbü'l-Hiyel" adlı eseriyle sibernetiğin öncülerinden sayılan bilgin aşağıdakilerden hangisidir?
- AÖmer Hayyam
- BKaşgarlı Mahmud
- Cİbn Bîbî
- DEl-Cezerî
Tablodaki savaşların yıllarını ve tarihî önemlerini tamamlayınız.
| Savaş | Yıl | Önemi |
|---|---|---|
| Dandanakan | 1040 | Büyük Selçuklu Devleti kuruldu. |
| Pasinler | 1048 | Bizans'a karşı Anadolu'daki ilk büyük zafer |
| Malazgirt | 1071 | Anadolu'nun kapıları Türklere açıldı. |
| Miryokefalon | 1176 | Bizans Anadolu'yu geri alma umudunu yitirdi. |
Görseldeki zaman şeridinde gösterilen I, II, III ve IV aralıklarından hangisinde Saltuklu, Mengücekli ve Danişmentli gibi ilk Türk beylikleri Anadolu'da kurulmaya başlamıştır?
- AI
- BII
- CIII
- DIV
Cümlelerdeki boşlukları kutudaki uygun kavramlarla tamamlayınız. Kutudaki bir kavram kullanılmayacaktır.
- Orta Çağ Avrupası'nda bilgiyi kilise öğretisine bağlayan düşünce anlayışına skolastik düşünce denir.
- Hastalara parasız bakılan, aynı zamanda hekim yetiştirilen Selçuklu sağlık kurumlarına darüşşifa denir.
- Toprak gelirinin hizmet karşılığında devlet görevlilerine ve askerlere bırakılmasına ikta sistemi denir.
- Çivi ve tutkal kullanmadan geometrik ahşap parçaları birbirine geçirme sanatına kündekârî denir.
Görseldeki bilgi kartı aşağıdaki yargılardan hangisini destekler?
- ADarüşşifalarda yalnız Müslüman hastalar tedavi edilmiştir.
- BTıp eğitiminde uygulamaya önem verilmiştir.
- CTedavi masrafları hastalardan alınan ücretle karşılanmıştır.
- DRuh hastaları toplumdan uzak tutulmuştur.
Görselde Selçuklu sanatından iki örnek I ve II ile gösterilmiştir. Bu sanat örnekleri hangi seçenekte doğru adlandırılmıştır?
- AI: Tezhip – II: Kümbet
- BI: Kündekârî – II: Taç kapı
- CI: Çini – II: Minber
- DI: Hat – II: Kervansaray avlusu
"Anadolu'nun Türk yurdu hâline gelmesinde savaş meydanlarındaki zaferler kadar gönüllerde ve şehirlerde kazanılan başarılar da etkili olmuştur." Bu yargıyı iki örnekle açıklayınız.
Ahi Evran'ın öncülüğünde kurulan Ahilik teşkilatının şehir hayatına katkıları arasında aşağıdakilerden hangisi yer alır?
- AToprak gelirlerinin askerlere dağıtılması
- BKaliteli üretimin ve meslek ahlakının korunması
- CMedrese derslerinin belirlenmesi
- DSınır boylarında akınlar düzenlenmesi
Aşağıdaki gelişmeleri meydana geliş sırasına göre sıralayınız.
- 4Cacabey Medresesi'nin kurulması
- 2Miryokefalon Savaşı
- 3Gevher Nesibe Darüşşifası'nın kurulması
- 1Malazgirt Zaferi
Soldaki kavramları sağdaki açıklamalarla eşleştiriniz.
Görseldeki şemaya göre Türkiye Selçuklularının liman fetihleri, kervansaraylar ve devlet tazminatı uygulamasıyla hangi amaçlara ulaşmak istediğini yazınız.
Görselde işleyişi verilen uygulamanın sonuçları arasında aşağıdakilerden hangisi gösterilemez?
- ADevlet bütçesine yük olmadan sürekli hazır bir atlı birlik sağlanmıştır.
- BTarımsal üretimin sürekliliği sağlanmıştır.
- CVergi toplama işi kolaylaşmıştır.
- DToprağın mülkiyeti ikta sahibine geçmiştir.