Osmanlı Devleti’nin Uygulamaya Koyduğu Yenilikler: Islahatların Nedenleri ve Toplumsal Hayata Etkileri
Değişen dünya dengeleri karşısında Osmanlı Devleti'nin uygulamaya koyduğu yeniliklerin (ıslahatların) nedenlerini açıklar (SB.7.3.2.a). · Lale Devri'nden 19. yüzyıla kadar askeri, eğitim, kültür, hukuk, ulaşım, haberleşme ve ekonomi alanlarında yapılan yenilikleri belirler (SB.7.3.2.b). · Uygulamaya konulan yeniliklerin Osmanlı devlet yapısına ve toplumsal hayata etkilerini kanıtlara dayanarak yorumlar (SB.7.3.2.b).
- Lale Devri'nde (1718-1730) ilk Türk matbaası (İbrahim Müteferrika), Tulumbacılar ve çiçek aşısı geldi.
- III. Selim Nizam-ı Cedit ordusunu ve kalıcı elçiliği kurdu; II. Mahmut Yeniçeri Ocağı'nı kaldırdı (1826).
- Tanzimat (1839), Islahat (1856) ve Kanun-i Esasi (1876) ile hukuk ve anayasal yönetime geçildi.
Osmanlı ıslahat kurumlarını ilgili oldukları alan ve açıklamalarla eşleştiriniz.
Görseldeki Lale Devri (1718–1730) yenilik kartlarına göre bu dönemde hangi alanda ıslahat yapılmamıştır?
- AAskeri alanda (Yeni bir ordu kurulmamıştır)
- BKültürel alanda (Matbaa ve kütüphaneler)
- CSağlık alanında (Çiçek aşısı uygulaması)
- DSosyal alanda (Tulumbacılar itfaiye teşkilatı)
Osmanlı Devleti'nde topçu ve deniz subayı yetiştirmek için 18. yüzyılda açılan batı tarzı teknik okullar hangileridir?
- AMühendishane-i Bahr-i Hümayun ve Mühendishane-i Berr-i Hümayun
- BSahn-ı Seman ve Süleymaniye Medreseleri
- CLonca Teşkilatı ve Ahilik Ocakları
- DDarülbedayi ve Sanayi-i Nefise Mektebi
Görseldeki padişah ve dönem yeniliklerini inceleyerek tablodaki boşlukları tamamlayınız.
| Dönem / Padişah | Yapılan Temel Yenilik | İlgili Olduğu Alan |
|---|---|---|
| Lale Devri (III. Ahmet) | İlk geçici elçilikler (Paris - Yirmisekiz Mehmet Çelebi) | Diplomasi / Siyasi |
| III. Selim Dönemi | Nizam-ı Cedit ordusu ve İrad-ı Cedit hazinesi | Askeri ve Mali (Ekonomi) |
| II. Mahmut Dönemi | Takvim-i Vekayi (İlk resmi gazete) ve Tıbbiye | Basın-İletişim ve Eğitim |
Osmanlı ıslahat hareketleriyle ilgili ifadeleri Doğru/Yanlış olarak belirleyiniz.
| D | Y | |
| İbrahim Müteferrika matbaasında hattatların işsiz kalmaması için dini kitaplar dışında eserler basılmıştır. | ✓ | |
| Osmanlı Devleti'nin ilk kalıcı elçiliği Lale Devri'nde Viyana'da açılmıştır. | ✓ | |
| II. Mahmut döneminde 1826'da Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılmasına 'Vaka-i Hayriye' (Hayırlı Olay) denir. | ✓ | |
| Anadolu'da yapılan ilk demiryolu hattı Ankara–Sivas arasında inşa edilmiştir. | ✓ |
Görseldeki kültür kartına göre 1727'de ilk Türk matbaasının kurulması Osmanlı bilim ve kültür hayatını nasıl etkilemiştir?
Cümlelerdeki boşlukları uygun tarih kavramlarıyla tamamlayınız.
- İstanbul yangınlarını söndürmek için Lale Devri'nde Yeniçeri Ocağı bünyesinde Tulumbacılar Ocağı kurulmuştur.
- Osmanlı Devleti'nde padişahın bile kanun gücünün üstünde olmadığını kabul eden 1839 belgesi Tanzimat Fermanı'dır.
- 1876'da ilan edilen Türk tarihinin ilk anayasası Kanun-i Esasi ile I. Meşrutiyet yönetimine geçilmiştir.
Görseldeki 19. yüzyıl ulaşım ve haberleşme yeniliklerinden hangisi merkezî otoritenin taşraya hızlı emir iletmesini sağlamıştır?
- ATelgraf hatlarının kurulması ve Posta Nezaretinin açılması
- BYalova'da kağıt ve İstanbul'da çini imalathanesinin açılması
- CLale Devri'nde Sadabad kasırlarının ve çiçek bahçelerinin yapılması
- DEnderun Mektebi'nin Topkapı Sarayı içinde faaliyet göstermesi
İpuçlarından yararlanarak kavramları bulunuz ve Lale Devri'nin en önemli kültürel yeniliği olan şifreyi çözünüz.
Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: MATBAA
Görseldeki II. Mahmut dönemi dönüşüm şemasına göre Divan-ı Hümayun kaldırılarak yerine ne kurulmuştur?
- ANazırlıklar (Bugünkü Bakanlık sistemi)
- BNizam-ı Cedit ve İrad-ı Cedit
- CTulumbacılar ve Mühendishane
- DMemleket Sandıkları ve Duyun-u Umumiye
Osmanlı Devleti'nde 18. ve 19. yüzyılda gerçekleşen yenilik hareketlerini kronolojik sıraya koyunuz.
- 3II. Mahmut döneminde Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılması - Vaka-i Hayriye (1826)
- 1Lale Devri'nde İbrahim Müteferrika tarafından ilk Türk matbaasının kurulması (1727)
- 2III. Selim döneminde Nizam-ı Cedit ordusunun kurulması ve Londra'da ilk kalıcı elçilik (1793)
- 4Kanun-i Esasi'nin ilan edilerek I. Meşrutiyet yönetimine geçilmesi (1876)
Görseldeki demokratikleşme adımlarına göre Tanzimat Fermanı ve Kanun-i Esasi'nin devlet yönetimine getirdiği en önemli değişim nedir?