Müslümanların Bilim Alanında Yaptığı Öncü ve Özgün Çalışmalar
Müslüman âlimlerin tefsir, hadis, kelam ve fıkıh gibi dinî ilimlerde ortaya koyduğu öncü eserleri açıklar. · Müslüman bilim insanlarının tıp, matematik, astronomi, fizik, kimya, coğrafya ve felsefe alanlarındaki özgün katkılarını değerlendirir. · İslam medeniyetindeki bilimsel birikimin Avrupa'da Rönesans ve modern bilimin doğuşuna etkisini analiz eder.
- Hârizmî 'Kitâbü'l-Muhtasar fî Hisâbi'l-Cebr ve'l-Mukâbele' eseriyle cebir bilimini kurmuş, sıfırı (0) ve algoritma kavramını tanıtmıştır.
- İbn Sînâ (Avicenna) 'el-Kânûn fi't-Tıb' ile tıpta, İbnü'l-Heysem (Alhazen) ise 'Kitâbü'l-Menâzır' ile modern optikte çığır açmıştır.
- İbn Haldun 'Mukaddime' eseriyle sosyolojinin, Cezerî sibernetiğin, Câbir b. Hayyân ise deneysel kimyanın öncüsü kabul edilir.
Öncü Müslüman bilim insanlarını kaleme aldıkları temel eserlerle eşleştiriniz.
İslam bilim tarihiyle ilgili ifadelerden doğru olanlara D, yanlış olanlara Y yazınız.
| D | Y | |
| Câbir b. Hayyân damıtmada kullanılan imbik aletini geliştirmiş ve çeşitli asitleri keşfetmiştir. | ✓ | |
| Cumhuriyet döneminde Elmalılı Hamdi Yazır'ın yazdığı Türkçe tefsirin adı 'Hak Dini Kur'an Dili'dir. | ✓ | |
| Kütüb-i Sitte, İslam dünyasında astronomi alanında yazılmış altı temel yıldız kataloğudur. | ✓ | |
| Diyarbakırlı âlim Cezerî, su ve mekanik gücüyle çalışan otomatlarıyla sibernetiğin öncüsüdür. | ✓ |
Görseldeki âlimlerden hangisi 'Mâddetü'l-Hayât' adlı eserinde hastalıkların gözle görülmeyen canlı tohumlarla (mikrop) bulaştığını
- AAkşemseddin
- BAli Kuşçu
- CUluğ Bey
- DFerganî
İbnü'l-Heysem görme olayını açıklarken Antik Yunan bilginlerinin 'gözden çıkan ışınlar' görüşünü nasıl çürütmüştür?
Dinî (naklî) ilim dallarını, konularını ve öncü âlim/eser örneklerini tamamlayınız.
| İlim Dalı | Temel Konusu | Öncü Âlim ve Eser Örneği |
|---|---|---|
| Tefsir | Kur'an ayetlerini açıklama ve yorumlama | Taberî (Câmiu'l-Beyân) / Elmalılı |
| Hadis | Hz. Peygamber'in söz ve fiillerini inceleme | Buhârî ve Müslim (el-Câmiu's-Sahîh) |
| Kelam | İnanç esaslarını aklî ve naklî delillerle savunma | İmam Mâtürîdî (Kitâbü't-Tevhîd) |
| Fıkıh | İbadet ve hukuk kurallarını delillerden çıkarma | Ebû Hanîfe / İmam Şâfiî (er-Risâle) |
Görseldeki İslam bilim mirasının oluşumu ve Avrupa'ya aktarım aşamalarını tarihsel sıraya diziniz.
- 3Tıp, cebir, optik ve astronomide özgün başyapıtların telif edilmesi
- 4Endülüs ve Sicilya üzerinden eserlerin Latinceye çevrilip Rönesans'ı başlatması
- 1Kur'an ve hadislerin ilme teşvikiyle dinî ilimlerin tedvin edilmesi
- 2Beytülhikme'de tercüme faaliyetleri ve deneysel bilimin geliştirilmesi
Cümlelerdeki boşlukları kutudaki kavramlarla tamamlayınız.
- Felsefede ilimleri sınıflandıran ve Aristo'dan sonra 'Muallim-i Sânî' unvanını alan filozof Fârâbî'dir.
- 1513'te Amerika'yı da gösteren Dünya Haritası'nı ve 'Kitâb-ı Bahriye'yi hazırlayan denizci Pîrî Reis'tir.
- İstanbul Gülhane Parkı'nda İslam Bilim ve Teknoloji Tarihi Müzesi'ni kuran bilim tarihçimiz Prof. Dr. Fuat Sezgin'dir.
Müslüman bilginlerin çalışmalarıyla ilgili ifadelerden doğru olanlara D, yanlış olanlara Y yazınız.
| D | Y | |
| Hârizmî, Hint rakam sistemini geliştirerek sıfır (0) rakamını matematik dünyasına tanıtmıştır. | ✓ | |
| İbnü'n-Nefîs, akciğer (küçük) kan dolaşımını Batılı hekimlerden yüzyıllar önce keşfetmiştir. | ✓ | |
| Hadis ilminde râvilerin güvenilirliğini inceleyen isnad sistemi kaynak gösterme geleneğinin öncüsüdür. | ✓ | |
| Ali Kuşçu, yalnız fıkıh ve kelam alanında eser vermiş, astronomiyle hiç ilgilenmemiştir. | ✓ |
Görselde Batı dünyasındaki Latince adları verilen Müslüman bilginlerden hangisinin eşleştirmesi yanlıştır?
- APîrî Reis — Averroes
- Bİbn Sînâ — Avicenna
- CHârizmî — Algoritmi
- Dİbnü'l-Heysem — Alhazen
Müslüman âlimleri bilim dünyasına kazandırdıkları özgün başarılarla eşleştiriniz.
İpuçlarına karşılık gelen kavramları yazarak anahtar kelimeyi bulunuz.
Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: CİZ
İslam dünyasındaki bilimsel birikimin Orta Çağ Avrupası'na hangi coğrafi yollarla aktarıldığını ve sonucunu kısaca yazınız.