Bitkilerde Tepki Mekanizmaları: Tropizma ve Nasti Hareketleri
BİY.11.1.3. Bitkilerdeki tepki mekanizmalarını sınıflandırabilme
- Tropizma hareketleri uyaranın yönüne bağlı yönelim hareketleridir; asimetrik oksin dağılımına bağlı hücre uzamasıyla gerçekleşir.
- Nasti hareketleri uyaranın yönüne bağlı olmayan, turgor basıncındaki ani değişimlerle ortaya çıkan çok hızlı tepkilerdir.
- Kök pozitif jeotropizma (yerçekimine doğru) ve pozitif hidrotropizma (suya doğru) gösterirken gövde negatif jeotropizma gösterir.
Sol sütundaki bitki tepkilerini sağ sütundaki biyolojik açıklamalarıyla eşleştiriniz.
Boş bırakılan yere uygun kavramı yazınız.
- Sarmaşık gibi zayıf gövdeli bitkilerin bir desteğe temas ettiklerinde ona sarılarak büyümesi, uyaranın temas olduğu tigmotropizma hareketidir.
Tropizma hareketlerinin nasti hareketlerine göre çok daha yavaş gerçekleşmesinin biyolojik nedenini yazınız.
Yatay konumda tutulan bir tohum fidesinin kökünün aşağı, gövdesinin ise yukarı kıvrılmasında etkili olan temel mekanizma hangisidir?
- AOksin hormonunun her iki organda da eşit hızda hücre bölünmesi yapması
- BYerçekimi etkisiyle altta biriken oksinin gövdede büyümeyi hızlandırırken kökte baskılaması
- CKök hücrelerinde fotosentez hızının yapraklara oranla daha fazla olması
- DYaprakların terlemeyle su kaybetmesini önlemek için stomaların kapanması
Görseldeki küstümotu ve sinekkapan bitkilerinin nasti hareketlerinin tropizma hareketlerinden temel farkı hangisidir?
- AHücrelerin asimetrik mitoz bölünmesiyle yıllar içinde gerçekleşmesi
- BUyaranın geliş yönünden bağımsız olup ani turgor basıncı değişimine dayanması
- CYalnızca oksin ve giberellin hormonlarının kontrolünde meydana gelmesi
- DSadece kök dokularında gerçekleşip yaprakları hiçbir şekilde etkilememesi
Boş bırakılan yere uygun kavramı yazınız.
- Akşamsefası bitkisinin çiçeklerinin aydınlıkta kapanıp karanlıkta açılması, ışık şiddetine bağlı gerçekleşen bir fotonasti hareketidir.
Karanlık bir odada sol taraftan tek yönlü aydınlatılan yulaf koleoptili inceleniyor. Bu koleoptilde pozitif fototropizmanın
- AOksin hormonunun ışık almayan gölge tarafa doğru difüzyonla göç etmesi
- BIşık almayan taraftaki hücrelerin çeper esnekliğinin artarak boyca daha fazla uzaması
- CIşık alan taraftaki hücrelerin aşırı uzayarak tepe noktasını ışıktan uzaklaştırması
- DGövde ekseninin asimetrik büyüme nedeniyle ışık kaynağına doğru bükülmesi
Kurak bir arazide yetişen bitki kökünün nemli toprak tabakasına doğru yönelmesi (pozitif hidrotropizma) ve aşırı tuzlu alandan
- AYalnızca turgor basıncına bağlı sismonasti tepkileridir
- BSırasıyla pozitif hidrotropizma ve negatif kemotropizma tepkileridir
- CIşık şiddetine bağlı meydana gelen fotonasti tepkileridir
- DMevsimsel sıcaklık düşüşüyle tetiklenen termonasti hareketleridir
Lale çiçeklerinin 15 °C'de kapalı dururken oda sıcaklığı 22 °C'ye çıkarıldığında yapraklarını açması olayının nedeni hangisidir?
- AYerçekimi doğrultusunda kök emici tüylerinin büyümesi
- BSıcaklık artışının taç yapraklarda turgor farkı oluşturarak termonastiye yol açması
- COksin hormonunun kök ucuna doğru yerçekimiyle çökmesi
- DHücrelerin su kaybederek plazmolize uğraması sonucu büzülmesi
Sol sütundaki fizyolojik özellikleri sağ sütundaki hareket türüyle eşleştiriniz.
Bitkilerde yönelim (tropizma) ve ırganım (nasti) mekanizmaları evrimsel adaptasyon açısından değerlendirildiğinde hangisi en doğru ifadedir?
- AHer iki hareket de bitkilerin kaynaklara erişimini ve çevresel tehditlerden korunmasını sağlar
- BTropizma hareketleri yalnızca hayvanların varlığı durumunda ortaya çıkan savunma tepkileridir
- CNasti hareketleri bitkinin fotosentez yapmasını tamamen engelleyen patolojik durumlardır
- DTepki mekanizmaları tohumsuz bitkilerde kesinlikle görülmeyen gelişmiş özelliklerdir
Boş bırakılan yere uygun kavramı yazınız.
- Nasti hareketlerinde yaprak sapı tabanındaki motor hücrelerin içine aniden potasyum iyonlarının girmesi turgor basıncını hızla yükseltir.