İçeriğe geç

11. sınıf · Türk Dili ve Edebiyatı · 7. hafta (26-30 Ekim 2026)

Çok Modlu Metin Çözümleme ile Mektup, Dilekçe ve E-Posta Yazma Süreci (TDE1.3-1.4 & TDE4.1-4.4): çalışma kâğıdı

12 soru. Yazdırmak için PDF'i indirin; cevaplı sürüm öğretmenler için.

PDF indir Cevaplı PDF Konu özeti
DERS KUTUSUDERSKUTUSU.COM
ÇALIŞMA KÂĞIDICEVAPLI
11. Sınıf · Türk Dili ve Edebiyatı · 7. Hafta
Ad Soyad:Sınıf / No:Tarih:

Çok Modlu Metin Çözümleme ile Mektup, Dilekçe ve E-Posta Yazma Süreci (TDE1.3-1.4 & TDE4.1-4.4)

Tema kapsamında ele alınan çok modlu metinleri (açık ve örtük iletileri) çözümler ve dinleme/izleme sürecini değerlendirir. · Mektup (edebî ve özel mektup), dilekçe ve kurumsal e-posta türlerinin yapı ve üslup özelliklerini kavrayarak yazısını planlar. · Dilekçe ve e-posta yazım kurallarını (hitap, arz/rica, tarih-imza-adres yerleşimi, konu satırı) doğru uygular.

HATIRLAYALIM
  • Yazı, görüntü, ses, müzik ve beden dilinin bir arada kullanıldığı metinlere çok modlu (multimodal) metin denir; açık ve örtük iletileri birlikte çözümlenir.
  • Vatandaştan resmî makama veya alt makamdan üst makama yazılan dilekçeler 'arz ederim' ile; üst makamdan alt makama yazılanlar 'rica ederim' ile bitirilir.
1Eşleştirme

Mektup türlerini ve iletişim kavramlarını açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Çok Modlu MetinYazı + Ses + GörüntüÖzel MektupSamimi ve içten üslupEdebî MektupSanat ve fikir paylaşımıDilekçeResmî talep ve şikâyet
c1. Çok Modlu Metin
a2. Özel Mektup
b3. Edebî (Sanatsal) Mektup
a)Aile bireyleri ve dostlar arasında samimi, içten ve doğal bir dille yazılan mektup
b)Yazar ve şairlerin edebiyat ve sanat görüşlerini estetik bir üslupla paylaştığı mektup
c)Yazı, ses, görüntü, müzik ve kamera açısının bir arada kullanıldığı iletişim metni
2Doğru mu, yanlış mı?

Çok modlu metin, mektup, dilekçe ve e-posta kurallarıyla ilgili ifadelerden doğru olanlara D, yanlış olanlara Y yazınız.

Örtük İletiSembol ve tondan çıkarımÂli’ye MektuplarMehmet Kaplan (Edebî)Zorunlu UnsurlarAd, imza ve açık adresKurumsal E-PostaNet konu ve resmî dil
DY
Çok modlu metinlerde sembollerden, ses tonundan ve görsel kurgudan çıkarımla ulaşılan mesaja örtük ileti denir.✓
Mehmet Kaplan’ın Dostoyevski’nin Karamazof Kardeşler romanını tahlil ettiği Âli’ye Mektuplar’ı edebî mektup örneğidir.✓
İmzasız ve adressiz olarak gönderilen dilekçeler resmî makamlarca derhâl işleme konulmak zorundadır.✓
Kurumsal e-postalarda Konu (Subject) satırı asla boş bırakılmaz ve metnin tamamı büyük harfle yazılmaz.✓
3Çoktan seçmeli

Görseldeki dilekçe yerleşim düzenine göre bir dilekçenin sağ alt ve sol alt köşelerinde bulunması gereken unsurlar

RESMÎ DİLEKÇEDE SAYFA YERLEŞİM DÜZENİSol Alt Köşe UnsurlarıAçık Adres, Telefon ve EklerSağ Alt Köşe UnsurlarıTarih, İmza ve Ad-Soyad
  1. ASağ altta: Tarih, İmza, Ad-Soyad — Sol altta: Adres, İletişim ve Ekler
  2. BSağ altta: Adres ve Telefon — Sol altta: Tarih, İmza ve Ad-Soyad
  3. CSağ altta: Kurum Adı ve Konu — Sol altta: İmza ve Tarih
  4. DSağ altta: Ek Belgeler — Sol altta: Hitap ve Arz İfadesi
4Kısa cevap

Resmî yazışmalarda ve dilekçelerde ‘Gereğini arz ederim’ ile ‘Gereğini rica ederim’ ifadelerinin kullanım farkını açıklayınız.

RESMÎ YAZIŞMALARDA ARZ VE RİCA KURALIVatandaştan resmî makama veya alt makamdan üst makama: Gereğini arz ederim.Üst makamdan alt makama yazılan talimat yazılarında: Gereğini rica ederim.
Vatandaştan resmî makama veya alt makamdan üst makama yazılanlar arz.
5Tabloyu tamamla

Kurumsal e-posta (elektronik posta) yazma sürecindeki alanları işlevlerine ve kullanım kurallarına göre tamamlayınız.

E-Posta Alanıİngilizce KarşılığıKullanım Amacı ve Kuralı
KimeToE-postanın doğrudan muhatabı olan alıcının adresi yazılır
BilgiCC (Carbon Copy)Konudan haberdar olması gereken kişilerin adresi yazılır
GizliBCC (Blind Carbon Copy)Adresi diğer alıcılardan gizlenecek kişilerin adresi yazılır
Konu ve Ek DosyaSubject & AttachmentAmacı özetleyen net başlık ve anlamlı isimli dosya eklenir
6Sıralama

Görseldeki kurallara uygun bir dilekçenin yukarıdan aşağıya doğru yazım aşamalarını sırasına diziniz.

1. Makam AdıÜst ortaya büyük harfle2. Gövde MetniKısa talep + Arz ederim3. Sağ Alt KöşeTarih, İmza ve Ad-Soyad4. Sol Alt KöşeAçık Adres, Tel ve Ekler
  1. 1Çizgisiz beyaz A4 kâğıdın üst ortasına başvurulan makamın adını ve ilini büyük harflerle yazma
  2. 2Gövde bölümünde talebi kısa, açık ve resmî bir dille anlatıp ‘Gereğini arz ederim’ ile bitirme
  3. 4Sol alt köşeye açık ikametgâh adresini, iletişim numarasını ve varsa ek belgeleri (Ekler) yazma
  4. 3Sağ alt köşeye yukarıdan aşağıya sırasıyla tarih, ıslak imza ve ad-soyad bilgilerini yerleştirme
7Eşleştirme

Mektup ve dilekçe bölümlerini sayfa üzerindeki konumlarıyla eşleştiriniz.

Üst OrtaKurum ve şehir başlığıSağ Üst (Mektup)Yer ve tarih bilgisiSağ Alt (Dilekçe)Tarih, imza ve ad-soyadSol Alt (Dilekçe)Adres, iletişim ve ekler
a1. Makam Adı (Hitap)
c2. Sağ Üst Köşe (Mektup)
b3. Sağ Alt Köşe (Dilekçe)
a)Dilekçede sayfanın üst ortasına büyük harflerle yazılan kurum ve şehir adı
b)Dilekçe ve mektupta tarih, imza ve ad-soyadın yer aldığı köşe
c)Özel ve edebî mektuplarda yazıldığı yerin ve tarihin belirtildiği köşe
8Şifreli kelime

İpuçlarına karşılık gelen kavramları yazarak anahtar kelimeyi bulunuz.

Dilek, talep veya şikâyeti resmî makama bildiren imzalı yazı (7 harf)DİLEKÇE
Aile ve dostlar arasında samimi bir üslupla yazılan mektup türü (4 harf)ÖZEL
Yazar ve şairlerin sanat-edebiyat görüşlerini paylaştığı mektup türü (5 harf)EDEBÎ
Mektup, dilekçe ve e-postanın başında muhataba seslenilen bölüm (5 harf)HİTAP
Dilekçede sağ alt köşede tarih ile ad-soyad arasında yer alan unsur (4 harf)İMZA

Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: İLETİ

9Çoktan seçmeli

Görseldeki Mehmet Kaplan’ın ‘Âli’ye Mektuplar’ incelemesine göre yazarın Rus romanında kahramanların geçmişinin ve ruh tahlilinin

EDEBÎ MEKTUP ÖRNEKLERİ VE MAZİ KORİDORUNurullah AtaçOkuruma Mektuplar (Deneme-Mektup)Mehmet Kaplan (Âli’ye Mektuplar)Karamazof Kardeşler -> Mazi Koridoru
  1. AMazi koridoru
  2. BBilinç akışı
  3. CÇok modlu anlatım
  4. DÖrtük ileti
10Boşluk doldurma

Cümlelerdeki boşlukları kutudaki kavramlarla tamamlayınız.

AÇIK İLETİ, 3071 SAYILI KANUN VE EDEBÎ MEKTUPDoğrudan anlatılan mesaja açık ileti denir; dilekçeye 30 gün içinde cevap verilir.Nurullah Ataç’ın Okuruma Mektuplar eseri edebî mektup türünün önemli örneğidir.
açıkaltmışOkurumaotuz
  1. Metinde kelimelerle doğrudan ve tartışmasız biçimde ifade edilen mesaja açık ileti denir.
  2. 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun’a göre resmî makamlar başvuruya en geç otuz gün içinde cevap verir.
  3. Nurullah Ataç’ın edebiyat ve kültür yazılarını mektup biçiminde topladığı eseri Okuruma Mektuplar’dır.
11Doğru mu, yanlış mı?

Mektup, dilekçe ve e-posta yazımıyla ilgili ifadelerden doğru olanlara D, yanlış olanlara Y yazınız.

DY
Dilekçe hakkı, Anayasa’nın 74. maddesinde güvence altına alınmış temel bir haktır.✓
Dilekçede gereksiz ayrıntılara, süslü sanatlı ifadelere ve duygusal yakınmalara bolca yer verilir.✓
Kurumsal e-postaya eklenen ödev veya belge dosyasına içeriği yansıtan anlamlı bir ad verilmelidir.✓
Belgeseller, kamu spotları ve tiyatro videoları çok modlu metinlerin başlıca örnekleridir.✓
12Açık uçlu

Okul müdürlüğüne kütüphane çalışma saatlerinin uzatılması talebiyle yazacağınız bir dilekçenin hitap ve sonuç (gövde)

Hitap: CUMHURİYET ANADOLU LİSESİ MÜDÜRLÜĞÜNE / ANKARA. Sonuç: Okul.