Işığın Yansıması: Gelen Işın, Yansıyan Işın, Yüzeyin Normali ve Yansıma Kanunları
FB.6.4.2. Işığın yansımasında gelen ışın, yansıyan ışın ve yüzeyin normali arasındaki ilişki ile ilgili kanıt kullanabilme. · Düzgün ve dağınık yansımada gelen ışın, yansıyan ışın, yüzeyin normali, gelme açısı ve yansıma açısını çizim ve verilerle gösterir. · Deneysel ölçüm verilerini kullanarak her türlü yansımada gelme açısının yansıma açısına eşit olduğunu kanıtlar.
- Yüzeye çarpan ışına gelen ışın, geri dönene yansıyan ışın, dik çizgiye normal (N) denir.
- Yansıma kanununa göre gelme açısı = yansıma açısı; dik gelen ışın (0°) geri döner.
- Pürüzsüz yüzeyde düzgün yansıma (net görüntü), pürüzlü yüzeyde dağınık yansıma gerçekleşir.
Görseldeki düzlem ayna yansıma modelinde yer alan kavramları doğru tanımlarıyla eşleştiriniz.
Görseldeki düzlem aynaya gönderilen K ışınının ayna yüzeyiyle yaptığı açı 25° olduğuna göre yansıma açısı kaç derecedir?
- A25°
- B50°
- C65°
- D90°
Görseldeki deneyde gelen ışın ile yansıyan ışın arasındaki toplam açı 110° ölçülmüştür. Işının aynayla yaptığı açı kaçtır?
- A35°
- B45°
- C55°
- D70°
Görseldeki düzgün ve dağınık yansıma düzeneklerini özelliklerine göre tabloda karşılaştırınız.
| Karşılaştırılan Özellik | Düzgün Yansıma | Dağınık Yansıma |
|---|---|---|
| Yüzey Özelliği ve Örnek | Pürüzsüz (Ayna, durgun su) | Pürüzlü (Duvar, buruşuk folyo) |
| Paralel Gelen Işınların Durumu | Paralel olarak yansır | Farklı yönlere dağılarak yansır |
| Görüntü Netliği ve Kanun | Net görüntü oluşur (i = r) | Net görüntü oluşmaz (i = r) |
Işığın yansıması ve yansıma kanunlarıyla ilgili ifadelerden doğru olanlara D, yanlış olanlara Y yazınız.
| D | Y | |
| Gelen ışın, yansıyan ışın ve yüzeyin normali daima aynı düzlem içindedir. | ✓ | |
| Pürüzlü yüzeylerde gerçekleşen dağınık yansımada gelme açısı yansıma açısından farklıdır. | ✓ | |
| Yansıtıcı yüzeye 90° dik açıyla gönderilen ışının gelme açısı 0° olup kendi üzerinden geri döner. | ✓ | |
| Gelen ışın ile yansıyan ışın arasındaki açı 80° ise gelme açısı 80° olarak ölçülür. | ✓ |
Durgun göl suyuna taş atıldığında sudaki ağaç görüntüsünün bulanıklaşıp kaybolmasının nedenini açıklayınız.
Cümlelerdeki boşlukları kutuda verilen uygun kavram ve değerlerle tamamlayınız.
- Durgun bir gölde ağaçların net görüntüsünün oluşması düzgün yansıma olayına kanıttır.
- Normalle 40° açı yaparak aynaya gelen ışının gelen ve yansıyan ışınları arasındaki toplam açı 80° olur.
- Buruşuk alüminyum folyoda paralel ışınların farklı yönlere gitmesi yüzey normallerinin paralel olmamasındandır.
Görseldeki dağınık yansımada paralel gelen ışınlar farklı yönlere dağıldığı hâlde yansıma kanunu geçerli midir?
Görseldeki K, L, M ve P ışınlarını yansıma açılarına göre en küçükten en büyüğe 1’den 4’e sıralayınız.
- 33. M ışını: Ayna yüzeyiyle 50° açı yaparak gelen ışın (Yansıma açısı = 40°)
- 22. L ışını: Normalle 20° açı yaparak gelen ışın (Yansıma açısı = 20°)
- 44. P ışını: Ayna yüzeyiyle 30° açı yaparak gelen ışın (Yansıma açısı = 60°)
- 11. K ışını: Yüzeye dik (normal üzerinden) gelen ışın (Yansıma açısı = 0°)
Görseldeki gibi düzlem aynaya yüzeyin normali (N) üzerinden dik gönderilen lazer ışını için hangisi doğrudur?
- AGelme açısı 90°, yansıma açısı 90° olur.
- BGelme ve yansıma açısı 0° olup kendi üzerinden geri yansır.
- CGelme açısı 45° olup aynaya paralel ilerler.
- DAynadan yansımadan diğer tarafa geçer.
Görseldeki öğrenci lazer deneyinde 3 farklı ölçüm kaydetmiştir. Tablodaki veriler hangi bilimsel iddiayı kanıtlar?
- AGelme açısı büyüdükçe yansıma açısı küçülür.
- BGelme açısı daima ayna ile yapılan açıya eşittir.
- CYansıma açısı her ölçümde gelme açısına birebir eşittir.
- DIşık yalnızca 45° açıyla gönderildiğinde düzgün yansır.
İpuçlarındaki fen kavramlarını yazarak numaralı harflerle ışığın çarptığı ortam sınırını (şifreyi) bulunuz.
Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: YÜZEY