VII-XIII. Yüzyıllar Arasında İslam Medeniyetinin İnsanlığın Ortak Mirasına Katkıları
SB.6.3.2. VII-XIII. yüzyıllar arasında İslam medeniyetinin eğitim, bilim, hukuk, kültür, sanat ve mimari alanlarında insanlığın ortak mirasına katkılarına dair akıl yürütebilme (a. Katkıları belirler, b. Eğitim, bilim, hukuk, kültür, sanat ve mimari alanları ile ilişkilendirir, c. Çıkarımda bulunur).
- Eğitimde Bağdat’taki Beytü’l-Hikme ve Selçuklu Nizamiye Medreseleri öncü bilim merkezleridir.
- Hârizmî cebir ve 0’ı, İbn Sînâ tıbbı, İbnü’l-Heysem optiği, Cezerî sibernetik bilimini geliştirmiştir.
- Medine Sözleşmesi hukuku; hat, ebru ve Divriği Ulu Camii sanatı; Endülüs Avrupa’yı beslemiştir.
Görseldeki Müslüman bilim insanlarını insanlığın ortak mirasına yaptıkları katkılarla eşleştiriniz.
Görseldeki İslam medeniyeti kurumlarının hizmet ettikleri temel alanları tabloda tamamlayınız.
| Tarihî Kurum | Temel İşlevi | İlgili Olduğu Alan |
|---|---|---|
| Nizamiye Medreseleri | Ücretsiz ve burslu yükseköğretim | Eğitim ve bilim alanı |
| Darüşşifa (Bimaristan) | Hasta tedavisi ve tıp uygulaması | Sağlık ve tıp alanı |
| Divan-ı Mezalim | Yöneticiler hakkındaki şikâyetler | Hukuk ve adalet alanı |
Bilimin «insanlığın ortak mirası» olması ne demektir? VII–XIII. yüzyıl İslam medeniyetinden örnekle açıklayınız.
Görseldeki Bağdat Beytü’l-Hikme şemasına göre bu kurumun ortak mirasa en önemli katkısı hangisidir?
- AYalnızca askeri silah üretimiyle sınır güvenliğini sağlaması
- BAntik eserleri çevirip koruyarak deneylerle geliştirmesi
- CBilimsel bilginin başka ülkelere aktarımını yasaklaması
- DEğitimi yalnız saray görevlilerinin çocuklarına vermesi
VII–XIII. yüzyıl İslam medeniyetinin katkılarıyla ilgili ifadelerden doğru olanlara D, yanlış olanlara Y yazınız.
| D | Y | |
| Cezerî su gücü ve dişli çarklarla çalışan otomatlar tasarlayarak sibernetik ve robotiğin öncüsü olmuştur. | ✓ | |
| İslam medeniyetinde üretilen bilimsel eserlerin Avrupa’daki Rönesans hareketine hiçbir etkisi olmamıştır. | ✓ | |
| Medine Sözleşmesi ve Veda Hutbesi din ve vicdan hürriyeti ile temel insan haklarını güvenceye almıştır. | ✓ | |
| Suyun üzerine serpilen boyalarla yapılan geleneksel süsleme sanatına «hat (hüsnühat)» adı verilir. | ✓ |
Cümlelerdeki boşlukları kutuda verilen uygun kavram ve isimlerle tamamlayınız.
- VIII. yüzyılda Semerkant şehrinde kâğıt imalathanelerinin kurulması kitap ve kütüphane sayısını hızla artırmıştır.
- Cami merkezli medrese, şifahane, kütüphane ve aşevinden oluşan sosyal yapı topluluğuna külliye denir.
- Damıtma imbiğini geliştirerek deneysel kimyanın öncüsü kabul edilen bilgin Câbir bin Hayyân’dır.
Görseldeki geleneksel sanat ve mimari kartlarından hangisinde sanat dalı ile tanımı yanlış eşleştirilmiştir?
- ATezhip: El yazmalarını altın yaldız ve motiflerle süsleme sanatı
- BEbru: Kitreli sudaki boyaların kâğıda aktarılması sanatı
- CHat: Mermer ve taş sütunları oyarak üç boyutlu heykel sanatı
- DÇini: Mimaride kullanılan sırlı ve renkli toprak bezeme sanatı
Görseldeki bilgi aktarım haritasına göre İslam bilim mirası Avrupa’ya öncelikle hangi merkezler üzerinden geçmiştir?
- Aİskandinavya ve Sibirya ticaret yolları üzerinden
- BEndülüs (Toledo) ve Sicilya tercüme merkezleri üzerinden
- CAvustralya ve Güney Amerika limanları üzerinden
- DYalnızca Çin Seddi boyunca uzanan kara yolu üzerinden
Görseldeki UNESCO Dünya Mirası Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası bir arada düşünüldüğünde hangisine ulaşılır?
- Aİbadet, taş sanatı ve sağlık hizmetinin bir arada sunulduğuna
- BAnadolu’da yapıların yalnız ahşap malzemeden yapıldığına
- CDarüşşifalarda yalnız zenginlere ücretli bakıldığına
- DMimaride geometrik ve bitkisel motiflerden kaçınıldığına
Görseldeki Bîrûnî ve Fârâbî kartlarına göre bu iki bilginin öne çıktıkları bilim alanlarını yazınız.
Görseldeki bilimsel mirasın korunup Avrupa’da Rönesans’a zemin hazırlama sürecini 1’den 4’e sıralayınız.
- 11. İlk vahiy «Oku!» emri ve Suffe ile İslam dünyasında ilme yönelişin başlaması
- 33. Endülüs ve Sicilya’da Müslüman bilginlerin eserlerinin Latinceye tercüme edilmesi
- 44. Çevirilerin Avrupa üniversitelerinde okutularak Rönesans’a zemin hazırlaması
- 22. Beytü’l-Hikme’de antik eserlerin Arapçaya çevrilip deneylerle zenginleştirilmesi
İpuçlarındaki kavramları yazarak numaralı harflerle uygarlıkların ortak birikimi kavramını (şifreyi) bulunuz.
Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: MİRAS