Hücre ve Organelleri: Bitki ve Hayvan Hücrelerinin Karşılaştırılması ve Hücreden Organizmaya
FB.5.3.1. Bitki ve hayvan hücrelerini temel kısımları ve özellikleri açısından karşılaştırabilme: Bitki ve hayvan hücrelerinin benzer ve farklı yönlerini belirler, mikroskobik gözlem verilerini yorumlar ve hücre-doku-organ-sistem-organizma ilişkisini kurar.
- Bitki hücresi hücre duvarı sayesinde köşeli olup kloroplast içerir; hayvan hücresi oval olup sentrozom bulundurur.
- Hücre zarı, sitoplazma, çekirdek, mitokondri, ribozom, golgi ve endoplazmik retikulum her iki hücrede ortaktır.
- Çok hücreli canlılarda yapı birimleri küçükten büyüğe «Hücre -> Doku -> Organ -> Sistem -> Organizma» şeklinde sıralanır.
Görseldeki hücresel yapıları ve kavramları doğru özellikleriyle eşleştiriniz.
Görseldeki bitki ve hayvan hücresi karşılaştırma tablosunda boş bırakılan son sütunu tamamlayınız.
| Karşılaştırılan Özellik | Bitki Hücresi | Hayvan Hücresi |
|---|---|---|
| Dış Görünüş ve Hücre Duvarı | Köşeli şekilli / Hücre duvarı var | Yuvarlak-oval şekilli / Hücre duvarı yok |
| Kloroplast ve Sentrozom | Kloroplast var / Sentrozom yok | Kloroplast yok / Sentrozom var |
| Koful Büyüklüğü ve Sayısı | Büyük ve az sayıda koful | Küçük ve çok sayıda koful |
Hücre zarının «seçici geçirgen», hücre duvarının ise «tam geçirgen» olmasının hücre yaşamı açısından farkını açıklayınız.
Görseldeki mikroskobik incelemede K hücresinin köşeli ve kloroplastlı, L hücresinin oval olduğu görülmüştür. K ve L hangi canlılara ait olabilir?
- AK: Ağız içi epitel hücresi — L: Soğan zarı hücresi
- BK: Elodea (su bitkisi) yaprak hücresi — L: İnsan deri hücresi
- CK: Kas hücresi — L: Çınar yaprağı hücresi
- DK: Sinir hücresi — L: Gül yaprağı hücresi
Hücre araştırmaları ve organellerle ilgili ifadelerden doğru olanlara D, yanlış olanlara Y yazınız.
| D | Y | |
| Hücre zarı canlı, esnek ve seçici geçirgen iken; bitki hücresindeki hücre duvarı cansız ve tam geçirgendir. | ✓ | |
| Enerji üreten mitokondri ve protein sentezleyen ribozom yalnızca hayvan hücrelerinde bulunur. | ✓ | |
| 1665 yılında şişe mantarındaki odacıkları inceleyerek «hücre» adını veren bilim insanı Robert Hooke'tur. | ✓ | |
| Bitkilerin toprak altında kalan kök hücrelerinde güneş ışığı olmadığı için kloroplast bulunmaz. | ✓ |
Cümlelerdeki boşlukları kutuda verilen uygun kavramlarla tamamlayınız.
- Hücre içi sindirimde görev alan lizozom organeli gelişmiş bitki hücrelerinde bulunmaz, hayvan hücrelerinde bulunur.
- Farklı dokuların belirli bir görevi yapmak üzere birleşmesiyle mide ve kalp gibi organlar oluşur.
- Mikroskobu geliştirerek havuz suyundaki tek hücreli canlıları ilk kez gözlemleyen bilim insanı Leeuwenhoek’dur.
Görseldeki Venn şemasında bitki ve hayvan hücrelerinin kesişim (ortak) bölgesine aşağıdakilerden hangisi yazılamaz?
- AHücre zarı ve çekirdek
- BMitokondri ve ribozom
- CHücre duvarı ve kloroplast
- DGolgi cisimciği ve sitoplazma
Görseldeki soğan zarı hücresi bir bitki hücresi olduğu hâlde mikroskopta neden yeşil renkli kloroplast gözlenmez?
Görseldeki hücre araştırmaları zaman çizelgesine bakılarak bilimsel bilgi hakkında hangi çıkarıma ulaşılır?
- ABilimsel bilgiler ilk keşfedildiği anda kesinleşir ve bir daha değişmez.
- BTeknolojik araçlar (mikroskop) geliştikçe hücre hakkındaki bilimsel bilgiler gelişip derinleşir.
- CHücre teorisi yalnızca tek bir bilim insanının çalışmasıyla tamamlanmıştır.
- DElektron mikroskobu icat edilmeden önce organellerin tamamı biliniyordu.
Görseldeki «Hücre -> X -> Mide -> Sindirim Sistemi -> Organizma» şemasında X basamağına hangisi gelmelidir?
- AÇekirdek
- BMide dokusu (Kas ve örtü dokusu)
- CSolunum sistemi
- DMitokondri organeli
Görseldeki çok hücreli bir canlıyı oluşturan organizasyon birimlerini en küçükten en büyüğe doğru 1'den 4'e sıralayınız.
- 33. Uyluk kemiği (Farklı dokuların birleşmesiyle oluşan organ)
- 44. Destek ve hareket sistemi (Kemik ve kas organlarının oluşturduğu sistem)
- 11. Kemik hücresi (Canlının en küçük yapı ve görev birimi)
- 22. Kemik dokusu (Aynı görevdeki kemik hücrelerinin oluşturduğu topluluk)
İpuçlarındaki biyolojik kavramları yazarak numaralı harflerle canlının en küçük yapı birimini (şifreyi) bulunuz.
Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: HÜÇRE