Gökyüzündeki Komşumuz: Güneş
Güneş’in yapısı ve dönme hareketi ile ilgili bilimsel bilgileri toplayıp doğrular. · Güneş gözlemlerinde güvenlik önlemlerini ve kayıt tutmanın önemini açıklar.
- Güneş hakkında bilgiye ulaşırken dört adım izlenir: 1. Araç belirle, 2. Bilgiyi bul, 3. Bilgiyi doğrula, 4. Kaydet ve düzelt.
- Güneş Günlüğü üç A4 kâğıdının katlanıp kurdeleyle bağlanmasıyla hazırlanır; önce bilinenler, sonra öğrenilenler yazılır ve konu boyunca güncellenir.
- Güneş’e kamera, mercek, dürbün ve teleskopla doğrudan bakılmaz; özel filtre kullanılır veya görüntü beyaz ekrana yansıtılır.
- Güneş yüzeyindeki koyu bölgelerin (Güneş lekelerinin) birlikte aynı yöne kayması Güneş’in döndüğünü gösterir; Güneş çok uzakta olduğu için küçük görünür.
İfadeleri Güneş konusuyla ilgili uygun kavramlarla eşleştiriniz.
Doğru olan ifadelerin yanındaki D kutusunu, yanlış olanların yanındaki Y kutusunu işaretleyiniz.
| D | Y | |
| Güneş, sıcak gazlardan oluşan ve Dünya gibi iç içe katmanları bulunan bir yıldızdır. | ✓ | |
| Güneş’in kendi ekseni etrafında döndüğünü anlamak için tek bir gözlem çizimi yeterlidir. | ✓ | |
| Gök bilimciler güvenli gözlem için bazen Güneş görüntüsünü beyaz bir ekrana yansıtır. | ✓ | |
| Bir bilginin sınıfta pek çok kişi tarafından tekrarlanması o bilginin doğrulandığını gösterir. | ✓ | |
| Görünen boyut etkinliğinde topların aynı doğrultuda dizilmesi karşılaştırma yapmayı sağlar. | ✓ |
Görseldeki kartlarda Güneş gözlemiyle ilgili dört farklı uygulama verilmiştir. Göz sağlığı ve güvenli gözlem kurallarına göre hangi karttaki uygulama yanlıştır?
- A1. Kart: Teleskoba güvenli koruyucu filtre takarak gözlem yapmak
- B2. Kart: Teleskoba doğrudan bakmadan görüntüyü beyaz perdeye düşürmek
- C3. Kart: Güneş ışığını büyüteç veya filtresiz dürbünle doğrudan göze odaklamak
- D4. Kart: Gözlem zamanını Güneş’in batmasına yakın saatlere denk getirmek
Görselde Güneş’in yapısı ve dönme hareketi hakkında bilgiye ulaşmanın dört adımı verilmiştir. Şemada K ve L ile gösterilen basamaklara aşağıdakilerden hangisi yazılmalıdır?
- AK: Bilgiyi ezberle — L: Araştırmayı sonlandır
- BK: Bilgiyi bul — L: Kaydet ve düzelt
- CK: Kaydet ve düzelt — L: Bilgiyi bul
- DK: Tahminde bulun — L: Kaynağı değiştir
Boşlukları kutudaki uygun sözcüklerle doldurunuz.
- Güneş, sıcak gazlardan ve katmanlardan oluşan bir yıldız olarak bilinir.
- Güneş Günlüğü’nün ilk sayfasına önce çalışmanın yapıldığı tarih yazılır.
- Gök bilimciler bazen Güneş görüntüsünü beyaz bir ekran üzerine yansıtır.
- Güneş gerçekte çok büyük olduğu hâlde Dünya’dan çok uzakta bulunur.
- Toplanan bilgiler öğretmene veya bilimsel kaynaklara danışılarak doğrulanır.
Görseldeki araştırma kartlarının bilgiye ulaşmanın hangi adımına ait olduğunu ve bu adımın amacını yazarak tabloyu tamamlayınız.
| Araştırma Kartı | Bilgiye Ulaşma Adımı | Bu Adımın Amacı |
|---|---|---|
| 1. Kart (Kaynak seçimi) | Araç belirleme | Bilgiyi hangi kaynaklardan alacağını seçmek |
| 2. Kart (İlgili bölümü ayıklama) | Bilgiyi bulma | Seçilen araçlardan konu verilerini toplamak |
| 3. Kart (Bilimsel kaynakla sınama) | Bilgiyi doğrulama | Ulaşılan bilginin doğruluğunu kontrol etmek |
| 4. Kart (Günlüğe yazıp düzeltme) | Kaydetme ve düzeltme | Eksikleri tamamlayıp doğru bilgiyi kaydetmek |
Görselde farklı günlerde yapılan üç gözlemde Güneş yüzeyindeki X, Y ve Z koyu bölgelerinin konumları verilmiştir. Bölgelerin birbirine göre duruşunu koruyarak birlikte yer değiştirmesi neyi kanıtlar?
Görseldeki Güneş Günlüğü’nün katlanıp bağlanmasından bilgilerin düzeltilmesine kadar yapılan işlemleri sırasıyla numaralandırınız.
- 3Araştırma süresince yeni bilgileri çizim ve kupürlerle günlüğe eklemek
- 4Bilgileri bilimsel kaynaklarla doğrulayıp eksikleri ve yanlışları düzeltmek
- 1Üç A4 kâğıdını ikiye katlayıp iç içe geçirmek ve kurdeleyle bağlamak
- 2İlk sayfaya tarihi yazıp Güneş hakkındaki ön bilgileri not etmek
Görseldeki bilgi kartında tanıtılan Parker uzay aracının göreviyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- AGüneş’e en çok yaklaşan araç olarak Güneş’in yapısı ve dönmesi hakkında veri toplar.
- BGüneş’in katı yüzeyine iniş yaparak oradan kaya ve toprak örnekleri getirmiştir.
- CYalnızca Ay’ın kraterlerini fotoğraflamak için Dünya yörüngesine yerleştirilmiştir.
- DBilim insanlarının Güneş gözlemlerinde filtre kullanma ihtiyacını ortadan kaldırmıştır.
Görselde 1. durumda tek bir günün Güneş çizimi, 2. durumda ise belirli aralıklarla yapılmış üç çizim yer almaktadır. Galileo Galilei’nin Güneş’in döndüğünü kanıtlaması için neden 2. durumdaki gibi çalışması gerekmiştir?
Görselde X noktasındaki gözlemcinin aynı doğrultudaki küçük ve büyük topa bakışı ile gördüğü büyüklükler modellenmiştir. Bu modellemeyle ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?
- AYakındaki küçük top, uzaktaki büyük topa göre gözlemciye daha büyük görünmektedir.
- BBüyük top Güneş’i, uzak konum ise Güneş ile Dünya arasındaki mesafeyi temsil eder.
- CCisimlerin algılanan büyüklüğü, gözlemciye olan uzaklıklarına bağlı olarak değişir.
- DGüneş’in küçük görünmesinin nedeni gerçek çapının Dünya’dan küçük olmasıdır.
İpuçlarındaki kavramları yazınız. Numaralı harflerle güvenli gözlemde kullanılan koruyucu aracı bulunuz.
Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: FİLTRE
Görselde Kerem’in çalışmaya başlarken Güneş Günlüğü’ne yazdığı ilk not verilmiştir. Kerem bilimsel kaynaklarla doğrulama yaptıktan sonra bu nottaki hangi iki hatayı nasıl düzeltmelidir?
Güneş’in dönme hareketini araştıran Elif, genel ağdaki bir blogda okuduğu bilgiyi günlüğüne yazmadan önce okul kütüphanesindeki bilim ansiklopedisine ve öğretmenine danışmıştır. Elif’in bu davranışı hangisini gösterir?
- ADijital içeriklerin araştırma aracı olarak seçilmesinin hatalı olduğunu
- BBilgi toplama sürecinde ilk karşılaşılan kaynağın yeterli sayıldığını
- CUlaşılan bilginin bilimsel kaynaklarla doğrulanmadan kesinleşmeyeceğini
- DGüneş Günlüğü’ne araştırma yapmadan önce tahminlerin yazıldığını