Çevre ve İnsan İlişkisi, Çevre Etiği Yaklaşımları
Tarihsel süreçte insanın doğaya ve çevreye bakışındaki felsefi dönüşümü analiz eder. · Çevre etiği yaklaşımlarını (İnsan Merkezci Etik, Canlı Merkezci Etik ve Çevre Merkezci Etik) karşılaştırır. · Küresel çevre sorunları ve gelecek kuşaklara karşı ahlaki sorumluluk konusunda özgün felsefi düşünce ortaya koyar.
- İnsan Merkezci Etik (Antroposentrizm) yalnızca insana özsel değer verir; doğayı insanın faydası için bir araç olarak görür.
- Canlı Merkezci Etik (Biyosentrizm) tüm canlıları, Çevre Merkezci Etik (Ekosentrizm) ise canlı ve cansız tüm ekosistemi özsel değerli sayar.
- Hans Jonas'ın Sorumluluk İlkesi, bugünkü eylemlerimizin gelecek kuşakların yaşam hakkını tehlikeye atmaması gerektiğini vurgular.
Çevre etiği yaklaşımlarını ve kavramlarını temel tanımlarıyla eşleştiriniz.
Canlı merkezci etik (biyosentrizm) ile çevre merkezci etik (ekosentrizm) arasındaki en temel kapsam farkını kısaca açıklayınız.
Çevre etiği yaklaşımlarıyla ilgili ifadelerden doğru olanlara D, yanlış olanlara Y yazınız.
| D | Y | |
| İnsan merkezci etiğe göre insan dışındaki varlıkların kendi başına (özsel) ahlaki değeri yoktur. | ✓ | |
| Çevre merkezci etik (ekosentrizm), nehirleri ve dağları ahlaki topluluğun dışında bırakır. | ✓ | |
| İklim adaleti, ekolojik yıkımın yükünün tüm insanlık ve kuşaklar arasında adil paylaşılmasını savunur. | ✓ | |
| Uygulamalı etiğin bir dalı olan çevre etiği 20. yüzyılın ikinci yarısında ortaya çıkmıştır. | ✓ |
Görseldeki 'Nehirleri kirletmemeliyiz; çünkü kirli su tarım ürünlerini zehirleyerek insanlarda salgın hastalıklara yol açar'
- Aİnsan Merkezci Etik (Antroposentrizm)
- BÇevre Merkezci Etik (Ekosentrizm)
- CDerin Ekoloji Yaklaşımı
- DYeryüzü (Toprak) Etiği
Çevre felsefesi ve etiğiyle ilgili ifadelerden doğru olanlara D, yanlış olanlara Y yazınız.
| D | Y | |
| 17. yüzyılda Bacon ve Descartes'ın mekanik doğa anlayışı doğaya egemen olma fikrini güçlendirmiştir. | ✓ | |
| Albert Schweitzer'in 'Yaşama Saygı Etiği' canlı merkezci yaklaşımın temelini oluşturur. | ✓ | |
| Arne Naess'e göre 'Sığ Ekoloji', doğanın kendi başına özsel değerini savunan bütüncül felsefedir. | ✓ | |
| Hans Jonas, ahlaki sorumluluğun sınırlarını gelecek kuşakları da kapsayacak biçimde genişletmiştir. | ✓ |
İpuçlarına karşılık gelen kavramları yazarak anahtar kelimeyi bulunuz.
Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: ETİK
Çevre felsefesi düşünürlerini kuramlarına ve temel ilkelerine göre tamamlayınız.
| Filozof / Düşünür | Öncüsü Olduğu Kuram | Temel Felsefi İlkesi |
|---|---|---|
| Albert Schweitzer | Yaşama Saygı Etiği | Yaşamı korumak iyi, yaşamı yok etmek kötüdür |
| Aldo Leopold | Yeryüzü (Toprak) Etiği | Toprak, su, bitki ve hayvanlar eşit biyotik topluluktur |
| Arne Naess | Derin Ekoloji Hareketi | İnsan doğanın efendisi değil biyosferin eşit üyesidir |
| Hans Jonas | Gelecek Kuşaklar Sorumluluk Etiği | Eylemler gelecekteki insan ve doğa yaşamını yıkmamalıdır |
Görseldeki 'Bir eylem biyotik topluluğun bütünlüğünü, dengesini ve güzelliğini koruma eğilimindeyse doğru; bozma eğilimindeyse
- AAldo Leopold — Yeryüzü (Toprak) Etiği
- BFrancis Bacon — Bilimsel Hakimiyet Kuramı
- CRené Descartes — Mekanik Evren Tasarımı
- DJeremy Bentham — Araçsal Faydacılık
Cümlelerdeki boşlukları kutudaki kavramlarla tamamlayınız.
- Bir varlığın yalnızca başka bir amaca ve insan çıkarına hizmet ettiği için değerli görülmesine araçsal değer denir.
- Gelecek nesillerin ihtiyaçlarını tehlikeye atmadan bugünün ihtiyaçlarını karşılama ilkesine sürdürülebilirlik denir.
- Peter Singer, acı ve haz duyabilen tüm hayvanların çıkarlarını savunarak türcülük anlayışını eleştirmiştir.
Görseldeki insan-doğa ilişkisinin tarihsel dönüşümünü ve ahlaki değer çemberinin genişlemesini kronolojik sıraya diziniz.
- 4Ahlaki değer çemberinin önce tüm canlılara (biyosentrizm), ardından tüm ekosisteme (ekosentrizm) genişlemesi
- 1İlk Çağ'da doğanın canlı bir düzen (kozmos) ve insanın onun uyumlu parçası sayılması
- 3Sanayi Devrimi sonrasında küresel ekolojik krizin patlak vermesiyle çevre etiğinin doğması
- 2Modern Çağ'da (Bacon ve Descartes) doğanın hükmedilecek mekanik bir nesne olarak görülmesi
Felsefi kavramları ve düşünürleri çevreye bakış açılarıyla eşleştiriniz.
Arne Naess'in 'Sığ Ekoloji' ve 'Derin Ekoloji' kavramlarını doğaya verdikleri değer bakımından karşılaştırınız.