İçeriğe geç

11. sınıf · Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi · 3. hafta (28 Eylül - 2 Ekim 2026)

Akıl, İrade ve Sorumluluk Sahibi Bir Varlık Olarak İnsan: çalışma kâğıdı

12 soru. Yazdırmak için PDF'i indirin; cevaplı sürüm öğretmenler için.

PDF indir Cevaplı PDF Konu özeti
DERS KUTUSUDERSKUTUSU.COM
ÇALIŞMA KÂĞIDICEVAPLI
11. Sınıf · Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi · 3. Hafta
Ad Soyad:Sınıf / No:Tarih:

Akıl, İrade ve Sorumluluk Sahibi Bir Varlık Olarak İnsan

DKAB.11.1.2. İnsan, akıl, irade ve sorumluluk kavramları arasındaki ilişki hakkında eleştirel düşünebilme

HATIRLAYALIM
  • İslam inancına göre insan; akıl nimeti ve hür irade (cüz'î irade) ile donatılmış, eylemlerinden mesul kılınmış seçkin bir varlıktır.
  • Küllî irade Yüce Allah'ın mutlak ve sınırsız iradesini temsil ederken; cüz'î irade insanın tercih hakkını ve ahlaki sorumluluk alanını kapsar.
  • Aklî muhakeme yeteneği (temyiz kudreti) ve özgür irade, dinî yükümlülüğün (mükellefiyet) zorunlu ve ayrılmaz ön şartlarıdır.
1Eşleştirme

Sol sütundaki temel kavramları sağ sütundaki teolojik anlamlarıyla eşleştiriniz.

11. Akıl (Temyiz)İyiyi Kötüden Ayırma22. Cüz’î İradeHür Seçim Yapabilme33. Küllî İradeİlahi Kuşatıcı Kudret44. MesuliyetHesap Verme Bilinci
a1. Akıl (Temyiz)
d2. Cüz'î İrade
c3. Küllî İrade
b4. Mükellefiyet
a)İyiyi kötüden, doğruyu yanlıştan ayırt etmeyi sağlayan zihinsel yeti
b)Akıl ve irade sahibi bireyin ilahi emir ve yasaklara muhatap olması
c)Yüce Yaratıcı'nın bütün varlık âlemini kuşatan sınırsız iradesi
d)İnsanın iki veya daha fazla seçenek arasında serbestçe karar verme gücü
2Çoktan seçmeli

Kur'an-ı Kerim'de 'Şüphesiz biz insana doğru istikameti gösterdik; artık o isterse şükreder, isterse nankörlük eder.' beyanıyla

İNSANIN TERCİH ÖZGÜRLÜĞÜ VE AHLAKİ MESULİYETİHür SeçimCüz’î İradeFarklı YollarEyleme DönüşBilinçli TercihAmel & DavranışAhlaki MesuliyetSonuçları Üstlenmeİlahi Karşılık
  1. Aİnsanın tabiat olaylarını dilediği gibi tamamen değiştirebileceği
  2. Bİnsana tercih özgürlüğü tanındığı ve bu sebeple ahlaki tercihlerinden mesul olduğu
  3. Cİyilik ve kötülüğün insana tamamen zorla yaptırıldığı
  4. DDünyadaki imtihanın yalnızca geçmiş kavimlerle sınırlı kaldığı
3Çoktan seçmeli

İslam hukukunda çocukların ve akıl sağlığı yerinde olmayan bireylerin dinen sorumlu tutulmamasının (mükellef

İSLAM DİNİNDE MÜKELLEFİYETİN İKİ TEMEL ŞARTI1. Akıl Sağlığı (Temyiz)Doğruyu yanlıştan ayırmaAklı olmayanın sorumluluğu yok2. Bülûğ (Ergenlik)Zihinsel & bedensel olgunlukBireysel kararları üstlenme
  1. AFiziksel güçlerinin her türlü ağır işte çalışmaya elverişli bulunması
  2. BEylemlerin ahlaki ve hukuki mahiyetini kavrayacak temyiz kudretinden yoksun olmaları
  3. CKendi iradeleriyle toplumsal kuralları tek başlarına değiştirebilmeleri
  4. DToplumdaki mülkiyet haklarından tamamen mahrum bırakılmaları
4Boşluk doldurma

Boş bırakılan yere uygun kavramı yazınız.

SORUMLULUK BİLİNCİNİN BOYUTLARIKendine KarşıSağlık & ŞahsiyetYaratan’a Karşıİbadet & ŞükürTopluma KarşıAdalet & YardımlaşmaÇevreye KarşıTabiatı Koruma Emaneti
sorumluluk
  1. Kişinin hür seçimiyle gerçekleştirdiği niyet ve davranışlarının ahlaki sonuçlarını üstlenmesine sorumluluk bilinci denir.
5Boşluk doldurma

Boş bırakılan yere uygun kavramı yazınız.

akıl
  1. İslam dininde dinî emir ve yasaklara muhatap olmanın temel şartı bülûğ (ergenlik) çağına erişmek ve akıl sağlığına sahip olmaktır.
6Çoktan seçmeli

Trafik kurallarına uymayarak aşırı hız yapan ve kaza geçiren bir sürücünün 'Kaderimde bu vardı, benim suçum yok' demesi İslam'ın

  1. AKader insanın hür iradesiyle aldığı kararları ve tedbir alma yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz
  2. Bİslam inancına göre kader sadece ibadet alanıyla ilgili hükümleri içerir
  3. Cİnsanların trafikteki davranışları evrensel yasalara tabi değildir
  4. DKaza anında sorumluluk yalnızca araç üreticisi firmaya aittir
7Eşleştirme

Sol sütundaki durumları sağ sütundaki irade türüyle eşleştiriniz.

KÜLLÎ İRADE VE CÜZ’Î İRADE AYRIMIAlanKüllî İrade (Allah’ın)Cüz’î İrade (İnsanın)KapsamBütün Kâinat ve KanunlarBireyin Kendi TercihleriSeçimZorunlu (Doğum, Irk, Ecel)Serbest (İman, Ahlak, Amel)Sorumlulukİnsana Hesap SorulmazAhirette Tamamen Mesuldür
d1. Doğum yerimiz ve anne-babamız
b2. Dürüst veya yalancı olmayı seçmek
c3. Kalp atışı ve nefes alma refleksi
a4. İyilik yapmak veya haksızlık etmek
a)Cüz'î İrade (Sorumlu Alan)
b)Cüz'î İrade (Sorumlu Alan)
c)Küllî İrade (Zorunlu Alan)
d)Küllî İrade (Zorunlu Alan)
8Çoktan seçmeli

İslam ahlakında 'emr-i bi'l-ma'ruf ve nehy-i ani'l-münker' (iyiliği tavsiye edip kötülüğü engelleme) prensibi bireye hangi

BİREYDEN TOPLUMA AHLAKİ SORUMLULUK BASAMAKLARI1. Vicdanİç muhakeme & niyet2. AileSaygı, sevgi ve hak3. ToplumAdalet ve dayanışma4. İnsanlıkEvrensel barış ve hayır
  1. ASadece kendi maddi kazancını artırma sorumluluğu
  2. BToplumsal huzuru koruma ve adaletli bir cemiyet inşa etme sorumluluğu
  3. CBütün hukuki yargılamaları mahkemesiz bizzat infaz etme sorumluluğu
  4. DFarklı fikirdeki insanları zorla aynı ibadete mecbur bırakma sorumluluğu
9Çoktan seçmeli

Kur'an'da emanetin göklere, yere ve dağlara teklif edildiği ancak onların bunu yüklenmekten çekinip insanın yüklendiği bildirilir. Bu ayetteki

İLAHİ EMANET VE YERYÜZÜNÜ İMAR GÖREVİEmanet KavramıAkıl ve irade nimetiAhlak yasalarına uyma borcuİmar SorumluluğuTabiatı koruyup geliştirmeHakkı ve adaleti gözetme
  1. AYalnızca ticaret mallarını koruma görevini
  2. BAkıl, hür irade ve buna bağlı ilahi ahlakî mükellefiyeti
  3. CDünyadaki yeraltı madenlerinin çıkarılmasını
  4. DGök cisimlerinin dönüş hızını hesaplama zorunluluğunu
10Çoktan seçmeli

Akıl ile vahiy arasındaki ilişki hakkında hangisi en tutarlı değerlendirmedir?

  1. AAkıl vahyi anlamak ve hakikati kavramak için bir araç; vahiy ise aklı aydınlatan rehberdir
  2. BAkıl ve vahiy insanın hayatında sürekli birbiriyle çatışan zıt unsurlardır
  3. CVahiy akıl sahiplerini dışlayarak sadece hislerle hareket etmeyi emreder
  4. DAkıl her şeyi tek başına mutlak çözdüğü için peygamberlere gerek yoktur
11Boşluk doldurma

Boş bırakılan yere uygun kavramı yazınız.

AHLAKİ EYLEM VE KARAR MEKANİZMASI1. BasamakBilgi & İdrak2. BasamakAkıl & Vicdan3. BasamakÖzgür Tercih4. BasamakSorumluluk
vicdan
  1. Kişinin iç muhakemesinde doğru ile yanlışı tartan ve ahlaki seçimlerine yön veren fıtri iç sesine vicdan denir.
12Açık uçlu

Cüz'î iradenin insanın ahlaki sorumluluğunun temeli olmasını kısaca açıklayınız.

İnsan hür seçim yapabilen bir varlık olduğu için.