Türklerin Müslüman Olmaları: Talas Savaşı, İslam’ı Kabul Etme Nedenleri ile Ribat, Fütüvvet ve Ahilik Teşkilatlarının Rolü (12.2.1)
Türklerin İslam’la tanışma sürecini ve Talas Savaşı’nın önemini açıklar. · Eski Türk inançlarıyla İslam arasındaki benzerliklerin İslamlaşmaya etkisini analiz eder. · Ribat, fütüvvet ve ahilik teşkilatlarının İslam’ın yayılmasındaki rolünü değerlendirir.
- Emevilerin mevali anlayışı Türkleri uzaklaştırdı; Abbasilerin eşitlikçi tutumu ve 751 Talas Savaşı’nda Karlukların desteği toplu ihtidayı başlattı.
- Gök Tanrı inancındaki tek yaratıcı, uçmağ-tamu ve kurban geleneği İslam’daki tevhit, cennet-cehennem ve kurban ibadetiyle benzerlik gösterir.
- Ribatlar, fütüvvet geleneği, Ahi Evran öncülüğündeki ahilik ve Horasan erenleri İslam’ın Anadolu ve Balkanlarda gönüllü benimsenmesine katkı sağladı.
Görselde taraflarına yer verilen savaşta yaşanan hangi gelişme, Türklerin kitleler hâlinde İslam’a geçişini hızlandırmıştır?
- ATalas Savaşı’nda Karlukların Abbasilerin yanında yer alması
- BEmevilerin mevali anlayışını uygulaması
- CNihavend Savaşı’yla İran’ın fethedilmesi
- DÇin ile ticaretin artması
Aşağıdakilerden hangisi Ahilik teşkilatının özelliklerinden biri değildir?
- AUsta-çırak ilişkisiyle meslek eğitimi vermesi
- BHelal kazancı ve dürüst ticareti esas alması
- CEsnaf arasında dayanışmayı güçlendirmesi
- DYalnızca sınır güvenliğini sağlayan askerî bir kurum olması
Gök Tanrı inancı, Türklerin İslam’ı kolayca benimsemesini nasıl etkilemiştir? Bir cümleyle yazınız.
Eski Türk inanç ve geleneklerinin İslam’daki karşılıklarını tabloya yazınız.
| Eski Türklerde | İslam’daki karşılığı |
|---|---|
| Tek ve eşsiz yaratıcı Gök Tanrı | Allah’ın birliği (tevhit) |
| Uçmağ | cennet |
| Tamu | cehennem |
| Kurban kesme geleneği | kurban ibadeti |
| Cihan hâkimiyeti ülküsü (Kızılelma) | İ’lây-ı Kelimetullah |
Aşağıdaki ifadelerden doğru olanlara D, yanlış olanlara Y yazınız.
| D | Y | |
| Emevilerin mevali anlayışı, Türklerin İslam’a ilgisini artırmıştır. | ✓ | |
| Talas Savaşı 751’de Abbasiler ile Çin arasında yapılmıştır. | ✓ | |
| Ahilik teşkilatı Anadolu’da Ahi Evran öncülüğünde kurulmuştur. | ✓ | |
| Türkler İslam’ı büyük ölçüde zorlama sonucu kabul etmiştir. | ✓ |
Türklerin İslam’la tanışma sürecindeki gelişmeleri eskiden yeniye doğru sıralayınız.
- 4Talas Savaşı
- 5Karahanlıların İslam’ı kabulü
- 2Emevi Dönemi’nde mevali anlayışı
- 1Nihavend Savaşı’yla İran’ın fethi
- 3Abbasilerin iktidara gelmesi
Görselde bazı özellikleri verilen kurum aşağıdakilerden hangisidir?
- AMedrese
- BRibat
- CKervansaray
- DDarüşşifa
Cümlelerdeki boşlukları kutudaki uygun kavramlarla tamamlayınız. Kutudaki bir kavram kullanılmayacaktır.
- Arap olmayan Müslümanları ikinci planda gören Emevi anlayışına mevali denir.
- Anadolu’da esnaf ve sanatkârları bir araya getiren teşkilat Ahi Evran öncülüğünde kurulmuştur.
- Gençlik, yiğitlik ve cömertlik ilkeleri etrafında oluşan geleneğe fütüvvet denir.
- Anadolu’da İslam’ı gönüllere ulaştıran dervişler ve alperenler Horasan erenleri olarak da anılır.
Anadolu ve Balkanlarda İslam’ın kalıcı olarak yerleşmesinde askerî başarıların yanında Ahilerin ve Horasan erenlerinin rolünü açıklayınız.
Abbasilerin aşağıdaki tutumlarından hangisi Türk-Arap ilişkilerinin dostluğa dönüşmesini sağlamıştır?
- AMevali anlayışını sürdürmeleri
- BEşitlikçi ve hoşgörülü bir ümmet politikası izlemeleri
- CÇin ile ittifak kurmaları
- DTürklerden ağır vergiler almaları
Toplulukları ve devletleri İslam tarihindeki yerleriyle eşleştiriniz.
Görseldeki levhada yazılı ilke, Ahilik teşkilatının hangi yönünü öne çıkarır?
- ASınır güvenliğini sağlamasını
- BDevlet yönetimine ortak olmasını
- CAhlak eğitimini meslek eğitimiyle birleştirmesini
- DBilimsel araştırmalara öncülük etmesini
İpuçlarına uyan kavramları yazınız. Turuncu kutulardaki harfler, esnafı ve zanaatkârları bir araya getiren teşkilatın adını verecektir.
Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: AHİLİK