İslam Medeniyetinde Bilim ve Düşüncenin Gelişimi: Vahiy, Tercüme ve Kurumlar (12.1.2-12.1.3)
12.1.2. İslam medeniyetinde bilim ve düşüncenin gelişim sürecini değerlendirir. · 12.1.3. İslam medeniyetinde öne çıkan eğitim ve bilim kurumlarını tanır.
- İslam medeniyetinde ilim süreci 610 yılında ilk vahiy olan 'Oku!' emriyle başlamış ve bilime kutsal bir değer atfedilmiştir.
- Eğitim faaliyetleri Mekke'de Darülerkâm'da başlamış; Medine'de Mescid-i Nebi bitişiğindeki Suffe ilk yatılı üniversite modeli olmuştur.
- Abbasiler döneminde Bağdat'ta kurulan Beytülhikme (Bilgelik Evi), tercüme hareketleriyle antik tıp, felsefe ve astronomiyi İslam dünyasına taşımıştır.
Görseldeki İslam medeniyeti ilim ve eğitim kurumlarını tarihsel işlevleriyle eşleştiriniz.
Görseldeki İslam ilim tarihi aşamalarına göre yargılardan doğru olanlara D, yanlış olanlara Y işaretleyiniz.
| D | Y | |
| İslam medeniyetinde bilimsel gelişim ilk vahiy olan Alak suresinin 'Oku!' emriyle başlamıştır. | ✓ | |
| Suffe mektebinde yetişen talebelere 'Ashab-ı Suffe' adı verilmiş ve çevre kabilelere muallim gönderilmişlerdir. | ✓ | |
| Nizamiye Medreseleri yalnızca dinî ilimlerin okutulduğu, felsefe ve mantığın yasaklandığı yerlerdir. | ✓ | |
| Tercüme hareketleri İslam bilginlerinin özgün keşifler yapmasını tamamen engellemiştir. | ✓ |
Görseldeki Beytülhikme kurumsal şeması incelendiğinde, Abbasiler döneminde Bağdat'ta yürütülen ilmî faaliyetlerin temel omurgasını
- AAntik Yunanca, Süryanice ve Sanskritçe eserlerin Arapçaya tercüme edilmesi
- BTicari kervanların güvenliğini sağlamak için askerî taktikler geliştirilmesi
- CYalnızca dil bilgisi kurallarının ezberletilerek fen bilimlerinin dışlanması
- DFarklı inançtaki bilim insanlarının kütüphanelere girişinin yasaklanması
Görseldeki Mescid-i Nebi'nin bitişiğinde yer alan ve ilk eğitim mekânı olan yatılı bölümün adını yazınız.
İslam dünyasında gök cisimlerini gözlemlemek ve astronomi tabloları (zîc) hazırlamak için kurulan kurumlara ne ad verilir?
Suffe mektebinin İslam medeniyetinde kurumsal eğitim ve bilgi aktarımı açısından taşıdığı önemi açıklayınız.
İslam ilim tarihi kurumlarını kuruluş dönemleri ve banileri açısından tabloda işaretleyiniz.
| Özellik / Kriter | Hz. Peygamber / Asr-ı Saadet | Abbasiler / Selçuklular / İlhanlılar |
|---|---|---|
| Suffe mektebinin kurulması | ✓ | — |
| Beytülhikme tercüme merkezinin kurulması | — | ✓ |
| Nizamiye Medreselerinin tesis edilmesi | — | ✓ |
| Meraga Rasathanesinin inşa edilmesi | — | ✓ |
Görseldeki İslam âlimlerini ilimlerin tasnifine kazandırdıkları yaklaşımlarla eşleştiriniz.
İslam medeniyetinde tıp ve rasathane kurumlarına dair yargılardan doğru olanlara D, yanlış olanlara Y işaretleyiniz.
| D | Y | |
| Bimaristanlarda müzik ve su sesiyle ruhsal tedavi yöntemleri uygulanmıştır. | ✓ | |
| Nasıreddin Tusi tarafından kurulan Meraga Rasathanesi devrin en gelişmiş aletlerine sahipti. | ✓ | |
| İslam hastanelerinde yalnızca soylu tabakadan Müslüman hastalara tedavi verilmiştir. | ✓ | |
| Uluğ Bey, Semerkant'ta hem medrese hem rasathane kurarak astronomi cetvelleri hazırlamıştır. | ✓ |
Görseldeki İslam medeniyeti eğitim kurumlarının tarihsel gelişim evrelerini kronolojik olarak 1'den 4'e kadar sıralayınız.
- 1Mekke Dönemi: Darülerkâm'da gizli ve birebir öğretim
- 4Büyük Selçuklu Dönemi: Nizamülmülk'ün kurduğu Nizamiye Medreseleri
- 3Abbasi Dönemi: Bağdat'ta Beytülhikme tercüme merkezi
- 2Medine Dönemi: Mescid-i Nebi bünyesinde Suffe mektebi
Görseldeki İslam bilginlerinin ilimleri sınıflandırma (tasnif-i ulûm) şeması incelendiğinde, Farabi ve Gazali gibi âlimlerin fen ve din
- AAkıl ile vahyin uzlaştırılarak bütüncül hakikate ulaşılması
- BAntik dönem kaynaklarının tamamen yok edilerek unutturulması
- CSadece dinî ilimlerin üstün görülüp fen ilimlerinin ötelenmesi
- DBilimsel araştırmaların saray sınırları dışına çıkarılmaması
Görseldeki ilim tarihi ipuçlarından yararlanarak bulmacayı çözünüz. Turuncu anahtar kutulardaki harflerle şifrelenmiş derin kavrayış
Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: HİKMET