Farklı Canlıların Uyaranlara Karşı Oluşturduğu Tepkiler
BİY.11.1.1. Farklı canlıların uyaranlara karşı oluşturduğu tepki mekanizmaları ile ilgili tümevarımsal akıl yürütebilme
- Uyaran algılanan değişiklik, tepki canlının oluşturduğu yanıttır.
- Uyaranı alma, sinyalin işlenmesi ve yanıt sırası canlılarda ortak örüntüdür.
- Bitkilerde sinir sistemi bulunmaz; elektriksel sinyaller, turgor değişimleri ve hormonlar tepki oluşturabilir.
Her olayda uyaranı ve tepkiyi ayırarak yazınız.
Yargıların doğru veya yanlış olduğunu işaretleyiniz.
| D | Y | |
| Uyaran ve tepki aynı olayı adlandırır. | ✓ | |
| Tek hücreli bir canlı uyaranlara tepki verebilir. | ✓ | |
| Bitkilerde sinir sistemi bulunur. | ✓ | |
| Hormonlar hedef hücrelerde etkilidir. | ✓ |
Canlıları örnek tepkileriyle eşleştiriniz.
Haberleşme biçimlerini karşılaştırınız.
| Özellik | Yanıt |
|---|---|
| Hayvanlarda hızlı yanıtlarda görevli sistem | Sinir sistemi |
| Bitki ve hayvanda kimyasal haberci | Hormon |
| Hormonun etkili olduğu hücre | Hedef hücre |
Boş hücrelere uygun mekanizmayı yazınız.
| Örnek | Hareketle ilişkili mekanizma |
|---|---|
| Denizşakayığı gövdesinin küçülmesi | Kas kasılması |
| Uyku çiçeğinin yapraklarını kapatması | Turgor basıncı değişimi |
| Gövdenin ışığa yönelmesi | Farklı hücre uzaması; hormonal yanıt |
Bir tepkinin oluşma basamaklarını baştan sona numaralandırınız.
- 3Uygun hücre veya dokularda yanıtın ortaya çıkması
- 1Uyaranın algılanması
- 2Uyarının iletilmesi ve yorumlanması
Şemada gösterilen bitkinin gövdesi hangi yöne büyür? Nedeniyle yazınız.
Farklı canlıların tepkilerini karşılaştıracağınız bir tablo için dört sütun başlığı belirleyiniz.
Tepki oluşturmanın yalnız sinir sistemiyle mümkün olduğunu söyleyen birine amip örneğini kullanarak yanıt veriniz.
İki olayın ortak yönünü ve hareketi sağlayan mekanizma farkını yazınız.
Cümlelerdeki boşlukları tamamlayınız.
- Hücrelerdeki su miktarının etkilediği turgor basıncı yaprak hareketinde rol oynar.
- Hormonlar kimyasal iletişim sağlar.
- Canlının çevresindeki değişime verdiği yanıt tepki olarak adlandırılır.
Bitki ve hayvanda hormonların bulunması, iki canlının aynı uyarana aynı tepkiyi vermesini zorunlu kılar mı? Açıklayınız.
Tepkilerin canlıya katkılarını yazınız.
| Tepki | Katkı |
|---|---|
| Güneşgülünün böceği yakalayıp sindirmesi | Mineral ihtiyacını karşılama |
| Uyku çiçeğinin gece yaprak kapatması | Su kaybını azaltma; soğuktan korunma |
| Denizşakayığının gövdesini küçültmesi | Korunma |
Kartlardaki basamaklardan hangisi eksiktir? Yerini belirterek yazınız.
Örneklerde uyaran türünü yazınız.
| Örnek | Uyaran |
|---|---|
| Amibin aydınlık ortamdan uzaklaşması | Işık |
| Güneşgülünün böcek değince kapanması | Dokunma |
| Kökün kireçli bölgeden uzaklaşması | Kimyasal madde |
Uyku çiçeğinin yaprağı kapanınca bitkinin yer değiştirmemesi, hareket olmadığı anlamına gelir mi?