Ortak Mirasımız — Osmanlı Devleti’nin Cihan Devleti Hâline Gelmesini Sağlayan Siyasi, Askerî, Sosyal ve Ekonomik Politikalar (SB.7.3.1)
SB.7.3.1. Osmanlı Beyliği’nin kısa sürede büyümesini ve cihan devleti hâline gelmesini sağlayan siyasi, coğrafi ve askerî etkenleri (Gaza ve Cihat, düzenli ordu) sorgular. · SB.7.3.2. Fetihlerin kalıcılığında İskân ve İstimalet politikaları ile Millet Sistemi, Tımar sistemi, Ahilik ve vakıf kurumlarının rolünü değerlendirir.
- Osmanlı Beyliği, Bizans sınırındaki Söğüt ve Domaniç’te bir uç beyliği olarak kurulmuş; Gaza ve Cihat anlayışıyla batı yönünde ilerleyerek Anadolu beyliklerinin ve Ahilerin desteğini almıştır.
- İskân (yerleştirme/şenlendirme) politikasıyla Balkanlarda fethedilen yerlere Anadolu’dan konargöçer Türkmenler yerleştirilerek fetihler kalıcı kılınmış ve boş araziler tarıma açılmıştır.
- İstimalet (gönül alma/hoşgörü) politikasıyla gayrimüslim halka inanç özgürlüğü, adalet ve vergi kolaylığı sağlanmış; Millet Sistemi’nde toplum ırka göre değil din ve mezhebe göre yönetilmiştir.
Osmanlı Devleti’nin cihan devleti olmasını sağlayan temel kavram ve politikaları açıklamalarıyla eşleştiriniz.
Görseldeki kuruluş panosunda Osmanlı Beyliği’nin kısa sürede büyümesini sağlayan coğrafi ve siyasi etkenler verilmiştir. Buna
- AKuruluş yıllarında Anadolu’daki diğer Türk beylikleriyle sürekli savaşması
- BBizans sınırında stratejik bir uç beyliği olarak kurulmuş olması
- CBalkanlarda ve Bizans’ta güçlü bir siyasi birliğin bulunmaması
- DGaza ve cihat siyaseti izleyerek Ahilerin ve alplerin desteğini alması
Görseldeki Şeyh Edebali nasihat kartında yer alan «Ey oğul! İnsanı yaşat ki devlet yaşasın.» sözünün Osmanlı yönetim
Görseldeki devlet uygulaması kartlarını inceleyerek ilgili olduğu politikayı ve sağladığı temel faydayı tabloya yazınız. İlk satır örnektir.
| Tarihî Uygulama Örneği | İlgili Politika / Sistem | Sağladığı Temel Katkı |
|---|---|---|
| Rumeli’ye Yörük ailelerin nakledilmesi | İskân Politikası | Fetihlerin kalıcı olması ve Türkleşme |
| Gayrimüslimlerin ibadet ve vergide korunması | İstimalet Politikası | Yerli halkın devlete bağlılığının artması |
| Dirlik topraklarında atlı asker beslenmesi | Tımar Sistemi | Hazineden para çıkmadan ordu ve üretim |
| Cami, medrese, darüşşifa ve han yapılması | Vakıf ve İmar Sistemi | Şehirlerin bayındırlaşması ve sosyal yardım |
Osmanlı yönetim, toplum ve ekonomi politikalarıyla ilgili yargılardan doğru olanlara D, yanlış olanlara Y kutusunu işaretleyiniz.
| D | Y | |
| İskân politikasında aralarında anlaşmazlık bulunan ailelerden biri göç ettirilerek Anadolu’da iç huzur korunmuştur. | ✓ | |
| Rumeli’ye iskân ettirilen ailelerin geçerli bir sebep olmadan eski yerlerine geri dönmelerine izin verilmemiştir. | ✓ | |
| İstimalet politikası gereği fethedilen yerlerdeki gayrimüslim halk zorla din değiştirmeye mecbur tutulmuştur. | ✓ | |
| Ahiyan-ı Rûm (Ahiler), Gaziyan-ı Rûm (Alpler) ve Bacıyan-ı Rûm toplulukları Osmanlı’nın kuruluşuna büyük destek vermiştir. | ✓ | |
| Osmanlı Millet Sistemi’nde topluluklar dinlerine göre değil, etnik köken ve ırk üstünlüğüne göre ayrılmıştır. | ✓ |
Cümlelerdeki boşlukları kutuda verilen uygun tarihî kavramlarla tamamlayınız.
- İslam dinini koruma ve yayma uğruna yapılan kutsal mücadeleye gaza ve cihat denir.
- Sözlükte «gönül kazanma, meylettirme ve hoşgörü» anlamına gelen Osmanlı siyasetine istimalet denir.
- Orhan Bey döneminde devlet işlerinin görüşülüp karara bağlanması için Divan teşkilatı kurulmuştur.
- Esnaf dayanışmasını, meslek eğitimini ve dürüst ticareti sağlayan teşkilata Ahilik adı verilir.
Görseldeki fermanda Fatih Sultan Mehmet’in Bosnalı Fransisken rahiplere verdiği «Ahidnâme» metninden bir bölüm yer almaktadır. Bu belge Osmanlı’nın
- AToprak gelirleriyle sipahi yetiştiren Tımar sisteminin
- Bİnanç özgürlüğü ve hoşgörüye dayanan İstimalet ve Millet sisteminin
- CSınır boylarına kale inşa eden askerî savunma stratejisinin
- DDoğu-batı ticaretini denetleyen İpek Yolu gümrük siyasetinin
Görseldeki şemada İskân (yerleştirme) politikasının uygulama kuralları verilmiştir. Bu uygulamalarla Osmanlı Devleti aşağıdakilerden
- AFethedilen Balkan topraklarının Türkleşmesini ve güvenliğini sağlamayı
- BKonargöçer Türkmenleri yerleşik hayata geçirerek tarımsal üretimi artırmayı
- CBalkanlardaki bütün tarım arazilerini boş bırakarak ticareti durdurmayı
- DGöç eden ailelere vergi muafiyeti tanıyarak yeni yurtlarına uyumlarını kolaylaştırmayı
Görseldeki Tımar (Dirlik) Sistemi şemasını inceleyerek bu sistemin Osmanlı Devleti’ne sağladığı ekonomik ve askerî faydayı birer cümleyle yazınız.
Görseldeki fetih ve kalıcılık zincirini takip ederek Osmanlı Devleti’nin yeni bir bölgeyi vatan hâline getirme sürecini 1’den 4’e kadar sıralayınız.
- 3İskân politikasıyla Anadolu’dan getirilen Türkmen ailelerin bölgeye planlı biçimde yerleştirilmesi
- 1Gaza ve cihat ruhuyla hareket eden düzenli Osmanlı ordusunun stratejik bölgeyi fethetmesi
- 2Fethedilen bölgedeki yerli halka istimalet politikasıyla can, mal ve inanç güvencesi verilmesi
- 4Vakıflar aracılığıyla cami, medrese, darüşşifa ve kervansaraylar inşa edilerek şehrin ihya edilmesi
Görseldeki toplumsal destek panosunda kuruluş dönemi gönül erenleri ve teşkilatları tanıtılmıştır. Panodaki bilgilere göre
- AAhiyan-ı Rûm teşkilatı ticaret ahlakı ve esnaf dayanışmasıyla ekonomiyi güçlendirmiştir.
- BAbdalan-ı Rûm (dervişler) fetihlerden önce halkın gönlünü kazanarak İslam’ı sevdirmiştir.
- CBacıyan-ı Rûm teşkilatı Anadolu kadınlarının üretim ve savunmadaki aktif rolünü göstermiştir.
- DOsmanlı Devleti yalnızca paralı yabancı askerlerin gücüyle cihan devleti hâline gelmiştir.
İpuçlarındaki tarihî kavramları kutulara yazınız. Numaralı harflerle «Osmanlı’da eğitim, sağlık ve sosyal yardım kurumlarını yaşatan
Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: ÜAKIF