Din Kavramı, Dinin Tanımları ve Farklı Disiplinlerin Dine Yaklaşımları (DKAB.11.2.1)
Din kavramının etimolojik (sözlük) ve terim anlamlarını Kur'an-ı Kerim'deki kullanımlarıyla birlikte açıklar. · Teoloji (ilahiyat), sosyoloji, psikoloji, antropoloji, dinler tarihi ve felsefe disiplinlerinin din olgusunu ele alış yöntemlerini karşılaştırır. · İslam âlimlerinin din tanımında yer alan temel unsurları (ilahi kaynak, akıl, özgür irade, dünya ve ahiret saadeti) analiz eder.
- Din sözlükte itaat, hüküm, hesap ve yol demektir; akıl sahiplerini özgür iradeyle felaha ulaştıran ilahi kanundur.
- Teoloji (İlahiyat) dini vahiy merkezli ve normatif; sosyoloji ve psikoloji ise betimleyici yöntemle inceler.
- Din Felsefesi dini akıl ve tutarlılık ilkeleriyle rasyonel sorgular; dinler vahiy kaynaklı ve beşerî diye ayrılır.
Din olgusunu inceleyen disiplinleri temel araştırma konularıyla eşleştiriniz.
Görseldeki İslam âlimlerinin din tanımına göre aşağıdakilerden hangisi dinî sorumluluğun (mükellefiyetin) ön şartıdır?
- AAkıl sahibi olmak ve özgür iradeyle (hüsn-i ihtiyarla) seçmek
- BToplumsal baskı ve zorlamayla kurallara uymak
- CSosyolojik ve antropolojik saha araştırması yapmak
- DMaddi kazanç ve dünyevi statü elde etmeyi amaçlamak
Din kavramı ve disiplinlerin dine yaklaşımıyla ilgili ifadelere D veya Y yazınız.
| D | Y | |
| Arapça 'd-y-n' kökünden gelen din kelimesi; itaat, hüküm, hesap, mükâfat ve yol anlamlarına gelir. | ✓ | |
| Din Sosyolojisi ve Dinler Tarihi, inceledikleri dinin doğruluğunu kanıtlamaya çalışan normatif bilimlerdir. | ✓ | |
| Batı dillerindeki 'religion' kavramı kutsal olanla bağ kurmak ve özenle yerine getirmek demektir. | ✓ | |
| Din Antropolojisi, ilkel ve geleneksel toplumların dini sembol, mit ve ritüellerini kültür bağlamında inceler. | ✓ |
Fâtiha suresi 4. ayette geçen 'Mâliki yevmi'd-dîn' (Din gününün sahibi) ifadesindeki 'din' kelimesi hangi anlamda kullanılmıştır?
- AHesap, karşılık ve ceza/mükâfat günü
- BGeleneksel örf ve kabile âdeti
- CFelsefi düşünce ve bilimsel yöntem
- DDünyevi yönetim ve siyaset biçimi
Dinin hem bireyin iç huzuru hem de toplumsal düzen açısından üstlendiği bütünleştirici rolü açıklayınız.
Cümlelerdeki boşlukları kutudaki uygun kavramlarla tamamlayınız.
- İslam âlimlerine göre din, Allah tarafından konulmuş ilahi bir kanundur (vaz'-ı ilâhî).
- Sosyal bilimlerin dini olduğu gibi, değer yargısı katmadan incelemesine betimleyici yöntem denir.
- İnsanın doğuştan Yüce bir Yaratıcıya inanma eğilimi taşımasına fıtrat adı verilir.
İslam âlimlerinin (Cürcânî) din tanımında yer alan dört temel unsuru mantıksal akış sırasıyla diziniz.
- 2Muhatabının iyiyi kötüden ayırt edebilen akıl sahipleri olması
- 4Amacının insanı bizzat hayra, dünya ve ahiret mutluluğuna (felaha) ulaştırması
- 1Kaynağının Yüce Allah tarafından vahiyle belirlenmesi (Vaz'-ı ilâhî)
- 3Kabul ve uygulamanın kişinin kendi özgür iradesine (hüsn-i ihtiyar) dayanması
Aşağıdakilerden hangisi dinin bireysel ve toplumsal hayattaki evrensel işlevlerinden biri değildir?
- Aİnsanın anlam arayışına ve ölüm ötesi sorularına cevap vermesi
- BAdalet, merhamet ve yardımlaşma ile toplumsal barışı güçlendirmesi
- CBireylerin özgür iradesini kaldırıp akıl yürütmeyi yasaklaması
- DZorluk ve musibetler karşısında insana sabır ve ümit kazandırması
Dini inceleyen disiplinleri kullandıkları yöntem ve odak noktalarına göre tamamlayınız.
| Disiplin Adı | Yöntem Türü | Temel İnceleme Odağı |
|---|---|---|
| Teoloji (Kelam) | Normatif (Kural Koyucu) | Vahyi merkeze alarak inanç esaslarını savunma |
| Dinler Tarihi | Betimleyici (Deskriptif) | Dinlerin tarihî doğuş ve gelişimini tarafsız inceleme |
| Din Felsefesi | Rasyonel ve Eleştirel | Tanrı, vahiy ve din dilini akılla temellendirme |
Bir araştırmacı 'Zekât ve sadaka ibadetinin toplumdaki gelir dağılımı ve sosyal dayanışma üzerindeki etkilerini' inceliyorsa hangi disiplinde çalışmaktadır?
- ADin Sosyolojisi
- BDin Psikolojisi
- CDin Felsefesi
- DTefsir Tarihi
Teolojinin (İlahiyatın) dine yaklaşımı ile Din Felsefesinin dine yaklaşımı arasındaki temel farkı yazınız.
İpuçlarına karşılık gelen kavramları yazarak anahtar kelimeyi bulunuz.
Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: FELAH