Türkiye'deki Su Kaynaklarının Çevresel, Ekonomik, Politik ve Sosyokültürel Etkileri (COĞ.11.3.2)
Türkiye'deki su kaynaklarının tarım, enerji, ulaşım, balıkçılık ve turizm üzerindeki ekonomik etkilerini analiz eder. · Sınır aşan suların (Fırat, Dicle, Çoruh, Aras, Kura, Meriç, Asi), boğazların ve deniz yetki alanlarının politik ve jeopolitik önemini değerlendirir. · Türkiye'nin su potansiyelini (su stresi durumunu), su ekosistemlerine yönelik tehditleri ve sürdürülebilir su yönetimi ilkelerini açıklar.
- Türkiye'de tatlı suyun ~%75'i tarımsal sulamada kullanılır; Ramsar sulak alanları biyoçeşitliliği korur.
- Türkiye; Fırat, Dicle, Çoruh, Aras ve Kura'da yukarı kıyıdaş, Meriç ve Asi'de ise aşağı kıyıdaş ülkedir.
- Kişi başı ~1300 m3 su potansiyeliyle ülkemiz su zengini değil, su stresi çeken ülkeler arasındadır.
Türkiye'deki su kaynakları ve yönetim kavramlarını açıklamalarıyla eşleştiriniz.
Görseldeki sınır aşan sular şemasına göre aşağıdaki akarsulardan hangisinde Türkiye 'aşağı kıyıdaş' ülke konumundadır?
- AMeriç ve Asi nehirleri
- BFırat ve Dicle nehirleri
- CAras ve Kura nehirleri
- DÇoruh ve Zap nehirleri
Sınır aşan sularda 'yukarı kıyıdaş' olmak ile 'aşağı kıyıdaş' olmak arasındaki jeopolitik farkı Türkiye örneğiyle açıklayınız.
Türkiye'nin su kaynakları ve etkileriyle ilgili ifadelere D veya Y yazınız.
| D | Y | |
| Türkiye'de tüketilen toplam tatlı suyun en büyük payı yaklaşık %75 ile tarımsal sulamaya aittir. | ✓ | |
| Kişi başına düşen 1300 m3 kullanılabilir su miktarıyla Türkiye su zengini bir ülkedir. | ✓ | |
| Konya Kapalı Havzası'nda kontrolsüz yer altı suyu çekimi obruk oluşumunu hızlandırmaktadır. | ✓ | |
| İstanbul ve Çanakkale Boğazları Karadeniz ülkelerini açık denizlere bağlayan jeopolitik su yollarıdır. | ✓ |
Cümlelerdeki boşlukları kutudaki uygun kavramlarla tamamlayınız.
- Bir ülkeden doğup başka bir ülkenin topraklarına geçen akarsulara sınır aşan sular denir.
- Tarımda su israfını önlemek için vahşi sulama yerine damla sulama yöntemine geçilmelidir.
- Duş ve lavabolardan gelen az kirli atık suların arıtılıp bahçe sulamada kullanılmasına gri su kazanımı denir.
Fırat ve Dicle nehirleri üzerinde kurulan barajlarla Güneydoğu Anadolu'da tarımsal üretimi ve enerji üretimini artıran bölge kalkınma projesi hangisidir?
- AGAP (Güneydoğu Anadolu Projesi)
- BDOKAP (Doğu Karadeniz Projesi)
- CZBK (Zonguldak-Bartın-Karabük Projesi)
- DYHGP (Yeşilırmak Havzası Gelişim Projesi)
Türkiye'deki sınır aşan akarsuları kıyıdaşlık durumu ve döküldüğü yer/ülke bilgisine göre tamamlayınız.
| Akarsu Adı | Türkiye'nin Konumu | Geçtiği Ülke / Döküldüğü Yer |
|---|---|---|
| Fırat ve Dicle | Yukarı Kıyıdaş ( doğduğu ülke ) | Suriye ve Irak -> Basra Körfezi |
| Aras ve Kura | Yukarı Kıyıdaş ( doğduğu ülke ) | Gürcistan, Ermenistan, Azerbaycan -> Hazar |
| Asi Nehri | Aşağı Kıyıdaş ( döküldüğü ülke ) | Lübnan ve Suriye -> Hatay'dan Akdeniz |
Türkiye'de sürdürülebilir su yönetimi sağlamak için tarım ve kent yaşamında alınması gereken iki temel önlemi yazınız.
İpuçlarına karşılık gelen kavramları yazarak anahtar kelimeyi bulunuz.
Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: HAVZA
Aşırı ve bilinçsiz su kullanımının kapalı havzalarda yol açtığı çevresel bozulma sürecini sırasıyla diziniz.
- 2Yer altı su seviyesinin hızla düşmesi ve gölleri besleyen kaynakların kesilmesi
- 3Kalkerli arazilerde yer altı boşluklarının tavanının çökmesiyle obrukların oluşması
- 1Tarımda suya aşırı ihtiyaç duyan ürünlerin vahşi (salma) sulamayla sulanması
- 4Sulak alanların kurumasıyla biyoçeşitliliğin azalması ve tuzlanma/çölleşme riski
Falkenmark Su Stresi Göstergesi'ne göre Türkiye'nin su potansiyeli hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- AKişi başı ~1300 m3 su ile su stresi çeken ülkeler grubundadır.
- BKişi başı 10.000 m3 su ile mutlak su zengini ülkelerdendir.
- CTatlı sularının tamamını sanayi sektöründe tüketen bir ülkedir.
- DKişi başı 400 m3 su ile mutlak su kıtlığı sınırının altındadır
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'deki su kaynaklarının sosyokültürel etkilerine doğrudan bir örnektir?
- AAnadolu'da su kemeri, çeşme, hamam ve kaplıca kültürünün gelişmesi
- BFırat üzerindeki Atatürk ve Karakaya barajlarında elektrik üretimi
- CKızılırmak Deltası'nın göçmen kuşlar için üreme alanı olması
- DMeriç Nehri'nin Türkiye-Yunanistan kara sınırını oluşturması