Bitkisel Hormonların Etkileri ve Bitkilerde Tepki Mekanizmaları (Tropizma ve Nasti)
BİY.11.1.2. Bitkisel hormonların etkileri hakkında akıl yürütebilme · BİY.11.1.3. Bitkilerdeki tepki mekanizmalarını sınıflandırabilme
- Oksin, giberellin ve sitokinin büyümeyi ve hücre bölünmesini uyarırken; absisik asit (ABA) tohum uykusunu (dormansi) korur, etilen gazı ise meyve olgunlaşmasını sağlar.
- Tropizma hareketleri uyaranın yönüne bağlı yönelim hareketleridir; asimetrik oksin dağılımına bağlı asimetrik büyüme sonucu gerçekleşir (fototropizma, geotropizma).
- Nasti hareketleri uyaranın yönüne bağlı olmayan, turgor basıncındaki ani değişimlerle meydana gelen çok hızlı tepkilerdir (akşamsefası çiçeği, küstümotu).
Sol sütundaki bitkisel hormonları sağ sütundaki temel fizyolojik etkileriyle eşleştiriniz.
Görseldeki tek yönden ışık alan yulaf koleoptili deneyinde gövdenin ışığa doğru yönelmesinin (pozitif fototropizma) temel hücresel gerekçesi hangisidir?
- AIşık alan taraftaki hücrelerin turgor basıncının aniden düşmesi
- BOksin hormonunun ışık görmeyen gölge tarafta birikerek oradaki hücreleri daha çok uzatması
- CBitkinin köklerinde etilen hormonunun aşırı miktarda üretilmesi
- DAbsisik asidin ışıklı bölgede hücre bölünmesini durdurması
Görseldeki küstümotu (Mimosa pudica) yaprağına dokunulduğunda yaprakçıkların hızla kapanması hangi tepki mekanizmasına örnektir?
Bitkisel hormonlar ve tepki mekanizmalarına dair ifadeleri Doğru (D) veya Yanlış (Y) olarak işaretleyiniz.
| D | Y | |
| Tropizma hareketlerinde uyaranın geldiği yön tepkinin yönünü doğrudan belirler. | ✓ | |
| Nasti hareketleri asimetrik hücre büyümesiyle gerçekleştiği için geri dönüşsüzdür. | ✓ | |
| Giberellin hormonu tohumun çimlenmesini teşvik eder ve gövde uzamasını uyarır. | ✓ | |
| Bitki kökleri yer çekimi doğrultusunda pozitif geotropizma (yönelim) gösterir. | ✓ |
Bitkilerde kuraklık ve su stresi anında yapraklardaki stomaların kapanmasını tetikleyen stres hormonu hangisidir?
Tabloda verilen bitkisel hareket örneklerini, hareket türünü ve temel mekanizmasını inceleyerek boş hücreleri tamamlayınız.
| Bitkisel Hareket Örneği | Hareket Türü | Temel Biyolojik Mekanizma |
|---|---|---|
| Gövdenin ışığa yönelmesi | Pozitif fototropizma | Asimetrik oksin birikimi ve büyüme |
| Akşamsefası çiçeğinin açması | Fotonasti | Işık şiddetine bağlı turgor değişimi |
| Sarmaşığın desteğe sarılması | Tigmotropizma | Temas eden yüzeyde asimetrik uzama |
| Böcekkapan bitkisinin kapanması | Sismonasti | Ani turgor basıncı değişimi |
Bir tohumun çimlenme ve büyüme sürecinde görev alan hormonların devreye giriş adımlarını sıraya koyunuz.
- 2Embriyodan giberellin salgılanarak nişastayı parçalayan enzimlerin uyarılması
- 1Tohumun su almasıyla absisik asit (ABA) dormansisinin kırılması
- 4Bitkinin fotosentez yaparak olgunlaşma evresinde etilen üretmesi
- 3Oksin ve sitokinin etkisiyle kök ve gövdede hücre bölünmelerinin başlaması
Sol sütundaki hareket kavramlarını sağ sütundaki biyolojik tanımlarıyla eşleştiriniz.
Görseldeki kapalı kavanozda bir adet olgunlaşmış elmanın yanına konulan ham muzların hızla sararıp olgunlaşmasını sağlayan gaz hâlindeki bitkisel hormon hangisidir?
- AGiberellin
- BEtilen
- CSitokinin
- DOksin
Tropizma ve nasti hareketlerinin karşılaştırılmasına ilişkin yargıları Doğru (D) veya Yanlış (Y) olarak işaretleyiniz.
| D | Y | |
| Nasti hareketlerinde uyaran hangi yönden gelirse gelsin tepki yönü sabittir. | ✓ | |
| Tropizma tepkileri saniyeler içinde gerçekleşen anlık refleks hareketleridir. | ✓ | |
| Bitkilerde sinir sistemi olmadığı için kimyasal iletişim hormonlarla yürütülür. | ✓ | |
| Etilen hormonu yalnızca kök uçlarında katı kristal formda depolanır. | ✓ |
İpuçlarındaki kavramları kutulara yazınız. Numaralı kutulardaki harflerle şifre kavramı bulunuz.
Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: HORMON
Tropizma ile nasti hareketleri arasındaki en temel mekanizma farkını bir cümleyle yazınız.