Din-Bilim İlişkisi: Kur’an ve Sünnette İlim Anlayışı, Akıl-Vahiy Bütünlüğü ve Kevnî Ayetler
12.1.2. İslam medeniyetinde bilim ve düşüncenin gelişim sürecini değerlendirir. · 12.1.3. İslam medeniyetinde öne çıkan eğitim ve bilim kurumlarını tanır.
- İslam medeniyetinde ilim; vahyin rehberliğinde akıl, gözlem ve deneyle evrendeki nizamı anlama ve insanlığa fayda sağlama çabasıdır.
- İslam dünyasında cami, mektep, medrese, beytülhikme, rasathane ve darüşşifalar kurumsallaşarak bilimsel üretimin merkezleri olmuştur.
- Kur'an'da evrendeki fiziksel ve biyolojik yasalara dikkat çeken kevnî ayetler, insanı tabiatı araştırmaya ve tefekküre davet eder.
Görseldeki İslam bilim kurumlarını sağ sütundaki işlevsel tanımlarıyla eşleştiriniz.
Görseldeki eğitim ve bilim kurumlarının İslam tarihindeki ortaya çıkış sırasını 1'den 4'e kadar sıralayınız.
- 1Mescid-i Nebevî'nin Suffe mektebinde ilk toplu ilim halkasının kurulması
- 4Semerkant ve İstanbul'da modern rasathanelerin ve darüşşifaların kurulması
- 2Bağdat'ta Beytülhikme'nin kurularak tercüme hareketinin başlatılması
- 3Selçuklular döneminde kurumsal Nizamiye Medreselerinin inşa edilmesi
Görseldeki harita kartında İslam medeniyetinde bilimin altın çağını yaşadığı merkezler (Bağdat, Kurtuba, Semerkant) gösterilmiştir. Beytülhikme'nin İslam bilim tarihindeki en büyük kurumsal işlevi aşağıdakilerden hangisidir?
- AFarklı dillerdeki bilimsel eserleri Arapçaya tercüme edip geliştirmek
- BYalnızca sözlü edebiyat ve şiir yarışmalarını organize etmek
- CTicaret kervanlarının güvenliğini sağlamak için askerî üs olmak
- DYabancı bilim insanlarının çalışmalarını tamamen sınırlandırmak
Görseldeki rasathane çiziminde Meraga Rasathanesi'nin kurucusu olan ünlü astronomun adını yazınız.
İslam medeniyetinde öne çıkan eğitim ve bilim kurumlarını inceleyerek tablodaki boş hücreleri tamamlayınız.
| Kurum Adı | Öne Çıkan Alan | Önemli Örnek |
|---|---|---|
| Beytülhikme | Tercüme ve kütüphane | Bağdat Bilgelik Evi |
| Nizamiye Medreseleri | Yükseköğretim ve ilim tedrisi | Bağdat ve Nişabur |
| Darüşşifa / Bimaristan | Tıp eğitimi ve klinik tedavi | Şam Nureddin ve Gevher Nesibe |
| Rasathane | Astronomi ve gök gözlemi | Meraga ve Uluğ Bey (Semerkant) |
Görseldeki İslam ilim tarihi ilkelerine göre yargılardan doğru olanlara D, yanlış olanlara Y işaretleyiniz.
| D | Y | |
| İslam düşüncesinde akıl ve vahiy birbirini dışlayan değil, tamamlayan iki rehberdir. | ✓ | |
| Medreselerde yalnızca fıkıh ve hadis okutulmuş, fen bilimlerine asla yer verilmemiştir. | ✓ | |
| Kevnî ayetler, evrendeki ölçü ve fiziksel kanunları incelemeyi teşvik eden ayetlerdir. | ✓ | |
| Beytülhikme yalnızca Emeviler döneminde Şam merkezli olarak faaliyet göstermiştir. | ✓ |
İslam medeniyetinde ilimlerin tasnifini (sınıflandırılmasını) yapan İhsâü'l-Ulûm adlı eserin yazarını yazınız.
Görseldeki Müslüman bilim insanlarını geliştirdikleri temel bilim dallarıyla eşleştiriniz.
İslam medeniyetinde bilimsel bilginin gelişmesinde tercüme hareketlerinin sağladığı katkıyı açıklayınız.
Görseldeki ayet levhasında yer alan 'Şüphesiz göklerin ve yerin yaratılışında, gece ile gündüzün birbiri ardınca gelişinde akıl sahipleri için deliller vardır.' (Âl-i İmrân, 190) ayetinin ana mesajı aşağıdakilerden hangisidir?
- ADoğadaki düzeni ve kozmik yasaları inceleyerek ibret almak
- BEvrendeki her şeyin tesadüfler sonucu meydana geldiğini savunmak
- CYalnızca geçmiş kavimlerin maddi yıkımlarını hatırlamak
- DBilimsel araştırmalardan kaçınarak soyut inançla yetinmek
İslam dünyasında bilimsel mirasın aktarımıyla ilgili yargılardan doğru olanlara D, yanlış olanlara Y işaretleyiniz.
| D | Y | |
| Suffe mektebi İslam tarihinde yatılı ve kurumsal eğitimin ilk örneğidir. | ✓ | |
| İslam dünyasında tıp eğitimi teorik kitaplardan bağımsız, sadece usta-çırak yoluyla yürütülmüştür. | ✓ | |
| Endülüs medeniyeti bilimsel eserleriyle Avrupa Rönesansı'na zemin hazırlamıştır. | ✓ | |
| Kevnî ayetler yalnızca kıyamet koptuktan sonraki ahiret hayatını tarif eden ifadelerdir. | ✓ |
Görseldeki astronomi ve medeniyet ipuçlarından yararlanarak bulmacayı çözünüz. Turuncu anahtar kutulardaki harfleri birleştirerek gökbilim terimini bulunuz.
Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: RASAT