Özel Gereksinimli Bireyler İçin Fırsat Eşitliği
SB.7.1.2. Özel gereksinimli bireyler için fırsat eşitliğini sürdürmeye yönelik fikir üretebilme · Konu kapsamındaki temel kavramları, modelleri ve ilişkileri örnekler üzerinden çözümler.
- İnsanların doğuştan sahip olduğu devredilemez ve vazgeçilemez haklara temel insan hakları denir; Anayasa’nın 10. maddesi herkesin ayrım gözetilmeksizin kanun önünde eşit olduğunu güvenceye alır.
- Fiziksel, zihinsel, duygusal veya gelişimsel bakımdan yaşıtlarından farklı ihtiyaçları olan, bağımsız yaşam ve gelişim için ek destek ve eğitime gereksinim duyan kişilere özel gereksinimli birey denir; özel yetenekliler de bu kapsamdadır.
- Fırsat eşitliği; doğum yeri, cinsiyet, aile geliri veya kişisel özelliklere bakılmaksızın herkesin eğitim, sağlık, ulaşım ve sosyal yaşam haklarından eşit yararlanabilmesidir.
- Doğru zamanda sunulan destek ve erişilebilirlik düzenlemeleri (rampa, asansör, takip şeridi, kaynaştırma eğitimi) bireyin öz güvenini artırırken toplumda adalet, barış ve huzuru güçlendirir.
Kavramları karşılarındaki açıklamalarla eşleştiriniz. Harfleri kutulara yazınız.
Cümlelerdeki boşlukları kutudaki kavramlarla tamamlayınız. Bir kavram artacaktır.
- Anayasa’nın onuncu maddesi kanun önünde eşitliği güvenceye alır.
- Özel gereksinimli bireylere karşı duyarlı olup empati kurmalıyız.
- Tekerlekli sandalyeli bireyler için bina girişlerine rampa yapılır.
- Fırsat eşitliği sayesinde toplumda adalet ve barış ortamı güçlenir.
Fırsat eşitliği; sevgi, şefkat, anlayış ve merhamet değerleriyle birlikte yaşatıldığında aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi beklenir?
- AÖzel gereksinimli bireylerin toplumsal etkinliklerden uzaklaşması
- BBireylerin öz güveninin artması ve toplumsal birlikteliğin güçlenmesi
- CErişilebilirlik düzenlemelerine olan ihtiyacın kendiliğinden ortadan kalkması
- DEğitim ve sağlık haklarının yalnızca belirli gruplara tanınması
Görseldeki kavram şemasında özel gereksinimli birey kapsamına giren gruplar gösterilmiş, K kutusu boş bırakılmıştır. Şemanın doğru tamamlanması için K kutusuna aşağıdakilerden hangisi yazılmalıdır?
- AFarklı bir şehirden nakil gelen öğrenciler
- BÖzel yetenekli bireyler
- COkul spor takımlarında oynayan sporcular
- DYabancı dil kursuna devam eden gençler
Görseldeki yasal güvence ve eşitlik panosuna göre doğru ifadelerin D, yanlış ifadelerin Y kutusunu işaretleyiniz.
| D | Y | |
| Anayasa’nın 10. maddesine göre dil, cinsiyet veya inanç farkı gözetilmeden herkes kanun önünde eşittir. | ✓ | |
| Özel gereksinimli bireylerin hakları yalnızca okul yıllarında geçerlidir, yetişkinlikte sona erer. | ✓ | |
| Bireyselleştirilmiş eğitim programı (BEP), eğitim alanındaki yasal güvencelerin bir uygulamasıdır. | ✓ | |
| Sonradan geçirilen kaza veya hastalık nedeniyle özel gereksinimi oluşan kişiler eşit haklardan yararlanamaz. | ✓ | |
| Kamu binalarına rampa ve asansör yapılması erişilebilirlik hakkını günlük yaşama taşır. | ✓ |
Görseldeki tabloda fırsat eşitliğinin birey ve toplum açısından sağladığı kazanımlar eşleştirilmiştir. Tablodaki sınıflandırmanın doğru olması için hangi iki madde birbiriyle yer değiştirmelidir?
- AI ve A
- BII ve B
- CIII ve B
- DI ve C
Görseldeki uygulama kartlarında verilen düzenlemelerin hangi güvence alanına (Eğitim, Kamu binaları ve ulaşım, Sağlık, Sosyal yaşam) ait olduğunu ve sağladığı katkıyı tabloya yazınız. İlk satır örnektir.
| Uygulama Kartı | Güvence Alanı | Sağladığı Katkı |
|---|---|---|
| 1. Kart (BEP uygulaması) | Eğitim | Öğrencinin hızına uygun öğrenim sağlar. |
| 2. Kart (Rampa ve asansör) | Kamu binaları ve ulaşım | Binalara bağımsız erişim sağlar. |
| 3. Kart (Kolay muayene erişimi) | Sağlık | Tedavi hizmetlerinden hızlı yararlandırır. |
| 4. Kart (Sanat ve spor kulübü) | Sosyal yaşam | Yetenek gelişimi ve sosyal katılım sağlar. |
Görseldeki kartlarda Batuhan Eruçar, Sare Aydın ve Yusuf Akgün’ün başarı öyküleri özetlenmiştir. Bu üç kişinin karşılaştıkları engelleri aşarak büyük başarılara ulaşmasını sağlayan iki ortak etkeni yazınız.
Özel gereksinimli bireyler için yapılan düzenlemelerin toplumsal huzura ulaşma sürecini 1’den 4’e kadar mantıksal sırayla numaralandırınız.
- 3Bireylerin öz güven kazanarak toplumsal yaşama bağımsız katılması
- 4Toplumda adalet, barış ve dayanışma kültürünün güçlenerek huzurun artması
- 1Özel gereksinimli bireylerin günlük yaşamda karşılaştığı güçlüklerin tespit edilmesi
- 2Takip şeridi, rampa, asansör ve özel eğitim gibi düzenlemelerin hayata geçirilmesi
Görseldeki okul krokisinde kütüphane girişinde yalnız basamaklar bulunduğu ve bahçe yolunda kılavuz şerit olmadığı görülmektedir. Okulda fırsat eşitliğini sürdürmek için iki somut çözüm fikri yazınız.
Görseldeki panoda bir mahalle ve okul çevresinde gözlenen dört durum numaralanmıştır. Bu durumlardan hangisi fırsat eşitliği ve temel insan hakları anlayışına uygun değildir?
- A1. durum: Görme yetersizliği olan yayalar için kaldırıma takip şeridi döşenmesi
- B2. durum: Resim alanında üstün yetenekli öğrenciye destek atölyesi açılması
- C3. durum: Kız ve erkek öğrencilerin laboratuvar araçlarından eşit yararlanması
- D4. durum: Tekerlekli sandalyeli öğrencinin zorlanacağı düşünülerek geziye alınmaması
Görseldeki I, II ve III numaralı başarı rozetlerinde anlatılan kişiler aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?
- AI: Batuhan Eruçar — II: Sare Aydın — III: Yusuf Akgün
- BI: Yusuf Akgün — II: Sare Aydın — III: Batuhan Eruçar
- CI: Sare Aydın — II: Batuhan Eruçar — III: Yusuf Akgün
- DI: Batuhan Eruçar — II: Yusuf Akgün — III: Sare Aydın
Görseldeki engelli araç park yeri levhası ve kaldırım rampası önüne sağlıklı bir sürücünün aracını park etmesi hangi temel hakkı engeller ve bireyin günlük yaşamını nasıl etkiler?
İpuçlarına uyan kavramları kutulara yazınız. Turuncu bölmelerdeki harfler, yasalarla güvence altına alınan devredilemez yetkilerimizi verir.
Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: HAKLAR