Akıl, İrade ve Sorumluluk Sahibi Bir Varlık Olarak İnsan (DKAB.11.1.2)
DKAB.11.1.2. İnsan, akıl, irade ve sorumluluk kavramları arasındaki ilişki hakkında eleştirel düşünebilme. · İnsanın cüz'î iradesi ile Yüce Allah'ın küllî iradesi arasındaki sınırı ve ahlaki sorumluluk alanını ayırt eder. · Kaderi bahane ederek eylemlerin hukuki, vicdani ve dinî mesuliyetinden kaçınmanın İslam inancıyla çeliştiğini temellendirir.
- Akıl ve irade insanın iyi ile kötüyü ayırt etmesini ve bilinçli tercihlerde bulunmasını sağlayan temel yetilerdir.
- İnsan cüz'î iradesiyle yaptığı tercihlerin neticelerinden ahlaki ve dinî bakımdan doğrudan sorumludur.
- Kader anlayışını tembellik veya tedbirsizliğe gerekçe yapmak insanın irade ve mesuliyet bilinciyle bağdaşmaz.
İnsanın ahlaki ve dinî mükellefiyetine ilişkin kavramları doğru tanımlarıyla eşleştiriniz.
İslam inanç esaslarına ilişkin aşağıdaki cümlelerde boşlukları uygun kavramla doldurunuz.
- Akıl baliğ olan ve dinin emirleriyle yükümlü kılınan insana din dilinde Mükellef_ denir.
- İnsanın tercihlerini belirleme ve fiillerini seçme kabiliyetine Cüz'î irade_ adı verilir.
- Gerekli tüm tedbirleri aldıktan sonra sonucunu Allah'a bırakıp güvenmeye Tevekkül_ denir.
İnsanın eylemlerinden dinen ve ahlaken sorumlu tutulmasının iki temel şartı nedir?
İslam düşüncesinde insanın eylemlerinden sorumlu tutulmasının temel dayanağı nedir?
- AKendisine verilen akıl nimeti ve hür iradesiyle seçenekler arasında.
- BToplumdaki geleneksel ahlak kurallarının tarih boyunca hiçbir değişime.
- CKişinin fiziki güç ve bedensel yetenekler bakımından diğer tüm canlılardan.
- DBireyin dünya hayatındaki maddi kazançları ve sosyal statüsünün getirdiği.
'Benim kaderim böyle yazılmış, ne yapsam değiştiremem' diyerek hatasını kadere yükleyen bireyin tutumu nasıl değerlendirilir?
- AKüllî iradenin her şeyi kuşattığı gerçeğiyle tam bir teslimiyet gösterdiği.
- BBireyin geçmişte işlediği kusurların ilahi affa mazhar olması için meşru.
- Cİnsana bahşedilen cüz'î iradeyi ve ahlaki mesuliyeti yok sayan batıl bir.
- DEvrendeki sebep-sonuç yasalarını doğru kavrayan tevekkül bilincinin doğal.
İnsanın irade alanı ile doğrudan ilişkili olan durumlar incelendiğinde hangisi cüz'î irade kapsamına girer?
- ABireyin hangi ırk, anne baba veya coğrafyada dünyaya geleceğinin.
- BKişinin haksızlık karşısında adaleti savunması ve dürüst davranmayı tercih.
- CGezegenlerin yörüngelerinde dönmesi ve mevsimlerin ardışık bir düzenle.
- Dİnsan kalbinin ve iç organlarının biyolojik reflekslerle otomatik olarak.
İnsanın iradesine bağlı olan ve iradesi dışında kalan durumları doğru eşleştiriniz.
Cebriye felsefesinin rüzgâr önündeki kuru yaprak benzetmesi İslam'ın sorumluluk ahlakıyla neden bağdaşmaz?
- ARüzgârın yönünü ve tabiat olaylarını belirleyen ilahi yasaları büsbütün.
- Bİnsanın maddi kazanç elde etme arzusunu tamamen meşru sayarak.
- CBireyin ibadetlerini yerine getirirken içsel bir huzur duymasını zorunlu.
- Dİnsanı iradesiz bir nesneye indirgeyerek sevap, günah ve adalet.
İnsanın irade ve eylem ilişkisinde niyetin belirleyici rolü hakkında hangi çıkarım yapılabilir?
- ADışarıdan erdemli görünen tüm davranışlar niyet gözetilmeksizin mutlak.
- BEylemin hukuki neticeleri ile ahlaki niteliği arasında hiçbir bağ.
- Cİradenin yöneldiği samimi niyet eylemin ahlaki ve dinî değerini belirleyen.
- DBirey istemeden yaptığı kazai hatalardan dolayı da kasıtlı yapmış gibi tam.
Ahlaki sorumluluk ve hikmet ilkelerine ait boşlukları kavram bankasından seçiniz.
- Kişinin bir işi yapabilme ve eylemi gerçekleştirebilme gücüne İstitaat_ denir.
- İnsanın doğuştan getirdiği temiz yaratılış ve hakikati kavrama yatkınlığına Fitrat_ denir.
- Evrenin işleyişi ve toplumların gelişimi için konulan ilahi yasalara Sünnetullah_ adı verilir.
'Kim zerre miktarı hayır işlerse onu görür, kim de zerre miktarı şer işlerse onu görür' (Zilzâl, 7-8) ayetinden hangi ilke çıkarılır?
- Aİnsanın bilinçli iradesiyle yaptığı her davranışın adil bir karşılığı ve.
- BYeryüzündeki tüm insanların aynı ahlaki erdemleri eşit düzeyde sergilemesi.
- CToplumdaki cezai yaptırımlar yalnızca büyük suçların engellenmesinde.
- DKişinin niyetinden bağımsız olarak yalnız eylemin fiziksel boyutu.
İrade ve ahlak terimlerine ait boşlukları uygun kavramla tamamlayınız.
- Yüce Allah'ın evrendeki her şeyi belli bir plan ve ölçüye göre takdir etmesine Kader_ denir.
- Takdir edilen şeylerin zamanı gelince gerçekleşip varlık sahasına çıkmasına Kaza_ denir.
- Varlıkların yaratılış gayesini ve dinin emirlerindeki derin sırları kavramaya Hikmet_ denir.