Gençliğin Kıymeti: Tahmin Etme, Düşünceyi Geliştirme Yolları, İkilemeler ve Üç Nokta
T.D.7.5. Dinlediğinin/izlediğinin yüzey anlamını belirleyebilme · T.O.7.2. Okumada strateji ve yöntem seçimlerini yönetebilme · T.O.7.4. Metinde geçen anlamını bilmediği söz varlığı unsurlarının anlamını tahmin edebilme · T.O.7.5. Metnin yüzey anlamını belirleyebilme · T.O.7.28. Okuma sürecine yönelik öz yansıtma yapabilme/kendini uyarlayabilme · T.Y.7.21. Yazım kuralları ve noktalama işaretlerini uygulayabilme
- Şevket Rado “Gençliğin Kıymeti”nde gençliği çiçekli ilkbahara, olgunluğu meyve zamanına, zamanı nehre, yetişkinleri bahçıvana benzetir.
- Bilinmeyen sözcükler bağlam ipuçlarıyla tahmin edilip TDK Güncel Türkçe Sözlük’ten doğrulanır; okuma sonunda öz değerlendirme yapılır.
- Tanık gösterme uzman sözü aktarır, benzetme ortak yön kurar, örneklendirme somutlaştırır, karşılaştırma benzerlik ve farkları belirtir.
- İkilemeler ayrı yazılır ve araya işaret konmaz; üç nokta eksik cevaplarda ve okura bırakılan sonlarda kullanılır (! ve ? sonrası iki nokta).
Kavramları açıklamalarla eşleştiriniz. Harfleri kutulara yazınız.
Görseldeki şemada “Gençliğin Kıymeti” yazısındaki benzetmeler verilmiştir. Şemaya göre yazarın temel mesajı hangisidir?
- AÖmürde yalnız gençlik yılları güzeldir, yaş ilerledikçe anlam biter.
- BOlgun yaşta yararlı ürün vermek, gençliği iyi değerlendirmeye bağlıdır.
- CGençlikte kaybedilen zaman ileri yaşta kolayca geri getirilebilir.
- DBaşarılı olmak hiçbir çaba gerektirmeden kendiliğinden gerçekleşir.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yay ayraçla ( ) belirtilen yere üç nokta (…) yerine iki nokta (..) getirilmelidir?
- AYemyeşil tepelerin ardında uzanan zeytinlikler, taş evler( )
- BNereye gidiyorsun?( ) Daha konuşmamız bitmemişti.
- C— Yarınki geziye katılacak mısın? — Bilmem ki( )
- DDefterini açtı, kalemini eline aldı ve bir süre düşünüp( )
Görseldeki kural panosuna göre doğru ifadelerin D, yanlış ifadelerin Y kutusunu işaretleyiniz.
| D | Y | |
| “Doğru dürüst”, “ufak tefek” ve “enine boyuna” ikilemeleri ayrı yazılır. | ✓ | |
| İkilemeyi oluşturan sözcüklerin arasına kısa çizgi veya virgül konur. | ✓ | |
| Konuşmalarda eksik bırakılan cevapların sonuna üç nokta konur. | ✓ | |
| Ünlem veya soru işaretinden sonra pekiştirme için iki nokta konması yeterlidir. | ✓ | |
| “Gündengüne” ve “çolukçocuk” sözcükleri kalıplaştığı için bitişik yazılır. | ✓ |
Cümlelerdeki boşlukları kutudaki sözcüklerle tamamlayınız. Bir sözcük artacaktır.
- Tahmin edilen anlam TDK Güncel Türkçe sözlük ile kontrol edilir.
- İkilemeyi oluşturan sözcükler daima birbirinden ayrı yazılır.
- İzlenen içerikte doğrudan verilen bilgilere yüzey anlam denir.
- Ünlem veya soru işaretinin yanına üç değil iki nokta konur.
Anlamı bilinmeyen bir sözcüğü tahmin ve kontrol etme adımlarını 1’den 4’e kadar sıralayınız.
- 2Sözcüğün geçtiği cümledeki bağlam ipuçlarını bulmak
- 3İpuçlarını ön bilgilerle birleştirerek anlamı tahmin etmek
- 4Tahmin edilen anlamı TDK Güncel Türkçe Sözlük ile kontrol etmek
- 1Metinde geçen ve anlamı bilinmeyen sözcüğü belirlemek
Görseldeki numaralanmış cümle kartlarının hangisinde düşünceyi geliştirme yollarından “tanık gösterme” kullanılmıştır?
- AI. kart (Benzetme ilişkisi)
- BII. kart (Karşılaştırma ilişkisi)
- CIII. kart (Heraklit’in sözü)
- DIV. kart (Örneklendirme yolu)
Görseldeki bağlam kartında geçen “ihtimam” sözcüğünün anlamını ipuçlarından tahmin ediniz ve nasıl doğrulayacağınızı yazınız.
Görseldeki numaralanmış cümle fişlerinin hangisinde ikilemenin yazımıyla ilgili bir kural hatası yapılmıştır?
- AI. fiş: Konuyu enine boyuna tartıştılar.
- BII. fiş: Akrabalarla arada sırada görüşüyoruz.
- CIII. fiş: Mahalleli omuz omuza verip çalıştı.
- DIV. fiş: Kitap sayısı günden-güne artıyor.
İpuçlarına uyan kavramları kutulara yazınız. Turuncu bölmelerdeki harfler yazarın gençliği benzettiği mevsimi verir.
Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: BAHAR
Görseldeki kartlarda verilen cümlelerde noktalama işaretinin hangi görevle kullanıldığını tabloya yazınız. İlk satır örnektir.
| Cümle Kartı | Noktalama İşaretinin Görevi |
|---|---|
| 1. Kart (— Kitabı bitirdin mi? — Şey…) | Konuşmada eksik bırakılan cevabı gösterme |
| 2. Kart (Ah… Gençliğin kıymetini bilmeli!) | Ünlem ve seslenmelerde anlatımı pekiştirme |
| 3. Kart (Sis dağıldı ve yemyeşil bir vadi…) | Devamını okurun hayal gücüne bırakma |
| 4. Kart (Dikkat et!.. Vaktini boşa harcama.) | Ünlemden sonra iki nokta ile anlamı pekiştirme |
Görselde Elif’in okuma sonrası doldurduğu öz değerlendirme formu verilmiştir. Elif’in geliştirmesi gereken maddeler hangileridir?
- A2 ve 4. maddeler
- B1 ve 3. maddeler
- CYalnız 1. madde
- D1, 2, 3 ve 4. maddeler
Görselde bir kısa filmin ardışık üç karesi ve anlatıcının sözü verilmiştir. İçeriğin yüzey anlamını (açık mesajını) yazınız.
Görseldeki çiçekli ve meyveli şeftali ağacı kartlarını inceleyiniz. Yazarın olgun yaştaki güzelliği neye bağladığını açıklayınız.