İçeriğe geç

11. sınıf · Biyoloji · 1. hafta (14-18 Eylül 2026)

Farklı Canlıların Uyaranlara Karşı Oluşturduğu Tepkiler: çalışma kâğıdı

16 soru. Yazdırmak için PDF'i indirin; cevaplı sürüm öğretmenler için.

PDF indir Cevaplı PDF Konu özeti
DERS KUTUSUDERSKUTUSU.COM
ÇALIŞMA KÂĞIDICEVAPLI
11. Sınıf · Biyoloji · 1. Hafta
Ad Soyad:Sınıf / No:Tarih:

Farklı Canlıların Uyaranlara Karşı Oluşturduğu Tepkiler

BİY.11.1.1. Farklı canlıların uyaranlara karşı oluşturduğu tepki mekanizmaları ile ilgili tümevarımsal akıl yürütebilme

HATIRLAYALIM
  • Uyaran algılanan değişiklik, tepki canlının oluşturduğu yanıttır.
  • Uyaranı alma, sinyalin işlenmesi ve yanıt sırası canlılarda ortak örüntüdür.
  • Bitkilerde sinir sistemi bulunmaz; elektriksel sinyaller, turgor değişimleri ve hormonlar tepki oluşturabilir.
1Açık uçlu

İki canlı gözlem kaydı şöyledir: (P) Böcek değince güneşgülü yaprağının böceği sarması ve (R) Amibin ışık kaynağından uzaklaşması. Her olayda uyaranı ve tepkiyi ayırarak yazınız.

P: Uyaran dokunma, tepki böceği sarmadır. R: Uyaran ışık, tepki amibin uzaklaşmasıdır.
2Açık uçlu

Tek yönlü ışık alan bir bitki gövdesinin sol tarafı ışık almakta, ışık almayan sağ tarafında ise hücre uzaması daha fazla gerçekleşmektedir. Buna göre bitkinin gövdesi hangi yöne büyür? Nedeniyle yazınız.

Işık kaynağına doğru büyür. Işık almayan taraftaki daha fazla uzama gövdeyi ışığa doğru eğer.
3Tabloyu tamamla

Haberleşme biçimlerini karşılaştırınız.

ÖzellikYanıt
Hayvanlarda hızlı yanıtlarda görevli sistemSinir sistemi
Bitki ve hayvanda kimyasal haberciHormon
Hormonun etkili olduğu hücreHedef hücre
4Açık uçlu

Tepki oluşturmanın yalnız sinir sistemiyle mümkün olduğunu söyleyen birine, tek hücreli ve sinir sistemi olmayan amibin ışık kaynağından uzaklaşması örneğini kullanarak yanıt veriniz.

Amip tek hücrelidir ve sinir sistemi yoktur; ışığa tepki olarak uzaklaşabilir. Bu örnek tepki için sinir sisteminin zorunlu olmadığını gösterir.
5Tabloyu tamamla

Boş hücrelere uygun mekanizmayı yazınız.

ÖrnekHareketle ilişkili mekanizma
Denizşakayığı gövdesinin küçülmesiKas kasılması
Uyku çiçeğinin yapraklarını kapatmasıTurgor basıncı değişimi
Gövdenin ışığa yönelmesiFarklı hücre uzaması; hormonal yanıt
6Doğru mu, yanlış mı?

Yargıların doğru veya yanlış olduğunu işaretleyiniz.

DY
Uyaran ve tepki aynı olayı adlandırır.✓
Tek hücreli bir canlı uyaranlara tepki verebilir.✓
Bitkilerde sinir sistemi bulunur.✓
Hormonlar hedef hücrelerde etkilidir.✓
7Sıralama

Bir tepkinin oluşma basamaklarını baştan sona numaralandırınız.

  1. 3Uygun hücre veya dokularda yanıtın ortaya çıkması
  2. 1Uyaranın algılanması
  3. 2Uyarının iletilmesi ve yorumlanması
8Eşleştirme

Canlıları örnek tepkileriyle eşleştiriniz.

d1. Güneşgülü
a2. Amip
c3. Denizşakayığı
b4. Uyku çiçeği
a)Işıktan uzaklaşma
b)Gece yaprakları kapatma
c)Uzantıları içeri çekme
d)Yaprakla böceği sarma
9Açık uçlu

Güneşgülünün kendisine dokunan böceği yapraklarıyla sarması ile denizşakayığının dokunulunca gövdesini küçültmesi olaylarının ortak yönünü ve hareketi sağlayan mekanizma farkını yazınız.

İkisinde de dokunmaya yanıt vardır. Güneşgülünde hücrelerin farklı su alması, denizşakayığında kasılma rol oynar.
10Açık uçlu

Bir canlının uyarana tepki verme sürecinde yalnızca “Başlangıç: Çevresel değişim algılandı.” ve “Sonuç: Uygun dokuda yanıt oluştu.” basamakları yazılmıştır. Bu süreçte hangi ara basamak eksiktir? Yerini belirterek yazınız.

Uyarının iletilmesi ve yorumlanması eksiktir; algılama ile yanıtın arasına gelmelidir.
11Açık uçlu

Gündüz yaprakları açık olan uyku çiçeğinin gece yapraklarını kapatması sırasında bitkinin bulunduğu yerden başka bir yere gitmemesi, hareket olmadığı anlamına gelir mi? Açıklayınız.

Hayır. Yaprak konumu değişmiştir. Tepki, bütün canlının bir yerden başka yere gitmesi olmadan da gerçekleşebilir.
12Açık uçlu

Farklı canlıların tepkilerini karşılaştıracağınız bir tablo için dört sütun başlığı belirleyiniz.

Uyaran; uyaranı algılayan yapı; oluşan tepki; tepkinin yaşamsal katkısı. Mekanizma ve hız da uygun başlıklardır.
13Boşluk doldurma

Cümlelerdeki boşlukları tamamlayınız.

sinirturgorkimyasaltepki
  1. Hücrelerdeki su miktarının etkilediği turgor basıncı yaprak hareketinde rol oynar.
  2. Hormonlar kimyasal iletişim sağlar.
  3. Canlının çevresindeki değişime verdiği yanıt tepki olarak adlandırılır.
14Tabloyu tamamla

Tepkilerin canlıya katkılarını yazınız.

TepkiKatkı
Güneşgülünün böceği yakalayıp sindirmesiMineral ihtiyacını karşılama
Uyku çiçeğinin gece yaprak kapatmasıSu kaybını azaltma; soğuktan korunma
Denizşakayığının gövdesini küçültmesiKorunma
15Açık uçlu

Bitki ve hayvanda hormonların bulunması, iki canlının aynı uyarana aynı tepkiyi vermesini zorunlu kılar mı? Açıklayınız.

Hayır. Ortak kimyasal haberleşme özelliğine rağmen kullanılan yapılar, hedef hücreler ve canlının gereksinimleri farklı yanıtlar oluşturabilir.
16Tabloyu tamamla

Örneklerde uyaran türünü yazınız.

ÖrnekUyaran
Amibin aydınlık ortamdan uzaklaşmasıIşık
Güneşgülünün böcek değince kapanmasıDokunma
Kökün kireçli bölgeden uzaklaşmasıKimyasal madde