Doğa Olaylarının Geleceği: Levha Hareketleri, Küresel İklim Değişikliği ve Çölleşme
12.1.2. Doğa olaylarının geleceği ile ilgili senaryoları analiz eder ve küresel iklim değişikliğinin etkilerini değerlendirir.
- Levha tektoniği uyarınca kıtalar mantodaki konveksiyonel akıntılarla sürekli hareket eder; 250 milyon yıl sonra yeni bir süper kıta oluşacaktır.
- Fosil yakıt kullanımı ve ormansızlaşma atmosferdeki sera gazı (CO₂, CH₄) miktarını artırarak küresel ısınmaya yol açmaktadır.
- Küresel iklim değişikliği kuraklık, aşırı hava olayları, buzulların erimesi, deniz seviyesinin yükselmesi ve çölleşmeye neden olur.
Görseldeki küresel çevre kavramlarını sağ sütundaki coğrafi tanımlarıyla eşleştiriniz.
Görseldeki sera gazı emisyon grafiğinde küresel ısınmaya en yüksek katkıyı yapan temel sera gazını yazınız.
Küresel ısınmanın kutup kuşağındaki donmuş topraklar (permafrost) eridiğinde yaratacağı ikincil çevre riskini açıklayınız.
Görseldeki süper kıta projeksiyon haritasında günümüzden 250 milyon yıl sonra oluşması beklenen Pangea Ultima senaryosu modellenmiştir. Bu süreçte kıtaların hareketini sağlayan temel yer dinamiği aşağıdakilerden hangisidir?
- AManto tabakasındaki konveksiyonel magma akıntıları
- BOkyanus akıntılarının kıyıları aşındırma kuvveti
- CGüneş rüzgârlarının yer manyetik alanına uyguladığı baskı
- DAy'ın çekim etkisiyle oluşan gelgit hareketleri
Görseldeki küresel iklim dinamiklerine göre yargılardan doğru olanlara D, yanlış olanlara Y işaretleyiniz.
| D | Y | |
| Atmosferdeki sera gazları yeryüzünden salınan kızılötesi ışınları tutarak yerkürenin termal dengesini korur. | ✓ | |
| Levha hareketleri günümüzde tamamen durmuş ve yerkabuğu sabitlenmiştir. | ✓ | |
| Küresel ısınma kutup buzullarının erimesine ve deniz seviyelerinin yükselmesine yol açar. | ✓ | |
| Çölleşme yalnızca doğal çöl alanlarının sınırlarında meydana gelen bölgesel bir olaydır. | ✓ |
Çölleşmeyle mücadelede kurak alanlarda uygulanabilecek en etkili iki sürdürülebilir yöntemi yazınız.
Küresel iklim değişikliğinin neden ve sonuç ilişkilerini inceleyerek tablodaki boş hücreleri tamamlayınız.
| Çevresel Değişim | Temel Neden | Beklenen Gelecek Etkisi |
|---|---|---|
| Deniz Seviyesi Yükselmesi | Kutup buzullarının erimesi | Kıyı ovalarının sular altında kalması |
| Kuraklık ve Çölleşme | Aşırı sıcaklık ve yağış rejiminin bozulması | Tarımsal rekolte kaybı ve tatlı su kıtlığı |
| Okyanus Asitlenmesi | Atmosferik CO₂'nin deniz suyunda çözünmesi | Mercan resiflerinin ve deniz ekosisteminin çökmesi |
| Aşırı Hava Olayları | Atmosferik enerji birikimi ve ısınma | Şiddetli kasırgalar ve ani taşkınlar |
Görseldeki küresel iklim değişikliği etki zincirini başlangıçtan sonuca doğru 1'den 4'e kadar sıralayınız.
- 2Atmosferin ısı tutma kapasitesinin yükselerek küresel ortalama sıcaklığı artırması
- 1Fosil yakıt kullanımı ve sanayileşmeyle sera gazı emisyonlarının artması
- 4Tarımsal kuraklık, su kıtlığı ve biyolojik çeşitlilik kayıplarının yaşanması
- 3Buzulların hızla erimesi ve hidrolojik döngünün düzensizleşmesi
Görseldeki coğrafya ipuçlarından yararlanarak bulmacayı çözünüz. Turuncu anahtar kutulardaki harfleri birleştirerek anahtar iklim terimini bulunuz.
Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: İKLİM
Görseldeki IPCC küresel ısınma risk raporuna göre ortalama sıcaklık artışının 1,5 °C yerine 2,0 °C eşiğine ulaşması durumunda karşılaşılacak en kritik tehlike aşağıdakilerden hangisidir?
- AMercan resiflerinin ve deniz canlılarının tamamına yakınının yok olması
- BDünya genelinde buzul alanlarının hızla genişleyerek soğumayı başlatması
- CLevha tektoniği hareketlerinin tamamen durarak depremleri bitirmesi
- DOkyanus sularının tatlı suya dönüşerek buharlaşmanın durması
Görseldeki uluslararası iklim belgelerini temel hedefleriyle eşleştiriniz.
Doğal süreçlerin ve çevre politikalarının geleceğiyle ilgili yargılardan doğru olanlara D, yanlış olanlara Y işaretleyiniz.
| D | Y | |
| Ormansızlaşma, fotosentezle tutulan karbon miktarını azaltarak ısınmayı hızlandırır. | ✓ | |
| 250 milyon yıl sonra oluşması beklenen süper kıtada iç kesimlerde kurak çöller oluşacaktır. | ✓ | |
| Küresel iklim değişikliği dünya üzerindeki tüm bölgeleri aynı oranda ve eşit etkiler. | ✓ | |
| Yenilenebilir enerji kaynaklarına geçiş atmosferdeki karbon birikimini azaltır. | ✓ |