Mesleklerin Çalışma Yerleri (Eyne Ya'melü?), Fiil Cümlesi, Şemsî-Kamerî Harfler ve Sıla-i Rahim
ARP.6.1.3: Aile ve akraba bireylerinin çalıştıkları iş yerlerini (اَلْمَدْرَسَةُ، اَلْمُسْتَشْفَى، اَلشَّرِكَةُ، اَلْمَصْنَعُ، اَلْمَزْرَعَةُ) ve «أَيْنَ يَعْمَلُ / تَعْمَلُ؟» kalıbını فِي harf-i cerriyle kullanabilme · ARP.6.1.5: فِي harf-i cerrinden sonra gelen Şemsî ve Kamerî harfli kelimeleri ulama (geçiş) kuralına uygun seslendirebilme ve sıla-i rahimin önemini değerlendirebilme
- Başlıca iş yerleri: اَلْمَدْرَسَةُ (okul), اَلْمُسْتَشْفَى (hastane), اَلشَّرِكَةُ (şirket), اَلْمَصْنَعُ (fabrika), اَلْمَزْرَعَةُ (çiftlik), اَلْفُرْنُ (fırın).
- Bulunma anlamı katan فِي edatı sonraki ismin sonunu esre (-i) yapar (فِي الْمَدْرَسَةِ); اَلْمُسْتَشْفَى kelimesinin sonu değişmez.
- Akrabaları ziyaret edip hâl hatır sormaya ‘Sıla-i Rahim’ denir: «أَنَا أُحِبُّ أُسْرَتِي وَأَقْرِبَائِي» (Ailemi ve akrabalarımı seviyorum).
Arapça iş yeri ve meslek kavramlarını Türkçe karşılıklarıyla eşleştiriniz.
Görseldeki meslek ve iş yeri eşleştirme kartlarından hangisinde meslek sahibi kendi görev yeriyle doğru eşleştirilmiştir?
- A1. kartta mühendisin (مُهَنْدِسٌ) fırında (فِي الْفُرْنِ) çalışması
- B2. kartta işçinin (عَامِلٌ) fabrikada (فِي الْمَصْنَعِ) çalışması
- C3. kartta fırıncının (خَبَّازٌ) eczanede (فِي الصَّيْدَلِيَّةِ) çalışması
- D4. kartta çiftçinin (فَلَّاحٌ) mahkemede (فِي الْمَحْكَمَةِ) çalışması
Görseldeki فِي harf-i cerriyle kurulmuş ifadelerden hangisinde son hareke veya ulama (geçiş) okunuşu kuralına uyulmadığı için kullanım hatalıdır?
- A1. kutuda فِي الْمَدْرَسَةِ ifadesinde son harekenin esre yapılması
- B2. kutuda فِي الْمَصْنَعُ ifadesinde son harekenin ötre bırakılması
- C3. kutuda فِي الشَّرِكَةِ ifadesinde şeddeli şemsî harfe geçilmesi
- D4. kutuda فِي الْمَزْرَعَةِ ifadesinde cezimli lâm harfine bağlanılması
Çalışma yerleri, فِي harf-i cerri ve ulama kurallarıyla ilgili ifadelerden doğru olanların D, yanlış olanların Y kutusunu işaretleyiniz.
| D | Y | |
| فِي harf-i cerri önüne geldiği iş yeri isminin son harekesini ötre iken esreye (kesra) dönüştürür. | ✓ | |
| اَلْمُسْتَشْفَى kelimesinin sonunda elif-i maksûre (ى) bulunduğu için başına فِي gelse de sonu değişmez. | ✓ | |
| فِي الشَّرِكَةِ ifadesi okunurken ش kamerî harf olduğu için ‘fi’l-şeriketi’ şeklinde lâm sesi açıkça duyulur. | ✓ | |
| Akrabaları ziyaret etmeye, hâl ve hatırlarını sormaya ve akrabalık bağlarını gözetmeye ‘Sıla-i Rahim’ denir. | ✓ | |
| Kadın bir akrabanın nerede çalıştığını sormak için «أَيْنَ يَعْمَلُ؟» soru kalıbı kullanılır. | ✓ |
Cümlelerdeki boşlukları kutuda verilen uygun Arapça kelimelerle tamamlayınız.
- Mühendisin şirkette çalıştığını «هُوَ مُهَنْدِسٌ، يَعْمَلُ فِي الشَّرِكَةِ» anlatır.
- Fırında ekmek pişiren meslek sahibine Arapçada خَبَّازٌ (fırıncı) denir.
- Ofisteki memuru «يَعْمَلُ الْمُوَظَّفُ فِي الْمَكْتَبِ» cümlesi ifade eder.
- «أَنَا أُحِبُّ أُسْرَتِي وَأَقْرِبَائِي» cümlesi ‘Ailemi ve akrabalarımı seviyorum’ demektir.
Görseldeki iş yeri kartlarını inceleyerek o mekânda çalışan meslek sahibinin Arapçasını ve iş yerinin Türkçe anlamını tabloya yazınız. İlk satır örnektir.
| İş Yeri Kartı | Çalışan Meslek (Arapça) | İş Yerinin Anlamı |
|---|---|---|
| 1. فِي الْمُسْتَشْفَى | طَبِيبٌ / مُمَرِّضَةٌ | Hastanede |
| 2. فِي الْمَصْنَعِ | عَامِلٌ | Fabrikada |
| 3. فِي الْمَزْرَعَةِ | فَلَّاحٌ | Çiftlikte |
| 4. فِي الْمَطْعَمِ | طَبَّاخٌ | Lokantada |
Görseldeki فِي الْمَزْرَعَةِ ve فِي الشَّرِكَةِ ifadelerinin okunuşlarında اَلْ takısının nasıl seslendirildiğini karşılaştırarak yazınız.
Görseldeki «Sıla-i Rahim ve Akrabalık Hukuku» panosuna göre aşağıdaki davranışlardan hangisi bu değerle bağdaşmaz?
- ABayramlarda ve özel günlerde dede, nine, amca ve teyzeyi ziyaret etmek
- BHastalıkta ve sevinçli günlerde akrabaların hâl ve hatırlarını sormak
- CUzaktaki akrabalarla iletişimi tamamen koparıp yalnızca kendi işiyle ilgilenmek
- DAkrabaların mesleklerine ve topluma sundukları emeğe saygı duymak
Görseldeki diyalogda yer alan «أَيْنَ تَعْمَلُ خَالَتُكَ؟» (Teyzen nerede çalışıyor?) sorusuna ‘O, hastanede çalışıyor’ anlamında verilecek doğru cevap hangisidir?
- Aهِيَ تَعْمَلُ فِي الْمُسْتَشْفَى
- Bهُوَ يَعْمَلُ فِي الْمُسْتَشْفَى
- Cهِيَ تَعْمَلُ فِي الْمَصْنَعِ
- Dهُوَ يَعْمَلُ فِي الْمَدْرَسَةِ
Görseldeki bir akrabayı dört aşamalı bütüncül paragrafla tanıtma adımlarını (Kim? → Meslek ve nitelik → Çalışma yeri → Sevgi ifadesi) 1’den 4’e kadar numaralandırınız.
- 1هٰذَا خَالِي (Bu benim dayımdır)
- 2هُوَ مُهَنْدِسٌ نَشِيطٌ (O çalışkan bir mühendistir)
- 4أَنَا أُحِبُّ خَالِي (Ben dayımı seviyorum)
- 3هُوَ يَعْمَلُ فِي الشَّرِكَةِ (O şirkette çalışıyor)
İpuçlarındaki kavramları kutulara yazınız. Numaralı harfleri birleştirerek عَامِلٌ kelimesinin Türkçe karşılığını bulunuz.
Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: İŞÇİ
Görseldeki iki tanıtım cümlesini inceleyerek teyzenin kim olduğunu, mesleğini, niteliğini ve nerede çalıştığını Türkçe olarak yazınız.
Görseldeki ulama (geçişli okuma) kartlarından hangilerinde فِي edatından sonra lâm harfi okunmadan doğrudan şeddeli harfe geçilir?
- A1 ve 2. kartlarda (فِي الْمُسْتَشْفَى ve فِي الْمَكْتَبِ)
- B1 ve 3. kartlarda (فِي الْمُسْتَشْفَى ve فِي الصَّيْدَلِيَّةِ)
- C2 ve 4. kartlarda (فِي الْمَكْتَبِ ve فِي الدُّكَّانِ)
- D3 ve 4. kartlarda (فِي الصَّيْدَلِيَّةِ ve فِي الدُّكَّانِ)