Yardımlaşma ve Dayanışmanın Toplumsal Birliğe Etkisi & Yaşadığımız İlin Göreceli Konumu
SB.5.1.3. Toplumsal birliği sürdürmeye yönelik yardımlaşma ve dayanışma faaliyetlerine katkı sağlayabilme ve sonuçlarını değerlendirebilme · SB.5.2.1. Harita, pusula ve yönlerden yararlanarak yaşadığı ilin göreceli konum özelliklerini algılayabilme
- İnsanların ihtiyaç sahiplerine destek olmasına yardımlaşma, sevinçte ve zorlukta kenetlenerek ortak hareket etmesine dayanışma denir; imece, sadaka taşı, zimem defteri, Kızılay ve AFAD toplumsal birliği güçlendirir.
- Harita üzerinde konum belirlerken 4 ana yön (Kuzey, Güney, Doğu, Batı) ve 4 ara yön (Kuzeydoğu, Kuzeybatı, Güneydoğu, Güneybatı) kullanılır; yön oku daima Kuzey’i gösterir.
- Bir yerin denizlere, komşu illere ve ülkelere, yer şekillerine, yükseltiye, su kaynaklarına ve ulaşım yollarına göre sahip olduğu kendine özgü özelliklere göreceli (özel) konum denir.
- Fiziki haritalarda renkler yükselti basamaklarını gösterir: yeşil (0-500 m alçak ovalar), sarı-turuncu (500-1500 m platolar) ve kahverengi (1500 m üzeri yüksek dağlar).
Sol sütundaki kavramları sağ sütundaki açıklamalarıyla eşleştiriniz.
Cümlelerdeki boşlukları kutuda verilen uygun kavramlarla tamamlayınız.
- Haritaların köşesinde bulunan yön okunun ucu her zaman Kuzey ana yönünü gösterir.
- Toplumda insanların sevinçte ve tasada birbirine kenetlenerek ortak hareket etmesine dayanışma denir.
- Ülkemiz yönetim birimi olarak siyasi haritada sınırları gösterilen toplam 81 ilden oluşur.
- Fiziki haritalarda yüksekliği 1500 metreden fazla olan yüksek dağlık alanlar kahverengi tonlarıyla gösterilir.
Görseldeki komşu iller şemasında Eskişehir merkez alınmıştır. Buna göre Kütahya’dan yola çıkıp Eskişehir üzerinden Ankara’ya giden bir otobüs hangi yöne doğru ilerlemiştir?
- AKuzeyden güneye doğru
- BDoğudan batıya doğru
- CBatıdan doğuya doğru
- DGüneyden kuzeye doğru
Görseldeki pusula gülü şemasında K, L, M ve N ile gösterilen ara yönlerden hangisi Kuzey ile Batı ana yönlerinin tam ortasında yer alır?
- AK — Kuzeybatı (KB)
- BL — Kuzeydoğu (KD)
- CM — Güneybatı (GB)
- DN — Güneydoğu (GD)
Toplumsal dayanışma ve göreceli konum konularıyla ilgili ifadelerden doğru olanların D, yanlış olanların Y kutusunu işaretleyiniz.
| D | Y | |
| Okulda düzenlenen fidan dikme ve kütüphane kurma kampanyaları öğrencilere empati ve sorumluluk bilinci kazandırır. | ✓ | |
| Fiziki Türkiye haritasında yeşil renkle gösterilen kıyı ovaları, ormanların en gür olduğu yerleri temsil eder. | ✓ | |
| Türkiye’de batıdan doğuya doğru gidildikçe genel olarak yükselti artar ve kış sıcaklıkları düşer. | ✓ | |
| Ara yönler isimlendirilirken daima önce Doğu veya Batı kelimesi söylenir (Doğukuzey gibi). | ✓ | |
| Bir ilin denize kıyısının olması ve önemli ulaşım kavşağında bulunması o ilin göreceli konumunun sonucudur. | ✓ |
Görseldeki fiziki harita renk anahtarında Çukurova’nın yeşil, Konya Ovası’nın sarı, Ağrı Dağı’nın ise kahverengi ile gösterilmesinin temel nedenini kısaca açıklayınız.
Görseldeki dört il kartını inceleyerek her ilin öne çıkan göreceli konum özelliğini ve gelişen ekonomik faaliyeti tabloya yazınız. İlk satır örnektir.
| İl Adı | Göreceli Konum Özelliği | Gelişen Faaliyet |
|---|---|---|
| 1. Antalya | Akdeniz kıyısı ve güneşli iklim | Yaz turizmi ve seracılık |
| 2. Adana | Verimli Çukurova ve barajlar | Tarım ve tarıma dayalı sanayi |
| 3. Zonguldak | Zengin taş kömürü yatakları | Madencilik ve demir-çelik |
| 4. Erzurum | Yüksek platolar ve Palandöken | Hayvancılık ve kış turizmi |
Görselde verilen dört yerleşim alanını, fiziki haritadaki deniz seviyesinden yükseltisi en az olandan en fazla olana doğru (kıyıdan yüksek dağlara) 1’den 4’e kadar sıralayınız.
- 4Erzurum-Kars Platosu ve Dağları — Doğu Anadolu’da yüksek basamakta (~2000 m+, kahverengi)
- 1İzmir Kıyı Ovası — Deniz seviyesinde (0 - 200 m, fiziki haritada koyu yeşil)
- 3Konya Platosu — İç kesimde orta yükselti basamağında (~1000 m, sarı-turuncu)
- 2Bursa İnegöl Ovası — Alçak-orta yükselti basamağında (~300 - 500 m, açık yeşil)
Görseldeki Bursa il kimlik kartını inceleyiniz. Bursa’nın göreceli konumunun şehirdeki ekonomik faaliyetleri ve ulaşımı nasıl çeşitlendirdiğini iki örnekle açıklayınız.
Görseldeki kültür ve dayanışma panosuna göre aşağıdaki ifadelerden hangisine ulaşılamaz?
- ASadaka taşı ve zimem defteri ihtiyaç sahibini incitmeden yardım ulaştırmayı amaçlamıştır.
- BAFAD ve Türk Kızılayı doğal afetlerde arama-kurtarma ve insani yardım çalışmaları yürütür.
- CYardımlaşma ve dayanışma faaliyetleri toplumda güven, sevgi ve aidiyet bağlarını güçlendirir.
- DToplumsal dayanışma yalnızca geçmiş yüzyıllarda kalmış, günümüzde tamamen sona ermiştir.
İpuçlarındaki kavramları kutulara yazarak “renkli ibresi daima Kuzey yönünü gösteren yön bulma aracı” kavramını bulunuz.
Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: PUSULA
Görseldeki iki ilin karşılaştırma kartına göre Rize ve Kayseri illerindeki iklim ve yaşam farklılığının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- Aİki ilimizin birbirinden tamamen farklı ülkelerin sınırları içinde bulunması
- BDenize göre konum ve yükselti gibi göreceli konum özelliklerinin farklı olması
- CKayseri ilimizde kullanılan pusula ibresinin sürekli Güney yönünü göstermesi
- DKaradeniz kıyısındaki Rize’de dört mevsim boyunca hiç yağış görülmemesi