Ülkemizin Komşularıyla Ekonomik ve Kültürel İlişkileri ve 3. Öğrenme Alanına Giriş: Yaşadığımız İldeki Ortak Miras Ögeleri (SB.5.2.4 & SB.5.3.1)
Ülkemizin kara sınırı bulunan komşu devletlerle yürüttüğü ekonomik (ithalat, ihracat, enerji hatları, ulaşım) ve kültürel/insani ilişkileri topladığı bilgiler üzerinden değerlendirir. · Ortak miras kavramını tanımlayarak somut (taşınabilir ve taşınmaz) ve somut olmayan kültürel miras ögelerini örneklerle sınıflandırır. · Yaşadığı ildeki somut ve somut olmayan ortak miras ögelerinden hareketle ortak mirasın korunmasının ve gelecek kuşaklara aktarılmasının önemine ilişkin çıkarım yapar.
- Türkiye’nin 8 komşusu vardır: Batıda Yunanistan ve Bulgaristan; doğuda Gürcistan, Ermenistan, Nahçıvan (Azerbaycan) ve İran; güneyde Irak ve Suriye.
- Ülkemiz dış satımda (ihracat) makine, taşıt, tekstil ve gıda satar; dış alımda (ithalat) petrol ve doğal gaz alır; TANAP ve Bakü-Tiflis-Kars Demiryolu stratejik köprüdür.
- Geçmişten kalan ve tüm insanlığa ait sayılan değerlere ortak miras denir ve UNESCO tarafından Dünya Miras Listesi’ne alınarak korunur.
Sol sütundaki kavram ve projeleri sağ sütundaki açıklamalarıyla eşleştiriniz.
Görseldeki sınır kapıları ve komşu ülkeler eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?
- AKapıkule Sınır Kapısı — Bulgaristan (Batı sınırımız)
- BSarp Sınır Kapısı — Gürcistan (Doğu/Kuzeydoğu sınırımız)
- CHabur Sınır Kapısı — Irak (Güney sınırımız)
- Dİpsala Sınır Kapısı — İran (Doğu sınırımız)
Komşularımızla ilişkiler ve ortak miras konularıyla ilgili ifadelerden doğru olanlara D, yanlış olanlara Y kutusunu işaretleyiniz.
| D | Y | |
| Bakü-Tiflis-Kars (Demir İpek Yolu) demiryolu hattı Azerbaycan, Gürcistan ve Türkiye’yi birbirine bağlar. | ✓ | |
| Türkiye, İran ve Irak gibi komşularına ham petrol ve doğal gaz ihraç eden (satan) bir ülkedir. | ✓ | |
| Müzelerde sergilenen sikkeler, çanak çömlekler ve el yazması kitaplar taşınabilir somut kültürel mirastır. | ✓ | |
| Dünya üzerindeki ortak kültürel ve doğal mirasları belirleyip koruma altına alan uluslararası kuruluş UNESCO’dur. | ✓ |
Görseldeki ortak miras ögelerini «Somut Miras, Somut Olmayan Miras ve Karma Miras» olarak sınıflandırıp tabloyu tamamlayınız.
| Ortak Miras Ögesi | Bulunduğu İl / Kapsam | Miras Türü |
|---|---|---|
| 1. Göbeklitepe Arkeolojik Alanı | Şanlıurfa | Somut Kültürel Miras (Taşınmaz) |
| 2. Pamukkale Travertenleri ve Hierapolis | Denizli | Karma Miras (Doğal + Kültürel) |
| 3. Karagöz Gölge Oyunu ve Ebru Sanatı | Türkiye Geneli | Somut Olmayan Kültürel Miras |
| 4. Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası | Sivas | Somut Kültürel Miras (Taşınmaz) |
Cümlelerdeki boşlukları kutuda verilen uygun kavramlarla tamamlayınız.
- Bir ülkenin ihtiyaç duyduğu enerji veya ürünleri başka ülkelerden satın almasına ithalat (dış alım) denir.
- Türkiye’nin Azerbaycan’a bağlı Özerk Cumhuriyeti ile bağlantı kurduğu sınır kapısı Dilucu Sınır Kapısı’dır.
- Kuşaktan kuşağa aktarılan Dede Korkut hikâyeleri, âşıklık geleneği ve Nevruz somut olmayan kültürel mirastır.
Görseldeki dört kültürel değerden hangisi «Somut Olmayan Kültürel Miras» listesinde yer alır?
- A1: Efes Antik Kenti (İzmir)
- B2: Edirne Selimiye Camii
- C3: Geleneksel Çini ve Ebru Sanatı
- D4: Nemrut Dağı Heykelleri (Adıyaman)
Görseldeki Türkiye dış ticaret tablosuna göre ülkemizin komşularıyla ekonomik ilişkileri hakkında hangisine ulaşılabilir?
- AKomşularımızdan yalnız tarım ürünü alıp ham petrol satmaktayız
- BSanayi ve gıda ihraç edilmekte, petrol ve doğal gaz ithal edilmektedir
- CBatı komşularımızla hiçbir kara ve demiryolu bağlantımız yoktur
- DBoru hatları yalnızca turizm amaçlı kullanılmaktadır
Görseldeki Kapadokya (Nevşehir) ve Pamukkale (Denizli) alanlarının UNESCO listesinde neden «Karma Miras» sayıldığını kısaca açıklayınız.
Görseldeki Bakü-Tiflis-Kars (Demir İpek Yolu) ve TANAP hattı üzerinde yer alan ülkeleri doğudan batıya (Hazar’dan Avrupa’ya) doğru 1’den 4’e kadar sıralayınız.
- 22. Gürcistan (Kafkasya geçiş ülkesi)
- 11. Azerbaycan (Hazar Denizi kıyısı — Başlangıç noktası)
- 33. Türkiye (Anadolu transit köprüsü)
- 44. Yunanistan / Bulgaristan (Avrupa’ya açılan batı komşularımız)
Görseldeki vatandaşlık davranışlarından hangisi yaşadığımız ildeki ortak miras ögelerini koruma sorumluluğumuza aykırıdır?
- AMüzeleri ve antik kentleri kurallara uyarak ziyaret etmek
- BTarihi yapıların duvarlarına isim kazımak ve izinsiz kazı yapmak
- CYöresel el sanatlarımızı ve geleneklerimizi öğrenip yaşatmak
- DKültürel mirasımızı tanıtan okul projelerine ve gezilere katılmak
İpuçlarındaki kavramları kutulara yazınız. Numaralı harflerle «kuşaktan kuşağa aktarılan ortak kültürel ve doğal değerler» kavramını bulunuz.
Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: MİRAS
Görseldeki Türkiye haritası kartına göre ülkemizin coğrafi konumunun komşularımızla ticaret ve enerji ulaşımına sağladığı avantajı açıklayınız.