Çevre ve İnsan İlişkisi, Çevre Etiği Yaklaşımları (FEL.11.1.2)
FEL.11.1.2. Çevre sorunlarıyla ilgili felsefi düşünce ortaya koyabilme. · İnsan-doğa ilişkisinin tarihsel dönüşümünü ve modern mekanik doğa anlayışının ekolojik krize etkisini çözümler. · İnsan merkezci (antroposentrik), canlı merkezci (biyosentrik) ve çevre merkezci (ekosentrik) etik yaklaşımları karşılaştırır.
- Modern bilim anlayışının doğayı insan yararına sömürülecek mekanik bir nesne sayması ekolojik krizi derinleştirmiştir.
- Antroposentrik etik insanı merkeze koyarken biyosentrik etik tüm canlı varlıklara özsel değer atfeder.
- Ekosentrik çevre etiği biyotik ve abiyotik tüm unsurlarıyla ekosistemin bütünlüğünü ve ahlaki değerini savunur.
Aşağıdaki çevre etiği yaklaşımlarını temel ahlaki odak noktalarıyla eşleştiriniz.
Modern dönemin mekanik doğa anlayışının (Bacon ve Descartes) çevre krizine etkisi nasıl çözümlenir?
- ADoğayı ruhsuz bir makineye indirgeyerek insanın onu sınırsızca sömürmesini.
- BCanlıların içsel haklarını koruma altına alarak sanayileşmenin hızını.
- Cİnsan ile ekosistem arasındaki simbiyotik uyumu güçlendirerek geleneksel.
- DTüm varlık kategorilerini eşit düzeyde ahlaki özne kabul ederek.
Biyosentrik etik ile ekosentrik etik arasındaki temel odak farkı nedir?
Ekosentrik çevre etiğini antroposentrik yaklaşımdan ayıran en temel felsefi argüman nedir?
- AYalnızca ekonomik kârlılık sağlayan doğal varlıkların korunmaya layık.
- BGelecek insan nesillerinin tüketim ihtiyaçlarını bugünkü neslin.
- CDoğanın insan çıkarlarından bağımsız kendi içinde özsel bir ahlaki değere.
- DTeknolojik ilerlemenin çevre kirliliğini kendiliğinden sıfırlayacağına.
Çevre felsefesi kavramlarına ilişkin aşağıdaki cümlelerde boşlukları uygun kavramla tamamlayınız.
- İnsanı evrenin merkezine ve ahlaki değerin yegâne ölçütüne yerleştiren anlayışa Antroposentrizm_ denir.
- Tüm canlıların yaşama hakkını eşit derecede kutsal sayan yaklaşım Biyosentrizm_ olarak bilinir.
- Biyotik ve abiyotik tüm unsurların oluşturduğu ekolojik bütünü savunan teori Ekosentrizm_ teorisidir.
Hans Jonas'ın 'Sorumluluk İlkesi' adlı eserinde geliştirdiği gelecek etiği hangi temel önermeye dayanır?
- AMevcut kaynakların tükenmesi durumunda uzay kolonileşmesinin zorunlu hale.
- BGelecekteki insan nesillerinin ve yeryüzü yaşamının devamını tehlikeye.
- CBireylerin anlık tüketim tercihlerini maksimize etmelerinin piyasa.
- DDoğadaki canlıların birbirleriyle olan av-avcı ilişkilerinin yapay zekâ.
Doğa ve varlık anlayışlarını felsefi temsilcileriyle ve yaklaşımlarıyla eşleştiriniz.
'Sığ Ekoloji' ile 'Derin Ekoloji' arasındaki ayrım irdelendiğinde hangisi sığ ekolojinin özelliğidir?
- ADoğanın tüm parçalarının birbirine eşit ve karşılıklı bağımlı olduğunu.
- BBiyoçeşitliliğin korunmasını insanın varoluşundan bağımsız mutlak bir ilke.
- CTüketim kalıplarını ve sanayi paradigmasını kökten sorgulayan bir felsefi.
- DÇevre sorunlarını yalnızca gelişmiş ülkelerin refah düzeyini korumak için.
İnsan-doğa ilişkisinin felsefi geleceği tartışıldığında hangi yaklaşım ekolojik barışı destekler?
- ADoğanın kendi kendini yenileme kapasitesinin sınırsız olduğu.
- BGeleneksel teknoloji kullanımını savunup kentsel alanları tarım.
- Cİnsanı doğanın efendisi değil, yaşam ağının karşılıklı bağımlı sorumlu bir.
- DÇevre politikalarını sadece ekonomik büyümenin yavaşladığı kriz.
Ekolojik etik terimlerine ilişkin cümlelerdeki boşlukları uygun kavramla tamamlayınız.
- Canlıların birbirleriyle ve cansız çevreleriyle olan ilişkilerini inceleyen bilim dalı Ekoloji_ bilimidir.
- Bir varlığın yalnızca insanın amaçlarına hizmet ettiği oranda değer kazanmasına Araçsal değer_ denir.
- Gelecek kuşakların ihtiyaçlarını tehlikeye atmadan kalkınmayı sağlama anlayışına Sürdürülebilirlik_ denir.
Albert Schweitzer'in 'Yaşama Saygı' etiği dikkate alındığında insan nasıl bir tutum sergilemelidir?
- AKendisi gibi yaşama iradesine sahip olan tüm canlıların varlığını korumayı.
- BYalnızca evcil hayvanlara ve tarımda yarar sağlayan türlere şefkat.
- CEkonomik getiri sağlamayan zararlı böcek ve yabani otları biyosferden.
- DCanlıların acı çekme kapasitelerini göz ardı ederek yalnızca laboratuvar.
Felsefi ve ahlaki yaklaşımlara ait boşlukları uygun kavramla tamamlayınız.
- İnsan eylemlerinin doğruluğunu ve ahlaki değerini araştıran felsefe disiplinine Etik_ denir.
- Doğadaki parçaların tek tek değil, birbirine kenetli bir bütün olarak ele alınmasına Bütüncülük_ denir.
- Doğadaki türler arasındaki karşılıklı döngüsel uyuma ekolojik Denge_ adı verilir.