Sanayi Devrimi'nin Meydana Getirdiği Siyasi, Sosyal ve Ekonomik Değişimler ile Osmanlı Ekonomisine Etkileri
İngiltere'de başlayan Sanayi Devrimi'nin ortaya çıkış nedenlerini ve teknolojik gelişmelerini açıklar. · Sanayi Devrimi'nin ekonomik, sosyal (kentleşme, işçi sınıfı) ve siyasi (sömürgecilik rekabeti) sonuçlarını analiz eder. · Avrupa'daki seri üretimin Osmanlı lonca teşkilatı, dış ticaret ve maliye üzerindeki etkilerini değerlendirir.
- Sanayi Devrimi 18. yüzyılın ikinci yarısında İngiltere'de dokuma ve madencilikte başladı; James Watt'ın geliştirdiği buhar makinesi atölyelerin yerini fabrikalara bıraktı.
- Hızlı kentleşme, çekirdek aile, burjuva-işçi ayrışması ve sendikal hareketler doğdu; ham madde ve pazar arayışı sömürgecilik rekabetini artırdı.
- Kapitülasyonlar ve 1838 Balta Limanı Antlaşması'yla giren ucuz Avrupa malları loncaları çökertti; 1854'te ilk dış borç alındı, 1881'de Düyûn-ı Umûmiye kuruldu.
Görselde verilen etkenlerden hangisi İngiltere'nin Sanayi Devrimi'ne öncülük etmesinin nedenleri arasında gösterilemez?
- AI
- BII
- CIII
- DIV
Sanayi Devrimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden doğru olanlara D, yanlış olanlara Y yazınız.
| D | Y | |
| Sanayi Devrimi ilk olarak dokuma ve madencilik alanlarında başlamıştır. | ✓ | |
| Buhar gücü yalnız fabrikalarda kullanılmış, ulaşımda kullanılmamıştır. | ✓ | |
| Sanayileşmeyle birlikte merkantilizmin yerini serbest ticaret anlayışı almaya başlamıştır. | ✓ | |
| Lonca teşkilatı düşük maliyetle bol miktarda üretim yapabiliyordu. | ✓ |
Lonca usulü üretim ile fabrika üretimini karşılaştıran tablodaki boşlukları doldurunuz.
| Özellik | Lonca (el atölyesi) | Fabrika |
|---|---|---|
| Enerji kaynağı | İnsan ve hayvan gücü | Buhar gücü |
| Üretim miktarı | Sınırlı | Seri ve bol |
| Maliyet | Yüksek | Düşük |
| Fiyat belirleme | Narh sistemi | Serbest piyasa |
Görseldeki zaman şeridinde X ile gösterilen yere aşağıdaki gelişmelerden hangisi yazılmalıdır?
- AYed-i vâhid sisteminin kurulması
- BKırım Savaşı sırasında ilk dış borcun alınması
- CSpinning Jenny'nin icadı
- DLonca teşkilatının kurulması
Görselde 19. yüzyılda Osmanlı Devleti ile Avrupa arasındaki ticaretin yönü verilmiştir. Bu ilişkiye göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- AOsmanlı Devleti sanayi ürünü ihraç eden bir ülke hâline gelmiştir.
- BOsmanlı Devleti ham madde satıp mamul mal alan açık bir pazar konumuna düşmüştür.
- CAvrupa'nın Osmanlı ham maddesine ihtiyacı kalmamıştır.
- DOsmanlı dış ticareti sürekli fazla vermiştir.
İngiltere'nin ada ülkesi olmasının Sanayi Devrimi'ne öncülük etmesindeki katkısını yazınız.
Kavramları açıklamalarıyla eşleştiriniz.
Cümlelerdeki boşlukları kutudaki uygun kavramlarla tamamlayınız. Kutudaki bir kavram kullanılmayacaktır.
- Buhar makinesini geliştirip dokuma tezgâhlarına uyarlayan İskoç mucit James Watt'tır.
- Kentleşmeyle birlikte geleneksel geniş aile yerini çekirdek aileye bıraktı.
- Ağır çalışma koşullarına karşı işçiler sendika adı verilen örgütler kurdu.
- Sanayileşmiş devletlerin ham madde ve pazar için yürüttüğü yayılma politikasına emperyalizm denir.
Görselde Sanayi Devrimi öncesi ve sonrasındaki dönüşüm özetlenmiştir. Bu dönüşümle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
- AKöyden kente göç hızlanmıştır.
- BÜretimde makine gücü öne çıkmıştır.
- CFeodal toprak düzeni güçlenmiştir.
- DAile yapısında değişim yaşanmıştır.
İpuçlarına uyan kavramları yazınız. Turuncu kutulardaki harfler, fabrikaların çevresinde hızla büyüyen yerleşim türünü verecektir.
Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: KENT
Sanayi Devrimi'nin Osmanlı maliyesine etkisini gösteren gelişmeleri neden-sonuç sırasına göre diziniz.
- 2Lonca tezgâhları rekabet edemeyip kapanır.
- 5Borçlar ödenemeyince Düyûn-ı Umûmiye kurulur.
- 4Devlet giderleri için dış borç alınır.
- 3Dış ticaret açığı büyür.
- 1Ucuz Avrupa malları düşük gümrükle iç pazara girer.
Görseldeki neden-sonuç zincirinde soru işaretiyle gösterilen yere aşağıdakilerden hangisi yazılmalıdır?
- ALonca teşkilatının güçlenmesi
- BAvrupa devletleri arasında sömürgecilik rekabetinin artması
- CMerkantilizmin yeniden yaygınlaşması
- DKırsal nüfusun artması
Görselde 19. yüzyılın başlarında buhar gücünün uygulandığı iki ulaşım aracı verilmiştir. Bu gelişmenin ekonomiye etkisi aşağıdakilerden hangisidir?
- AUlaşım maliyetleri düşmüş, ham madde ve sanayi malları daha hızlı taşınmıştır.
- BFabrikalar ham madde kaynaklarından uzaklaşmak zorunda kalmıştır.
- CDünya ticaretinin hacmi daralmıştır.
- DRüzgâr ve kas gücüne bağlılık artmıştır.
Kapitülasyonların ve 1838 Balta Limanı Antlaşması'nın Osmanlı yerli üretimini nasıl etkilediğini açıklayınız.
1838 Balta Limanı Ticaret Antlaşması'nın doğrudan sonuçlarından biri aşağıdakilerden hangisidir?
- ADüyûn-ı Umûmiye İdaresi'nin kurulması
- BYed-i vâhid uygulamasının kaldırılması
- CBuharlı lokomotifin icadı
- DLonca teşkilatının güçlenmesi