Sözün Ezgisi Teması Okuma Sürecini Değerlendirme, Şiir Dinletisi (Konuşma) ve Dinleme/İzleme: Türkü
TDE2.4. 'Sözün Ezgisi' temasında ele alınan metinlere yönelik okuma sürecini değerlendirebilme · TDE3.1–3.2. Ezgili şiirleri (koşuk, koşma, türkü, ninni) ahenk unsurlarına dikkat ederek seslendirebilme (Şiir Dinletisi) · TDE1.1–1.2. Dinledikleri/izledikleri türküyü yapı, ezgi ve içerik yönünden çözümleyebilme
- Türküler ezgilerine göre kırık hava (ritmik, hareketli) ve uzun hava (ritimsiz, serbest serpiştirilmiş) olmak üzere iki ana gruba ayrılır.
- Şiir dinletisinde etkili bir seslendirme için diksiyon, tonlama, vurgu, durak yerleri ve jest-mimik uyumu hayati önem taşır.
- Sözün ezgisi temasında koşuk, koşma, türkü ve ninni; dörtlük nazım birimi, hece ölçüsü ve halkın ortak duygularını ezgiyle aktarmasıyla birleşir.
Türkü ezgi türlerini ve yöresel adlandırmalarını eşleştiriniz.
Halk müziğinde ölçülü, düzenli ritme sahip, genellikle oyunlara eşlik eden hareketli türkü türü hangisidir?
- AKırık hava
- BBozlak
- CAğıt havası
- DSerbest gazel
Türküde asıl duygunun ve olayın dile getirildiği değişen ana bölüme ne ad verilir?
Şiir dinletisinde şiirin duygusunu yansıtmak amacıyla ses perdesini alçaltıp yükseltmeye ne ad verilir?
Türkü nazım biçimi ve şiir seslendirme ilkeleriyle ilgili ifadeleri değerlendiriniz.
| D | Y | |
| Uzun havalar belli bir usul ve metronomik vuruşa bağlı olmadan icra edilir. | ✓ | |
| Şiir dinletisinde her dize aynı tekdüze ses tonuyla okunmalıdır. | ✓ | |
| Türkülerde her bendin sonunda aynen tekrarlanan kısma kavuştak denir. | ✓ | |
| Kırık havalar ağıt ve feryat amacıyla söylenen ritimsiz ezgilerdir. | ✓ |
Türkülerde 'kırık hava' ile 'uzun hava' arasındaki en belirgin icra farkı nedir?
Aşağıdaki tabloda ezgili halk şiiri ürünlerinin yapısal niteliklerini tamamlayınız.
| Nazım Biçimi | Dönemi / Geleneği | Ezgi / İcra Biçimi | Temel İçeriği |
|---|---|---|---|
| Koşuk | İslamiyet Öncesi Sözlü | Kopuz eşliğinde toylarda | Doğa, aşk, yiğitlik |
| Koşma | Âşık Edebiyatı | Bağlama eşliğinde 11'li hece | Sevgi, kahramanlık, taşlama |
| Türkü | Anonim Halk Şiiri | Kırık hava ve uzun hava | Halkın sevinç, gurbet ve acısı |
| Ninni | Anonim Halk Şiiri | Yumuşak şefkat ezgisi | Bebekleri uyutma ve iyi dilek |
Güneydoğu Anadolu (Şanlıurfa, Kerkük vb.) yöresinde cinaslı manilerle söylenen ve ritimsiz icra edilen uzun hava türü hangisidir?
- ABozlak
- BHoyrat
- CHalay havası
- DZeybek türküsü
Şiir seslendirme unsurlarını tanımlarıyla eşleştiriniz.
Başarılı bir şiir dinletisi hazırlama ve sunma basamaklarını sıralayınız.
- 4Dinleyici kitlesi karşısında jest ve mimik uyumuyla etkileyici icrayı tamamlama
- 3Şiirlerin arka planına uyumlu enstrümantal fon müziği ve sahne düzenini tasarlama
- 1Temaya uygun ezgili şiir metinlerini seçip ahenk ve durak yerlerini inceleme
- 2Diksiyon kurallarına uyarak metin üzerinde vurgu ve tonlama provaları yapma
Sözlü kültür ve türkü geleneğiyle ilgili hükümleri değerlendiriniz.
| D | Y | |
| Türküler zaman içinde dilden dile aktarılırken varyantlar (çeşitlemeler) kazanır. | ✓ | |
| Hoyratlar yalnızca aruz ölçüsüyle ve saray meclislerinde icra edilir. | ✓ | |
| Kırık havalar halay, zeybek, bar gibi halk oyunlarına eşlik eder. | ✓ | |
| Şiir dinletisinde beden dili ve göz teması diksiyon kadar etkilidir. | ✓ |
İpuçlarından yararlanarak edebiyat terimlerini yazınız. Numaralı kutulardan 'TÜRKÜ' kelimesini bulunuz.
Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: TÜRKÜ