Ova Çocuk Metni (Bölüm 1): Farklı Ülkelerin Kültürleri, Beden Dili, Zamirler (Kişi, İşaret, Belgisiz, Soru Zamirleri) ve Metin Çözümleme (T.D.6.1 / T.O.6.5)
T.D.6.1 / T.O.6.1 / T.O.6.5. «Ova Çocuk» metni bağlamında anlamını bilmediği sözcük ve deyimlerin anlamını tahmin eder; farklı ülkelerin kültürlerini merak, empati ve açık fikirlilikle inceler. · T.D.6.17 / T.D.6.20 / T.O.6.7 / T.O.6.17-19. Metnin bölümlerini (serim-düğüm-çözüm / giriş-gelişme-sonuç), düşünceyi geliştirme yollarını, çoklu ortam ögelerinin işlevlerini ve iletişimde beden dilinin rolünü çözümler. · T.Y.6.9-10 / T.Y.6.21. İsimlerin yerini tutan zamirleri (kişi, işaret, belgisiz ve soru zamirleri) işlevlerine göre ayırt eder; zamir ile sıfat farkını ve yazım-noktalama kurallarını doğru uygular.
- Farklı kültürleri anlatan metinler merak, empati ve açık fikirlilikle incelenir; hikâye edici metinler serim (giriş), düğüm (gelişme) ve çözüm (sonuç) bölümlerinden oluşur.
- Sözlü iletişimde el-kol hareketleri (jest), yüz ifadeleri (mimik), göz teması ve ses tonu mesajı güçlendirir.
Sol sütundaki sözcük hâlindeki zamir türlerini sağ sütundaki örnek cümlelerle eşleştiriniz.
Görseldeki «O» sözcüğü kullanım kartlarına göre hangi cümlede «o» sözcüğü kişi zamiri olarak kullanılmıştır?
- A1: O kitabı geçen hafta okumuştum (İsimden önce → İşaret sıfatı)
- B2: O, kütüphaneye yeni üye olan öğrencidir (İnsan → Kişi zamiri)
- C3: O, rafa sığmadığı için dolaba konuldu (Eşya → İşaret zamiri)
- D4: O sokakta tarihi konaklar var (İsimden önce → İşaret sıfatı)
Görseldeki metin parçasında «Bozkırda yaşayan göçebe ailelerin çadırları ile şehirdeki taş evler birbiriyle
- ATanımlama
- BKarşılaştırma
- CBenzetme
- DKişileştirme
Görseldeki cümlelerde altı çizili/koyu yazılan sözcüklerin «Zamir (Adıl)» mı yoksa «Sıfat (Ön Ad)» mı olduğunu ve türünü
| Örnek Cümle | Sözcük Türü (Zamir / Sıfat) | Açıklaması / Gerekçesi |
|---|---|---|
| 1. Bu dergi farklı ülkeleri tanıtıyor. | İşaret Sıfatı | «dergi» isminin önüne gelerek onu belirtmiştir. |
| 2. Bunu kültür köşesine asalım. | İşaret Zamiri | İsmin yerini işaret yoluyla tek başına tutmuştur. |
| 3. Bazı turistler müzeyi gezdi. | Belgisiz Sıfat | «turistler» isminin önüne gelmiştir. |
| 4. Bazıları geleneksel yemekleri tattı. | Belgisiz Zamir | İsim düşmüş, varlığın yerini belirsiz tutmuştur. |
«Ova Çocuk» metni, beden dili ve zamirlerle ilgili ifadelerden doğru olanlara D, yanlış olanlara Y kutusunu işaretleyiniz.
| D | Y | |
| Farklı ülkelerin kültürlerini ve geleneklerini incelerken ön yargıdan uzak, empatik ve açık fikirli olmalıyız. | ✓ | |
| Dönüşlülük zamiri olan «kendi» sözcüğü kişi zamirleri içinde değerlendirilir ve anlamı pekiştirir. | ✓ | |
| «Hangi ülkeyi görmek istersin?» cümlesindeki «hangi» sözcüğü isimden önce geldiği hâlde soru zamiridir. | ✓ | |
| İletişimde el-kol hareketlerine jest, yüz ifadelerine ise mimik adı verilir. | ✓ |
Cümlelerdeki boşlukları kutuda verilen uygun dil bilgisi ve metin kavramlarıyla tamamlayınız.
- «Herkes, kimse, hepsi, birkaçı, çoğu» gibi varlıkların yerini belirsiz biçimde tutan sözcüklere belgisiz zamir denir.
- Hikâye edici metinlerde olayın merak uyandıracak biçimde geliştiği orta bölüme düğüm bölümü denir.
- Cevabı bir isim veya başka bir zamir olan «kim, ne, hangisi, nereye» sözcüklerine soru zamiri denir.
Görseldeki dört cümleden hangisinde soru anlamı bir soru zamiriyle sağlanmıştır?
- A1: Japonya belgeselini dün akşam mı izlediniz? (Soru eki)
- B2: Çantana eşyalardan hangisini koydun? (Soru zamiri)
- C3: Kaç öğrenci halk oyunları gösterisine katılacak? (Soru sıfatı)
- D4: Arkadaşların kütüphaneye nasıl gittiler? (Soru zarfı)
Görseldeki «Biz dün burasını temizledik, herkes görevini özenle yaptı.» cümlesinde geçen üç zamiri bulup türlerini yazınız.
Görseldeki «şu» sözcüğünü birinci cümlede «işaret sıfatı», ikinci cümlede ise «işaret zamiri» olacak biçimde iki farklı cümlede kullanınız.
Görseldeki «Ova Çocuk» temalı öykü parçalarını serim, düğüm ve çözüm akışına uygun olarak 1’den 4’e kadar sıralayınız.
- 33. Düğüm (Merak): Fotoğrafçının gösterdiği dünya albümündeki farklı ülkeler Tayan’da büyük bir merak uyandırdı.
- 44. Çözüm: Tayan o gün farklı kültürleri tanımanın insanın ufkunu genişlettiğini anlayarak günlüğüne ilk yazısını yazdı.
- 22. Düğüm (Başlangıç): Bir sabah obaya uzak diyarlardan gelen gezgin bir fotoğrafçı konuk oldu.
- 11. Serim: Küçük Tayan, uçsuz bucaksız yeşil ovanın ortasındaki keçe çadırda ailesiyle yaşıyordu.
Görseldeki dört cümle kartından hangisinde sözcük hâlindeki zamirlerin dört türüne de (kişi, işaret, belgisiz, soru) örnek olabilecek bir kullanım yoktur?
- A1. Kart: Siz orada bekleyin, ben geliyorum (Kişi + İşaret zamiri)
- B2. Kart: Kitapların hepsi masada, hangisini okuyacaksın? (Zamir)
- C3. Kart: Güzel havalarda ormanda yürüyüş yaparız (Zamir yok!)
- D4. Kart: Kimse bunu bana haber vermedi (Belgisiz + İşaret + Kişi)
İpuçlarındaki kavramları kutulara yazınız. Numaralı harflerle «cümlede isimlerin yerini kişi, işaret, belgisiz veya soru yoluyla tutan
Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: ZAMİR