Zekât Kimlere Verilir (Tevbe Suresi 60. Ayet), Kimlere Verilmez ve Sadaka İbadeti (Sadaka-i Cariye, Fıtır Sadakası / Fitre) (8.2.2)
Tevbe suresi 60. ayette açıklanan zekât verilecek sekiz sınıfı ve bakmakla yükümlü olunan yakınlara (usûl, fürû, eş) zekât verilemeyeceğini ayırt eder. · Zekât ve sadaka ibadetlerinde riya (gösteriş) ile başa kakmadan kaçınma ilkelerini Bakara suresi 264-267. ayetler ışığında değerlendirir. · Sadaka, fıtır sadakası (fitre) ve sadaka-i cariye kavramlarını dini hükümleri ve toplumsal faydaları bakımından karşılaştırır.
- Tevbe suresi 60. ayete göre zekât yalnız 8 sınıfa verilir: Fakirler (nisap malı olmayanlar), miskinler (hiçbir geliri olmayan düşkünler), zekât memurları (âmiller), müellefe-i kulûb (kalpleri İslam’a ısındırılacaklar), köleler (rikâb), borçlular (gârimîn), Allah yolunda olanlar (fî sebîlillâh) ve yolda kalanlar (ibnü’s-sebîl).
- Kişi bakmakla yükümlü olduğu «usûlüne» (anne, baba, dede, nine), «fürûuna» (çocuklar, torunlar) ve «eşine» zekât/fitre veremez; ancak yoksul olan kardeş, teyze, hala, amca ve dayı gibi yan soy akrabalarına zekât vermesi önceliklidir.
- Bakara suresi 264-267. ayetlere göre yardımlar ihlasla (Allah rızası için) ve malın iyisinden yapılmalı, başa kakmak ve gösteriş (riya) ile boşa çıkarılmamalıdır.
Tevbe suresi 60. ayette geçen zekât verilecek sınıfları tanımlarıyla eşleştiriniz.
Akrabalık şemasında nisap miktarı malı bulunan Kerem Bey’in yakın çevresi gösterilmiştir. İslam fıkhına göre Kerem Bey ihtiyaç sahibi olan bu yakınlarından
- AÖz babasına ve üniversitede okuyan oğluna
- BKız kardeşine ve köyde yaşayan amcasına
- CAnnesine, dedesine ve kendi eşine
- Dİlkokula giden torununa ve öz annesine
Durum kartında memleketi Bursa’da fabrikası ve evi bulunan zengin bir iş insanının, iş gezisi için gittiği şehirde cüzdanını çaldırıp parasız kaldığı belirtilmiştir. Bu kişiye Tevbe suresi 60. ayete göre hangi sınıf
İnfak ve yardımlaşma kartlarındaki ibadet türlerinin dini hükmünü (Farz, Vacip, Sünnet) ve temel özelliğini tabloya yazınız. İlk satır örnektir.
| Yardımlaşma İbadeti | Dini Hükmü | Temel Özelliği ve Zamanı |
|---|---|---|
| 1. Zekât İbadeti | Farz | Nisap miktarı maldan yılda bir kez verilir |
| 2. Fıtır Sadakası (Fitre) | Vacip | Ramazan Bayramı namazından önce verilir |
| 3. Genel Sadaka (Tebessüm vb.) | Sünnet | Zaman ve zenginlik şartı olmadan her an yapılır |
| 4. Sadaka-i Cariye (Okul/Çeşme) | Sünnet | Ölümden sonra da sevabı kesintisiz devam eder |
Zekâtın verileceği kişiler ve sadaka çeşitleriyle ilgili ifadelerden doğru olanlara D, yanlış olanlara Y kutusunu işaretleyiniz.
| D | Y | |
| Tevbe suresi 60. ayetin başında geçen «sadakalar» kelimesi, ayet sonunda «Allah’tan bir farz olarak» buyrulduğu için zekâtı ifade eder. | ✓ | |
| Zengin bir kadın, ticari işleri bozulan ve borçlanan kendi eşine zekâtını verebilir. | ✓ | |
| Fıtır sadakasının (fitrenin) alt ölçüsü, bir kişinin bir günlük normal gıda ihtiyacı tutarıdır. | ✓ | |
| Sadaka ibadetinin geçerli olması için mutlaka nakit para veya altın şeklinde verilmesi şarttır. | ✓ | |
| İhtiyaç sahiplerinin onurunu korumak ve riyadan uzak durmak için yardımların gizlice verilmesi daha faziletlidir. | ✓ |
Cümlelerde boş bırakılan yerleri kutudaki uygun kavramlarla tamamlayınız.
- Müslüman’ın Allah rızasını kazanmak amacıyla kendi malından harcama yapmasına genel olarak infak denir.
- Kişinin çocukları ve torunları gibi bakmakla yükümlü olduğu alt soy akrabalarına İslam hukukunda fürû adı verilir.
- Yardımları Allah rızası için değil, insanların övgüsünü kazanmak ve gösteriş yapmak için vermeye riya denir.
- Ramazan ayına ve bayrama sağlıkla kavuşmanın şükrü olarak verilen vacip sadakaya fıtır sadakası denir.
Bakara suresi 264. ayet panosunda anlatılan «üzerinde biraz toprak bulunan ve sağanak yağmur altında toprağı akıp giderek çırılçıplak kalan sert kaya»
- AZekât verirken önce yakın çevredeki yoksul akrabalardan başlanması
- Bİhtiyaç sahiplerine yapılan yardımların kimseye duyurulmadan gizlice ulaştırılması
- CYapılan iyiliğin başa kakılması, gönül kırılması ve gösteriş (riya) amaçlı harcama yapılması
- DToprak ürünlerinin zekâtının hasat mevsiminde bekletilmeden ihtiyaç sahiplerine dağıtılması
İpuçlarındaki kavramları kutulara yazınız. Numaralı harflerle vefattan sonra da sevabı kesilmeyen kalıcı hayır türünün adını bulunuz.
Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: ÛMRİEE
Hadis-i şerif panosunda yer alan «İnsan ölünce üç şey dışında ameli kesilir...» ilkesine göre, aşağıdaki davranışlardan hangisi «sadaka-i
- ABir kişinin yalnız kendi evinin salonuna lüks koltuk takımı satın alması
- BMahalledeki öğrencilerin yararlanması için kalıcı bir kütüphane ve okul yaptırılması
- CTıp öğrencilerinin yüzyıllarca okuyup faydalanacağı bilimsel bir eser yazılması
- DKurak bir köy yolunun kenarına yolcuların su içmesi için hayrat çeşmesi inşa edilmesi
İnfak adabı şemasında verilen zekât ve sadaka verme sürecindeki ilkeleri hazırlıktan teslim aşamasına kadar 1’den 4’e doğru sıralayınız.
- 1Niyetin yalnızca Allah’ın (cc) rızasını kazanmak üzere halis tutulması ve gösteriş düşüncesinden arındırılması
- 2Verilecek yardımın helal kazançtan, kişinin kendisinin de beğeneceği temiz ve kaliteli mallardan seçilmesi
- 4Teslim esnasında muhtaç kişinin onurunun korunması, gizliliğe özen gösterilmesi ve iyiliğin asla başa kakılmaması
- 3Yardım ulaştırılırken yakın çevredeki yoksul akraba, komşu ve ihtiyaç sahiplerine öncelik verilmesi
Zekât ile sadaka ibadetlerinin karşılaştırıldığı ven diyagramı panosuna göre aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?
- AHer iki ibadet de toplumdaki sevgi, kardeşlik ve sosyal dayanışma bağlarını güçlendirir.
- BZekât yalnızca dinen zengin sayılanlara farz iken, sadaka zengin-fakir herkes tarafından yapılabilir.
- CSadaka hem maddi yardımlarla hem de güzel söz ve tebessüm gibi manevi davranışlarla gerçekleştirilebilir.
- DFıtır sadakası ve genel sadakalar yılda yalnızca bir kez Kurban Bayramı günlerinde verilmek zorundadır.
Bakara suresi 267. ayet kartında yer alan «...Size verilse gözünüzü yummadan alamayacağınız kötü malı hayır diye vermeye kalkışmayın...» ilkesinin zekât ve