İçeriğe geç

11. sınıf · Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi · 6. hafta (19-23 Ekim 2026)

Kur’an’dan Mesajlar: Bakara Suresi 286. Ayet: çalışma kâğıdı

12 soru. Yazdırmak için PDF'i indirin; cevaplı sürüm öğretmenler için.

PDF indir Cevaplı PDF Konu özeti
DERS KUTUSUDERSKUTUSU.COM
ÇALIŞMA KÂĞIDICEVAPLI
11. Sınıf · Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi · 6. Hafta
Ad Soyad:Sınıf / No:Tarih:

Kur’an’dan Mesajlar: Bakara Suresi 286. Ayet

Bakara suresinin 286. ayetinin anlamını ve mesajlarını Kur’an-ı Kerim meallerinden yararlanarak açıklar. · Ayette vurgulanan insanın güç yetirebilirliği (teklif-i mâ lâ yutâk’ın olmaması), cüz’î irade, özgürlük ve bireysel sorumluluk ilkelerini yorumlar. · Bakara suresi 286. ayetin sonunda yer alan duaların müminin kulluk bilincindeki yerini değerlendirir.

HATIRLAYALIM
  • Bakara suresi 286. ayet, 'Allah hiçbir kimseye gücünün yettiğinden başkasını yüklemez' buyruğuyla ilahi adalet ve kolaylık ilkesini bildirir.
  • 'Herkesin kazandığı iyilik kendi yararına (kesb), yaptığı kötülük de kendi zararınadır (iktisab)' ifadesi bireysel sorumluluğu vurgular.
  • Ayetin sonunda unutma ve yanılmadan sorumlu tutulmama, ağır yük taşıtılmaması ve af, mağfiret, merhamet niyazları yer alır.
1Eşleştirme

Bakara suresi 286. ayette geçen lafızları doğru anlamlarıyla eşleştiriniz.

Vüs’ahâGüç yetirebilmeMâ KesebetKazanılan iyilikMektesebetYüklenilen kötülükEnte MevlânâDost ve koruyucu
c1. Lâ yükellifullâhu nefsen illâ vüs’ahâ
a2. Lehâ mâ kesebet
b3. Ve aleyhâ mektesebet
d4. Ente Mevlânâ
a)Herkesin kazandığı her iyilik kendi yararınadır (lehinedir)
b)Kişinin işlediği her kötülük kendi zararınadır (aleyhinedir)
c)Allah hiçbir kimseye gücünün yettiğinden başkasını yüklemez
d)Sen bizim dostumuz, koruyucumuz, sahibimiz ve yardımcımızsın
2Doğru mu, yanlış mı?

Bakara suresi 286. ayetin mesajlarıyla ilgili ifadelerden doğru olanlara D, yanlış olanlara Y yazınız.

ÂmenerrasûlüBakara 285-286Hata ve UnutmaSorumlu tutulmazŞahsilikBireysel sorumlulukÜçlü NiyazAf, mağfiret, rahmet
DY
Bakara suresinin 285 ve 286. ayetleri halk arasında 'Âmenerrasûlü' adıyla bilinir.✓
İslam'da unutarak veya yanılarak yapılan kasıtsız davranışlar kasten işlenen günahla bir tutulur.✓
Sorumluluğun şahsiliği ilkesi gereği hiç kimse başkasının işlediği günahtan hesaba çekilmez.✓
Ayette müminler 'Bizi affet, bizi bağışla, bize merhamet et!' diyerek Allah'ın rahmetine sığınırlar.✓
3Açık uçlu

'Allah kimseye gücünün üstünde yük yüklemez' ilkesi ile 'Herkesin kazandığı iyilik kendi lehine, kötülük kendi aleyhinedir'

İnsanın sorumlu tutulması için o işe gücünün yetmesi ve özgür.
4Çoktan seçmeli

Görseldeki Bakara suresi 286. ayet ilkelerine göre İslam'da yolcuların namazlarını kısaltabilmesi ve hastaların orucu erteleyebilmesi

BAKARA 286 · TEKLİFTE GÜÇ YETİREBİLİRLİK VE RUHSATİlahi Adalet İlkesiKapasite aşan yük yüklenmezİbadette Kolaylık (Ruhsat)Yolculuk ve hastalıkta kolaylık
  1. Aİlahi teklifin insanın güç yetirebilme kapasitesiyle sınırlı olmasıyla
  2. Bİnsanın davranışlarında hiçbir seçme özgürlüğünün bulunmamasıyla
  3. CSorumluluğun yalnızca yaşlılık döneminde başlamasıyla
  4. DKötülüklerin insan fıtratına uygun biçimde kolayca kazanılmasıyla
5Kısa cevap

Ayette iyiliklerin kazanılması için 'kesb', kötülüklerin işlenmesi için 'iktisab' kavramlarının seçilmesinin hikmetini kısaca açıklayınız.

KESB (İYİLİK) VE İKTİSAB (KÖTÜLÜK) FARKIKesb: Fıtrata uygun iyiliğin kolayca kazanılması (en az 10 kat mükâfat)İktisab: Fıtrata aykırı kötülüğün nefsi zorlayarak yüklenilmesi (bire bir karşılık)
İyilik fıtrata uygun olduğundan kolayca kazanılır (kesb); kötülük.
6Tabloyu tamamla

Bakara suresi 286. ayetteki kavram ve dua bölümlerini açıklamalarına göre tamamlayınız.

Kavram / Dua BölümüTemel AnlamıKulluk Bilincindeki Yeri
MükellefAkıllı ve ergenlik çağına ulaşmış bireyDinî emir ve yasaklardan sorumlu tutulma
Cüz'î İradeİnsandaki seçme ve tercih etme kabiliyetiİyilik ve kötülükten bizzat sorumlu olma
Va'fu annâRabbimiz! Bizi affet (günahlarımızı sil)Hata ve kusurlardan tövbeyle arınma
VerhamnâRabbimiz! Bize merhamet etİlahi rahmetle korunma ve iyiliğe yönelme
7Sıralama

Görseldeki Bakara suresi 286. ayetin mealinde yer alan ilke ve duaları ayetteki geçiş sırasına diziniz.

1. Güç SınırıKapasite ölçüsü2. Kesb/İktisabLehine ve aleyhine3. Hata DuasıAğır yükten sığınma4. RahmetAf, bağış ve nusret
  1. 3Unutma veya hataya düşme durumunda sorumlu tutulmama ve ağır yük yüklenmemesi için dua edilmesi
  2. 4Affedilme, bağışlanma, merhamet edilme ve inkârcılara karşı yardım dilenmesiyle ayetin tamamlanması
  3. 2Herkesin kazandığı iyiliğin kendi yararına, yaptığı kötülüğün kendi zararına olduğunun vurgulanması
  4. 1Allah'ın hiçbir kimseye gücünün yettiğinden başkasını yüklemeyeceğinin bildirilmesi
8Çoktan seçmeli

Görseldeki 'Herkesin kazandığı iyilik kendi yararına, yaptığı kötülük de kendi zararınadır' buyruğu hangi yanlış anlayışı kesin olarak reddeder?

CÜZ’Î İRADE VE BİREYSEL SORUMLULUK İLKESİ“Herkesin kazandığı iyilik kendi lehine, kötülük kendi aleyhinedir.”Suçu kadere yükleyen Cebriyye (yazgıcılık) anlayışı reddedilir.
  1. ASuçu kadere yükleyen Cebriyye (yazgıcılık) anlayışını
  2. Bİnsanın cüz'î iradeye ve seçme özgürlüğüne sahip olduğu görüşünü
  3. CAllah'ın kullarına karşı adaletli ve merhametli olduğu inancını
  4. Dİbadetlerde güç yetirebilirliğin esas alındığı ilkesini
9Şifreli kelime

İpuçlarına karşılık gelen kavramları yazarak anahtar kelimeyi bulunuz.

İnsanın iki seçenekten birini tercih etme gücü ve kabiliyeti (5 harf)İRADE
İnsanın doğuştan iyiliğe ve tevhide yatkın temiz yaratılışı (6 harf)FITRAT
Zorluk ve zaruret hâllerinde dinin tanıdığı kolaylık (6 harf)RUHSAT
Allah'ın her şeyi bir ölçü ve uyuma göre takdir etmesi (5 harf)KADER
Dinî emir ve yasaklardan sorumlu tutulan akıllı ve ergen kimse (8 harf)MÜKELLEF

Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: İRADE

10Boşluk doldurma

Cümlelerdeki boşlukları kutudaki kavramlarla tamamlayınız.

MÜKELLEFİYET, TEKLİF, RUHSAT VE MEVLÂ KAVRAMLARITeklif (Dinî Yükümlülük) · Ruhsat (Kolaylık) · Mevlâ (Koruyucu Dost)İslam dini zorlaştırmayı değil kolaylaştırmayı esas alır.
azimetteklifMevlâruhsat
  1. Allah'ın kullarına emir ve yasaklar yoluyla yüklediği dinî sorumluluğa teklif denir.
  2. Hastalık ve yolculuk gibi zorluk hâllerinde dinin tanıdığı kolaylıklara ruhsat adı verilir.
  3. Bakara suresi 286. ayetin sonunda 'Sen bizim Mevlâ'mızsın (dostumuz ve koruyucumuzsun)' diye dua edilir.
11Eşleştirme

Ayetteki dua cümlelerini ve kavramları karşılıklarıyla eşleştiriniz.

Va’fu annâGünahlarımızı silVağfir lenâKusurumuzu örtVerhamnâBize merhamet etFıtratİyiliğe yatkın öz
d1. Unutursak veya hataya düşersek
c2. Bize ağır bir yük (ısr) yükleme
a3. Vağfir lenâ
b4. Fıtrat
a)Kusurlarımızı örtüp bizi bağışla anlamındaki yakarış
b)İnsanın doğuştan iyiliğe ve tevhide yatkın yaratılışı
c)Önceki kavimlere verilen zor hükümlerden korunma duası
d)Kasıtsız yanılgılardan dolayı hesaba çekilmeme niyazı
12Doğru mu, yanlış mı?

İrade, kader ve Bakara suresi 286. ayetle ilgili ifadelerden doğru olanlara D, yanlış olanlara Y yazınız.

DY
Akıl sağlığı yerinde olmayanlar ve çocukluk çağındakiler dinen mükellef sayılmaz.✓
Oruçlu olduğunu unutarak yemek yiyen kişinin orucunun bozulmaması bu ayetteki duayla ilişkilidir.✓
Bakara suresi 286. ayette yalnızca dünyevi zenginlik ve mal biriktirme duası yer alır.✓
Mümin önce iradesiyle çaba gösterir, ardından acziyetini bilerek Rabbine dua ve tevekkül eder.✓