Akıl, İrade ve Sorumluluk Sahibi Bir Varlık Olarak İnsan
DKAB.11.1.2. İnsan, akıl, irade ve sorumluluk kavramları arasındaki ilişki hakkında eleştirel düşünebilme
- İslam inancına göre insan; akıl nimeti ve hür irade (cüz'î irade) ile donatılmış, eylemlerinden mesul kılınmış seçkin bir varlıktır.
- Küllî irade Yüce Allah'ın mutlak ve sınırsız iradesini temsil ederken; cüz'î irade insanın tercih hakkını ve ahlaki sorumluluk alanını kapsar.
- Aklî muhakeme yeteneği (temyiz kudreti) ve özgür irade, dinî yükümlülüğün (mükellefiyet) zorunlu ve ayrılmaz ön şartlarıdır.
Sol sütundaki temel kavramları sağ sütundaki teolojik anlamlarıyla eşleştiriniz.
Kur'an-ı Kerim'de 'Şüphesiz biz insana doğru istikameti gösterdik; artık o isterse şükreder, isterse nankörlük eder.' beyanıyla
- Aİnsanın tabiat olaylarını dilediği gibi tamamen değiştirebileceği
- Bİnsana tercih özgürlüğü tanındığı ve bu sebeple ahlaki tercihlerinden mesul olduğu
- Cİyilik ve kötülüğün insana tamamen zorla yaptırıldığı
- DDünyadaki imtihanın yalnızca geçmiş kavimlerle sınırlı kaldığı
İslam hukukunda çocukların ve akıl sağlığı yerinde olmayan bireylerin dinen sorumlu tutulmamasının (mükellef
- AFiziksel güçlerinin her türlü ağır işte çalışmaya elverişli bulunması
- BEylemlerin ahlaki ve hukuki mahiyetini kavrayacak temyiz kudretinden yoksun olmaları
- CKendi iradeleriyle toplumsal kuralları tek başlarına değiştirebilmeleri
- DToplumdaki mülkiyet haklarından tamamen mahrum bırakılmaları
Boş bırakılan yere uygun kavramı yazınız.
- Kişinin hür seçimiyle gerçekleştirdiği niyet ve davranışlarının ahlaki sonuçlarını üstlenmesine sorumluluk bilinci denir.
Boş bırakılan yere uygun kavramı yazınız.
- İslam dininde dinî emir ve yasaklara muhatap olmanın temel şartı bülûğ (ergenlik) çağına erişmek ve akıl sağlığına sahip olmaktır.
Trafik kurallarına uymayarak aşırı hız yapan ve kaza geçiren bir sürücünün 'Kaderimde bu vardı, benim suçum yok' demesi İslam'ın
- AKader insanın hür iradesiyle aldığı kararları ve tedbir alma yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz
- Bİslam inancına göre kader sadece ibadet alanıyla ilgili hükümleri içerir
- Cİnsanların trafikteki davranışları evrensel yasalara tabi değildir
- DKaza anında sorumluluk yalnızca araç üreticisi firmaya aittir
Sol sütundaki durumları sağ sütundaki irade türüyle eşleştiriniz.
İslam ahlakında 'emr-i bi'l-ma'ruf ve nehy-i ani'l-münker' (iyiliği tavsiye edip kötülüğü engelleme) prensibi bireye hangi
- ASadece kendi maddi kazancını artırma sorumluluğu
- BToplumsal huzuru koruma ve adaletli bir cemiyet inşa etme sorumluluğu
- CBütün hukuki yargılamaları mahkemesiz bizzat infaz etme sorumluluğu
- DFarklı fikirdeki insanları zorla aynı ibadete mecbur bırakma sorumluluğu
Kur'an'da emanetin göklere, yere ve dağlara teklif edildiği ancak onların bunu yüklenmekten çekinip insanın yüklendiği bildirilir. Bu ayetteki
- AYalnızca ticaret mallarını koruma görevini
- BAkıl, hür irade ve buna bağlı ilahi ahlakî mükellefiyeti
- CDünyadaki yeraltı madenlerinin çıkarılmasını
- DGök cisimlerinin dönüş hızını hesaplama zorunluluğunu
Akıl ile vahiy arasındaki ilişki hakkında hangisi en tutarlı değerlendirmedir?
- AAkıl vahyi anlamak ve hakikati kavramak için bir araç; vahiy ise aklı aydınlatan rehberdir
- BAkıl ve vahiy insanın hayatında sürekli birbiriyle çatışan zıt unsurlardır
- CVahiy akıl sahiplerini dışlayarak sadece hislerle hareket etmeyi emreder
- DAkıl her şeyi tek başına mutlak çözdüğü için peygamberlere gerek yoktur
Boş bırakılan yere uygun kavramı yazınız.
- Kişinin iç muhakemesinde doğru ile yanlışı tartan ve ahlaki seçimlerine yön veren fıtri iç sesine vicdan denir.
Cüz'î iradenin insanın ahlaki sorumluluğunun temeli olmasını kısaca açıklayınız.