Osmanlı Devleti'nin Fetih Politikası, İstanbul'un Fethi (1453) Nedenleri ve Sonuçları ile Yükselme Dönemi Gelişmeleri (SB.7.3.1)
İstanbul'un Fethi'nin (29 Mayıs 1453) siyasi, coğrafi, ekonomik ve dinî nedenlerini, yapılan hazırlıkları ve Türk-dünya tarihi açısından sonuçlarını sorgular (SB.7.3.1). · Fatih Sultan Mehmed'in İstanbul'u fethinden sonra uyguladığı istimalet (hoşgörü), iskân (şenlendirme) ve bilim-kültür politikalarının cihan devleti kimliğine katkısını değerlendirir (SB.7.3.1). · Yükselme Dönemi'nde kara ve denizlerde gerçekleştirilen fetihlerle İpek ve Baharat yollarının Osmanlı denetimine geçişini çıkarımlarla açıklar (SB.7.3.1).
- İstanbul’un Fethi (29 Mayıs 1453); Anadolu-Rumeli toprak bütünlüğünü sağlamak, Bizans’ın kışkırtmalarını önlemek ve Boğazlar ile İpek Yolu ticaretine hâkim olmak için gerçekleştirilmiştir.
- Sultan II. Mehmed fetih için Rumeli (Boğazkesen) Hisarı’nı yaptırmış, Şahi topları döktürmüş ve 72 gemiyi kızaklarla karadan Haliç’e indirmiştir.
- Fetihle Osmanlı Yükselme (Cihan Devleti) dönemine geçmiş, Orta Çağ kapanıp Yeni Çağ başlamış; feodalite zayıflamış, Coğrafi Keşifler ve Rönesans tetiklenmiştir.
Sol sütundaki Yükselme Dönemi gelişmelerini sağ sütundaki tarihsel sonuçlarıyla eşleştiriniz.
Görseldeki fetih hazırlığı şemasında Sultan II. Mehmed’in Rumeli (Boğazkesen) Hisarı’nı inşa ettirmesinin temel amacı hangisidir?
- AKaradeniz'den Bizans'a gelecek yardımları kesip Boğaz'ı denetlemek
- BGemileri Tophane'den kızaklarla karadan Haliç sularına indirmek
- CAvrupa'daki derebeylik (feodalite) şatolarını korumak
- DBaharat Yolu üzerindeki Kızıldeniz ticaretini vergiye bağlamak
Görseldeki Fatih Sultan Mehmed’in eğitim ve kültür adımlarının İstanbul’un bir «cihan başkenti» olmasına katkısını açıklayınız.
Görseldeki İstanbul’un Fethi sonuçlarının ilgili olduğu alanı (Türk Tarihi / Dünya Tarihi) ve etkisini tabloya yazınız. İlk satır örnektir.
| Fethin Sonucu | İlgili Olduğu Tarih Alanı | Sağladığı Temel Etki |
|---|---|---|
| 1. Anadolu-Rumeli topraklarının birleşmesi | Türk Tarihi | Osmanlı toprak bütünlüğü sağlandı |
| 2. Şahi toplarının surları yıkması | Dünya Tarihi | Avrupa'da feodalite (derebeylik) zayıfladı |
| 3. Bilginlerin İtalya'ya göç etmesi | Dünya Tarihi | Avrupa'da Rönesans hareketleri başladı |
| 4. İstanbul'un başkent yapılması | Türk Tarihi | Osmanlı Yükselme Dönemi'ne geçti |
İstanbul’un Fethi ve Yükselme Dönemi gelişmeleriyle ilgili ifadelerden doğru olanlara D, yanlış olanlara Y kutusunu işaretleyiniz.
| D | Y | |
| Fatih Sultan Mehmed, İstanbul'un fethinden sonra istimalet politikası gereği Ortodoks halkın din ve ibadet özgürlüğünü güvenceye almıştır. | ✓ | |
| İpek ve Baharat yollarının Osmanlı denetimine girmesi Avrupalı devletlerin Coğrafi Keşiflere yönelmesini engellemiştir. | ✓ | |
| Yavuz Sultan Selim döneminde kazanılan 1515 Turnadağ Savaşı ile Dulkadiroğulları Beyliği alınarak Anadolu Türk siyasi birliği kesinleşmiştir. | ✓ | |
| Kanuni Sultan Süleyman döneminde kazanılan 1526 Mohaç Meydan Muharebesi ile Mısır ve Hicaz toprakları Osmanlı'ya katılmıştır. | ✓ |
Cümlelerdeki boşlukları kutuda verilen uygun tarihî kavramlarla tamamlayınız.
- Sultan II. Mehmed, Bizans'ın zincirle kapattığı Haliç sularına 72 Osmanlı gemisini karadan kızaklarla indirmiştir.
- Fatih Sultan Mehmed İstanbul'da dönemin üniversitesi niteliğindeki Sahn-ı Seman Medreselerini kurarak Ali Kuşçu'yu davet etmiştir.
- İstanbul'un fethinde kullanılan büyük Şahi topları, kalın surların yıkılabileceğini kanıtlamıştır.
Görseldeki Fatih Sultan Mehmed’in Bosna ve İstanbul’da yayımladığı Ahidname (Ferman) metni Osmanlı’nın hangi yönetim ilkesini kanıtlar?
- ADevşirme sistemiyle yalnız askerî eğitim verildiğini
- Bİstimalet (hoşgörü) ve birlikte yaşama kültürünü
- CGayrimüslim halkın ticaret yapmasının yasaklandığını
- DTımar topraklarının babadan oğula miras bırakıldığını
Görseldeki Yükselme Dönemi ticaret yolları panosuna göre İpek Yolu ve Baharat Yolu hangi padişahlar döneminde
- Aİpek Yolu: Osman Bey — Baharat Yolu: Orhan Bey
- Bİpek Yolu: Yavuz Sultan Selim — Baharat Yolu: Fatih Sultan Mehmed
- Cİpek Yolu: Fatih Sultan Mehmed — Baharat Yolu: Yavuz Sultan Selim
- Dİpek Yolu: II. Murad — Baharat Yolu: Yıldırım Bayezid
Görseldeki şemaya göre İstanbul’un Fethi’nin Avrupa’da Coğrafi Keşifler ve Feodalitenin yıkılışı üzerindeki etkisini kısaca yazınız.
Görseldeki Yükselme Dönemi siyasi ve askerî gelişmelerini kronolojik (tarihsel) oluş sırasına göre 1’den 4’e kadar sıralayınız.
- 2Kırım'ın Fethi ile Karadeniz'in Türk gölü hâline gelmesi (1475)
- 3Mercidabık ve Ridaniye Savaşları ile Mısır'ın fethedilmesi (1516-1517)
- 4Preveze Deniz Zaferi ile Akdeniz'de Osmanlı üstünlüğünün sağlanması (1538)
- 1İstanbul'un Fethi ile Bizans İmparatorluğu'na son verilmesi (1453)
Görseldeki karşılaştırma kartlarına göre Yavuz Sultan Selim’in Mısır Seferi’nin dinî ve ekonomik kazanımı hangisinde doğru verilmiştir?
- ADinî: Ortodoks Kilisesi'nin açılması — Ekonomik: İpek Yolu'nun alınması
- BDinî: Halifeliğin Osmanlı'ya geçmesi — Ekonomik: Baharat Yolu'nun denetimi
- CDinî: Haçlı seferlerinin başlaması — Ekonomik: Kapitülasyonların kaldırılması
- DDinî: Sahn-ı Seman'ın açılması — Ekonomik: Kırım limanlarının alınması
İpuçlarındaki tarihî kavramları kutulara yazınız. Numaralı harflerle «İstanbul'u fethederek Yeni Çağ'ı açan Osmanlı
Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: FATİH