12.1.1. Nükleik Asitlerin Yapı Birimleri (Nükleotitler) ve DNA Molekülünün Yapısı (Watson-Crick Modeli)
12.1.1.2. Nükleik asitlerin çeşitlerini ve görevlerini açıklar. · 12.1.1.3. Hücredeki genetik materyalin organizasyonunda parça-bütün ilişkisi kurar. · 12.1.1.4. DNA'nın kendini eşlemesini açıklar.
- Nükleik asitlerin yapı birimi olan nükleotit; azotlu organik baz, beş karbonlu pentoz şekeri ve fosfat grubundan oluşur.
- DNA, birbirine antiparalel uzanan iki polinükleotit zincirinin sağa bükümlü çift sarmal oluşturmasıyla meydana gelir.
- Adenin ile Timin arasında 2, Guanin ile Sitozin arasında 3 zayıf hidrojen bağı kurulur; pürin bazları pirimidinlerle eşleşir.
Görseldeki nükleik asit bileşenlerini sağ sütundaki biyokimyasal tanımlarıyla eşleştiriniz.
Görseldeki DNA çift sarmal modelinde Adenin karşısına Timin, Guanin karşısına Sitozin yerleşmiştir. 600 Guanin nükleotiti içeren bir DNA molekülünde toplam hidrojen bağ sayısı bilindiğine göre Timin sayısı nasıl hesaplanır?
- AToplam hidrojen bağından 3x600 çıkarılıp 2'ye bölünerek bulunur.
- BToplam hidrojen bağı doğrudan Guanin sayısına bölünerek bulunur.
- CGuanin sayısı 3 ile çarpılıp toplam bağ sayısına eklenerek bulunur.
- DToplam hidrojen bağı 4 ile çarpılıp pürin sayısına bölünür.
Görseldeki nükleotit şemasında azotlu baz ile pentoz şekeri arasında kurulan kimyasal bağın adını yazınız.
Görseldeki DNA ve RNA karşılaştırma ilkelerine göre yargılardan doğru olanlara D, yanlış olanlara Y işaretleyiniz.
| D | Y | |
| DNA'da pürin bazlarının toplam sayısı, pirimidin bazlarının toplamına daima eşittir. | ✓ | |
| RNA molekülünün yapısında deoksiriboz şekeri ve timin bazı yer alır. | ✓ | |
| DNA zincirleri birbirine antiparalel uzanır; biri 5' → 3', diğeri 3' → 5' yönlüdür. | ✓ | |
| Nükleotitler bir zincirde alt alta dizilirken hidrojen bağlarıyla birleşir. | ✓ |
DNA replikasyonunda iki iplik arasındaki hidrojen bağlarını kopararak sarmalı açan enzimin adını yazınız.
DNA ve RNA moleküllerinin temel özelliklerini inceleyerek tablodaki boş hücreleri tamamlayınız.
| Nükleik Asit Özelliği | DNA Molekülü | RNA Molekülü |
|---|---|---|
| Pentoz Şekeri Türü | Deoksiriboz | Riboz |
| Özgün Azotlu Baz | Timin (T) | Urasil (U) |
| Zincir Sayısı ve Biçimi | Çift zincirli (Sarmal) | Tek zincirli |
| Kendini Eşleme Yeteneği | Kendini eşler (Replikasyon) | Kendini eşleyemez |
Görseldeki yapısal baz gruplarını nükleik asit kimyası terimleriyle eşleştiriniz.
Nükleik asitlerin hücresel görevleriyle ilgili yargılardan doğru olanlara D, yanlış olanlara Y işaretleyiniz.
| D | Y | |
| Guanin ile Sitozin arasındaki üçlü hidrojen bağı DNA'ya yüksek ısı direnci kazandırır. | ✓ | |
| Tüm RNA çeşitleri DNA üzerinde yer alan ilgili genden transkripsiyonla üretilir. | ✓ | |
| mRNA molekülü ribozomun yapısına katılarak peptit bağı oluşumunu katalizler. | ✓ | |
| Watson-Crick modelinde bazlar sarmalın dış yüzeyinde, şeker-fosfat ise içtedir. | ✓ |
DNA molekülünde zincirlerin antiparalel uzanmasının baz eşleşmesi ve düzenli yapıdaki önemini açıklayınız.
Görseldeki genetik materyal organizasyon basamaklarını küçükten büyüğe (parçadan bütüne) doğru 1'den 4'e kadar sıralayınız.
- 3DNA (Genetik bilgiyi taşıyan çift sarmallı molekül)
- 1Nükleotit (Azotlu baz, şeker ve fosfat birimi)
- 2Gen (Belirli bir proteini şifreleyen DNA parçası)
- 4Kromozom (DNA'nın histon proteinleriyle paketlenmiş hâli)
Görseldeki deney kartında 1000 nükleotitlik çift zincirli bir DNA molekülünde 300 Sitozin bulunduğu belirlenmiştir. Bu DNA molekülündeki toplam Adenin nükleotiti sayısı kaçtır?
- A200 Adenin nükleotiti bulunur.
- B300 Adenin nükleotiti bulunur.
- C400 Adenin nükleotiti bulunur.
- D500 Adenin nükleotiti bulunur.
Görseldeki moleküler biyoloji ipuçlarından yararlanarak bulmacayı çözünüz. Turuncu anahtar kutulardaki harfleri birleştirerek gizli genetik kavramı bulunuz.
Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: HELİKS